Osmanlı İmparatorluğu'nun modernleşme sürecinin ve Avrupa tarzında müzik yazan besteci padişahların eserlerinin incelenmesi
An analysis of the modernization process of the Ottoman Empire and the works of composers sultans who composed music in the European style
- Tez No: 977973
- Danışmanlar: DOÇ. DR. İLKER DENİZ BAŞUĞUR
- Tez Türü: Sanatta Yeterlik
- Konular: Müzik, Music
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Müzik ve Güzel Sanatlar Üniversitesi
- Enstitü: Müzik ve Güzel Sanatlar Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Çalgı Eğitimi Ana Sanat Dalı
- Bilim Dalı: Müzikte İcra Sanatta Yeterlik Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Osmanlı İmparatorluğu'nun kuruluşundan (1299) çöküşüne (1922) kadar geçen süreçte hüküm sürmüş otuz altı padişahtan modernleşme yolunda büyük değişiklikler yapmış olan beş padişahın, sanat ve müzik alanındaki katkılarını sistematik bir yaklaşımla incelemeyi hedeflemektedir. Osman Gazi'nin Söğüt'te attığı temellerle başlayan ve VI. Mehmed Vahdeddin'in saltanatının sona ermesiyle nihayetlenen 623 yıllık tarihsel süreçte, padişahların bestekârlık faaliyetleri, müzik kurumlarına sağladıkları himaye, inşa ettirdikleri mimari eserler ve dönemsel müzik pratikleri, disiplinler arası bir perspektifle ele alınmıştır. Çalışmanın temel odak noktası, Osmanlı İmparatorluğu'nun modernleşme sürecinde müzik alanında yaşanan dönüşüme ek olarak, Avrupa müziğinden etkilenen, Avrupa müziği formunda eser yazan beş besteci padişahın hayatlarını, aldıkları eğitimleri ve Avrupa müziği formunda yapmış oldukları bestelerini oluşturmaktadır. Bu beş Padişahın yazmış oldukları besteler üzerinden seçilen eserler doğrultusunda, analiz sürecine gidilmiş ve eserler arasındaki farklılıkların ortaya konulması hedeflenmiştir. Sultan III. Selim, Sultan II. Mahmud, Sultan Abdülmecid, Sultan Abdülaziz ve Sultan V. Murad gibi dönemin sanata yatkın hükümdarlarının müzikle olan ilişkileri ele alınarak, almış oldukları eğitim aracılığıyla yazmış oldukları eserlerin farklılıklarının ortaya konulması amaçlanmıştır. Buradan yola çıkarak, elde edilen kaynaklar neticesinde seçilen eserler; form, armonik, ritmik ve melodik olmak üzere analiz edilerek, Avrupa müziğinin yapısal etkilerini sistematik biçimde ortaya koymak hedeflenmiştir. Çalışmada, müzikolojik verilerin yanı sıra siyasi, askeri, sosyo-ekonomik ve toplumsal bağlamlara da değinilmiştir. Buradan yola çıkarak, Osmanlı İmparatorluğu'nun modernleşme adına yapmış olduğu ilk hareketin aslında müzik alanında olmadığı, kaybedilen savaşlar neticesinde askeri açıdan Avrupa'ya nazaran geri kalmış olduğu düşüncesiyle yapıldığı anlaşılmıştır. Yapılan detaylı araştırmalar ve analizler sonucunda, yukarıda bahsedilen beş padişahın sadece Avrupa müziğine estetik bir ilgi duymadıkları, bu müzik tarzını sadece bir modernleşme unsuru olarak görmedikleri ve tüm bunların aksine Avrupa müziğine derinden ilgi duydukları anlaşılmaktadır. Avrupa müziği formunda eserler yazan Padişahların yazmış oldukları bu eserlerin, Osmanlı İmparatorluğu'nda çok sesli müziğe geçişinin önemli örnekleri olarak değerlendirilebilecek nitelikte oldukları düşünülmektedir. Bununla birlikte, tez kapsamında ele alınmak istenen besteci padişahlarının, klasik Avrupa müziğine yönelmelerinin sadece kişisel beğeni ya da sanatsal merakla sınırlı olmadığı, bu ilginin aynı zamanda Osmanlı İmparatorluğu'nun modernleşme ve modernleşme politikalarının bir uzantısı olduğu düşünülmektedir. Bu padişahların Batı müziği formlarında eser yazmaları, dönemin kültürel atmosferinde Avrupa ile kurulan ilişkilerin sanat alanındaki yansıması olduğu düşünülmektedir. Bu bağlamda müziğin sadece estetik bir ifade biçimi olmadığı aynı zamanda kimlik, aidiyet ve yönelim gösteren bir kültürel araç olarak görüldüğünü söylemek mümkündür. Padişahların eserleri incelendiğinde, Avrupa müziğiyle kurulan bu ilişkinin ne kadar bilinçli ve derinlikli olduğu dikkatleri çekmektedir. Çalışma, bu eserlerin hem müzikolojik açıdan hem de tarihsel, toplumsal ve ideolojik bağlamlar açısından incelenmesi sonucunda, Osmanlı modernleşmesi süresince müziğin taşıdığı çok katmanlı anlamlara ışık tutmayı amaçladığı düşünülmektedir. Tezin bu yönüyle, Osmanlı İmparatorluğu'nda modernleşme sürecinin yalnızca askeri ya da idari alanlarda değil, kültür ve sanat gibi daha incelikli alanlarda da derin etkiler yarattığını göstermesi bakımından literatüre önemli bir katkı sunacağı düşünülmektedir. Sonuç olarak yapılmış olan çalışmanın bu yönüyle, Osmanlı İmparatorluğunda modernleşme adına yapılan yenilikler neticesinde, müzik ve sanat literatüründeki boşlukları doldurmaya yönelik akademik çabaları destekleyeceği ve gelecekteki araştırmalara metodolojik bir çerçeve sunacağı öngörülmektedir.
Özet (Çeviri)
This study aims to systematically examine the artistic and musical contributions of five Ottoman sultans who implemented significant reforms in the direction of modernization during their reigns, within the broader historical timeline of the Ottoman Empire, from its foundation in 1299 to its dissolution in 1922. Throughout this 623-year period, which began with Osman Gazi's establishment of the state in Söğüt and ended with the abdication of Sultan Mehmed VI Vahdeddin, the compositional activities of sultans, their patronage of musical institutions, their commissioned architectural works, and the musical practices of their eras are analyzed from an interdisciplinary perspective. The central focus of the thesis lies in the transformation of music during the Ottoman modernization process, with particular attention paid to five composer-sultans who composed in the style of European classical music. Their lives, educational backgrounds, and European style compositions are investigated in depth. Selected works composed by these five sultans, Sultan Selim III, Sultan Mahmud II, Sultan Abdülmecid, Sultan Abdülaziz, and Sultan Murad V are analyzed to highlight stylistic differences and individual characteristics. Through this selection, the study aims to identify structural influences of European music via analyses of form, harmony, rhythm, and melody. In addition to musicological data, the study also considers the political, military, socio-economic, and societal contexts in which these musical developments took place. The research suggests that the initial steps of Ottoman modernization were not taken in the field of music but rather emerged from a military necessity stemming from defeats in war and a growing perception of the Empire's inferiority to European powers in terms of military capacity. Detailed analysis reveals that the aforementioned sultans were not merely aesthetically drawn to Western music or interested in it as a token of modernization; rather, they exhibited a deep and genuine engagement with the Western classical tradition. Their compositions are regarded as significant examples of the early emergence of polyphonic music within the Ottoman Empire. Furthermore, the thesis argues that the sultans' interest in European music should not be viewed solely as a reflection of personal taste or artistic curiosity, but also as an extension of the Empire's broader modernization and modernization agenda. Their compositional practices are interpreted as a cultural reflection of the Ottoman Empire's evolving relationship with Europe during the 19th century. Within this framework, music is understood not only as an aesthetic form of expression but also as a cultural tool through which identity, belonging, and ideological orientation were articulated. The sultans' works demonstrate the conscious and profound nature of this musical engagement. By analyzing these compositions both musicologically and within their historical, social, and ideological contexts, the study sheds light on the multifaceted meanings music carried throughout the Ottoman modernization process. In this regard, the thesis contributes meaningfully to literature by demonstrating that the modernization of the Ottoman Empire had far-reaching effects not only in military or administrative fields, but also in more nuanced domains such as culture and the arts. In conclusion, this study seeks to fill a gap in the literature on music and art within the context of Ottoman modernization. It also aims to support ongoing academic efforts and provide a methodological framework for future research in this area.
Benzer Tezler
- Türkiye Cumhuriyeti'nde müzik kurumlaşması ve kültürel kimlik değişimi
Musical institutionalization and cultural identity change in Turkish Republic
GÜRSEL YURTSEVEN
Doktora
Türkçe
2018
MüzikYıldız Teknik ÜniversitesiSanat ve Tasarım Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TURAN SAĞER
- Erken Cumhuriyet Dönemi'nde Ankara kenti mekansal dönüşümlerinin Ankara Romanı üzerinden değerlendirilmesi
The Evaluation of the residental transformation of the city Ankara in the Early Republican Era through the Novel Ankara
DİDEM ERTUĞRUL AKSAMAOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2003
MimarlıkDokuz Eylül ÜniversitesiBina Bilgisi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. DÜRRİN SÜER KILIÇ
- Osmanlı modernleşmesi açısından II. Abdülhamit Dönemi eğitim politikaları
In terms of the ottoman modernization II. Abdülhamit Era education policies
RAMAZAN İDE
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Tarihİstanbul Gelişim ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. SEZER AYVAZ ATEŞ
- 1876 Kanun-ı Esasi`yi hazırlayan hukuksal ve siyasal gelişmeler
The Preparation of the 1876 Kanun-ı Esasi juidid and political improvements
BAHADIR APAYDIN
- Hariciye teşkilatı; Türk kamu yönetiminde bir modernleşme modeli
Organization of ministry of foreign affairs; a modernization model in Turkish public administration
ERHAN EZİCİ
Doktora
Türkçe
2020
Kamu YönetimiAnkara ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TAŞANSU TÜRKER