Zemahşerî'nin el-Keşşâf adlı eserinin i'râbu'l-Kur'ân açısından değerlendirilmesi (Nisâ Sûresi örnekliğinde)
An analysis of Zamakhsharī's al-Kashshāf in terms of iʿrāb al-Qurʾān (A case study on Sūrat al-Nisā)
- Tez No: 976916
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ YAKUP EROĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Arap Dili ve Belagatı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Kur'ân-ı Kerîm'in dilsel yapısını anlamada önemli bir yöntem olan i'râb ilminin Zemahşerî'nin“el-Keşşâf”adlı eseri bağlamında değerlendirilmesini amaçlamaktadır. Araştırma, Zemahşerî'nin özellikle dilsel tefsir yöntemini merkeze almakta; onun Nisâ sûresine yönelik i'râb analizlerini esas alarak Kur'ân ayetlerinin gramatikal yapılarına dair yaptığı yorumları incelemektedir. Zemahşerî'nin dilsel tefsir yöntemi doğrultusunda yaptığı i'râb tahlilleri, sadece sözdizimsel çözümlemelerle sınırlı kalmamakta, bu tahlillerin yorum düzeyinde anlamı nasıl dönüştürdüğü ve pekiştirdiği de analiz edilmektedir. Araştırma, bu yönüyle yalnızca i'râb ilminin Kur'ân tefsirindeki işlevine değil, aynı zamanda dil-yorum ilişkisine dair metodolojik bir çerçeve sunmayı hedeflemektedir. Çalışma giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde“i'râb”ve“i'râbu'l-Kur'ân”kavramlarının sözlük ve terim anlamları tahlil edilmiş; bu kavramların tarihsel arka planına ve bu alanda yapılan çalışmalara değinilmiştir. İkinci bölümde Zemahşerî'nin hayatı ve el-Keşşâf tefsiri hakkında kısaca bilgi verilmiştir. Üçüncü bölümde ise Nisâ sûresinin nüzul süreci ve genel içeriği ile Zemahşerî'nin bu sûreye ilişkin i'râb analizleri detaylı biçimde incelenmiştir. Bu incelemede Zemahşerî'nin tahlilleri yalnızca kendi bağlamı içerisinde değil, aynı zamanda diğer dilci müfessirlerin yaklaşımlarıyla karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Bu sayede farklı dilsel perspektifler üzerinden ayetlerin gramatikal yapıları ve buna bağlı olarak ortaya çıkan anlam farkları analiz edilmiştir.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine the science of iʿrāb—an essential method in understanding the linguistic structure of the Qur'ān—within the context of al-Zamakhsharī's renowned exegesis al-Kashshāf. The research focuses on al-Zamakhsharī's linguistic tafsīr methodology, analyzing his iʿrāb interpretations of verses from Sūrat al-Nisāʾ, and evaluating his commentary on the grammatical structures of the Qur'ānic text. These syntactic analyses are not limited to grammatical parsing alone; rather, the study also explores how these structures influence and reinforce meaning at the interpretive level. In this respect, the study seeks to demonstrate not only the functional role of iʿrāb in Qur'ānic exegesis, but also to offer a methodological framework for examining the relationship between language and interpretation. The thesis consists of an introduction and three main chapters. The first chapter analyzes the lexical and terminological meanings of the concepts iʿrāb and iʿrāb al-Qur'ān, as well as their historical background and relevant scholarly contributions in the field. The second chapter provides a brief overview of al-Zamakhsharī's life and his tafsīr al-Kashshāf. The third chapter discusses the context of revelation (asbāb al-nuzūl) and general content of Sūrat al-Nisāʾ, followed by a detailed examination of al-Zamakhsharī's iʿrāb analyses of the sūrah. These analyses are evaluated not only in light of al-Zamakhsharī's perspective but also in comparison with the views of other grammarian exegetes. In doing so, the study highlights how various linguistic perspectives influence the grammatical interpretation of verses and the semantic variations that emerge as a result.
Benzer Tezler
- تلخيص الكشاف لإلمام زين الدين العجمي (ت 753هـ) سورة األنعام: دراسة وحتقيقا
Şeyh Ömer b. Davud b. Süleyman el-Farisi el-Acemi'nin Telhisü'l-Keşşâf isimli eserindeki Enam Suresinin tahkiki ve incelenmesi
HUSHAM MANSOUR MOHAMMED AL-MAGMAİE
Yüksek Lisans
Arapça
2026
DinTokat Gaziosmanpaşa ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET ÖZDEMİR
- Ebussuûd tefsirinde belâgat ilmi uygulamaları
The applications of eloquence in Abu'suud's qur'anic exegesis
MEHMET ZEKİ KARAKAYA
- Atûfî'nin Hâşiye alâ Tefsîri Keşşâf adlı eserinin tahkiki ve metod incelemesi (Duhâ-Nâs arası)
The methodological analysis and Tahqeeq (verification/enquiry) of Atûfî's Hashiya (commentary) on al-Kashshāf (between chapters al-Duhâ - al-Nâs)
MUHAMMET AKTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
DinDicle ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ M. YUSUF HAKLI
- دراسة وتحقيق الإتحاف بشرح خطبة الكشاف لحامد بن علي العمادي الدمشقي (ت: 1171 هـ/ 1758 م)
Hâmid b. Ali el-İmâdî ed-Dımaşkî'nin (ö. 1171/1758) el-İthâf bi Şerhi Hutbeti'l-Keşşâf Adlı Eserinin inceleme ve tahkiki
MAHMOUD NASIF
Yüksek Lisans
Arapça
2023
DinSakarya ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EKREM GÜLŞEN
- Tezin Arapça adı girilemedi
Ahmed b. Abdullah el-Kureymî'nin (ö. 879/1474) Haşiye alâ haşiyeti'l-Keşşâf Adlı Eserinin Tahkik ve Tahlili (55. Varaktan 111. Varağa Kadar.
MOHAMMED MUTLAG TURKI AL-NIDAWI
Yüksek Lisans
Arapça
2025
DinTokat Gaziosmanpaşa ÜniversitesiTemel Bilimler Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ İSMAİL ÖZTÜRK