تلخيص الكشاف لإلمام زين الدين العجمي (ت 753هـ) سورة األنعام: دراسة وحتقيقا
Şeyh Ömer b. Davud b. Süleyman el-Farisi el-Acemi'nin Telhisü'l-Keşşâf isimli eserindeki Enam Suresinin tahkiki ve incelenmesi
- Tez No: 914621
- Danışmanlar: PROF. DR. AHMET ÖZDEMİR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Arapça
- Üniversite: Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
ÖZET Bu çalışma Zeynüddîn el-Acemî (ö. 753)' nin Telhîsu'l-Keşşâf adlı eserinde yer alan En'âm Suresi' nin tefsirinin tahkik ve incelenmesidir. Zeynüddîn el-Acemî'nin Telhîsu'l-Keşşâf adlı eseri, Zemahşerî' nin, üzerine talikatlar ve tenbihatlar yazılan el-Keşşâf isimli eserinin özeti olması yönüyle önemli bir eserdir. Eser, müellifin itikâdî, lugavi ve fıkhi metodolojisini yansıtır. Ayrıca bu önemli eserin yazımında tahkik metoduna özgü bilimsel yöntemlerin kullanımına özen gösterilmiştir. Zeynüddîn el-Acemî' nin Telhîsu'l-Keşşâf isimli yazma eserinin yazımında Kur'ân-ı Kerîm ayetleri mu'taber kıraat rivayetlerine bağlı kalınarak zabtı yapılmış, hadisler bulunduğu kaynaklardan tahric edilip sıhhat dereceleri açıklanmıştır. Alimlerden nakledilen kavillerin sahibine nisbesi ve kaynağı belirtilmiştir. Bununla beraber eser içerisinde yer alan şiirlerin tevsîki yapılmış ve kaynağı gösterilmiştir. Ayrıca eseri okuyan kişi için sorun oluşturabilecek ilmî ıstılahlar ve tefsir meseleleri ile ilgili açıklamalar yapılmaya özen gösterilmiştir. Çalışma esnasında eserde yer alan bölge ve şehirlerin tarihi ve coğrafi açıklamaları yer aldığı kaynak ile birlikte belirtilmiştir. Böylece eseri okurken bu bölge ve şehirlerle ilgili mekânsal ve kültürel bilgilerin elde edilmesine katkıda bulunmuş olunur. Bu çalışma ile Zeynüddîn el-Acemî 'nin, Zemahşerî'nin el-Keşşâf eserini özetlemedeki ve tefsir ilmindeki metodolojisini ortaya koymak ve bu sayede eserin ilmî kıymetini açığa çıkarmak hedeflenmektedir. Aynı zamanda tahkik metoduna özgü bilimsel yöntemlere itimat ederek güvenilir bir kaynak oluşturmak suretiyle İslam mirasına ve tefsir ilmine küçük bir katkı sağlamaktır. Sonuç olarak Telhîsu'l-Keşşâf eserinin tahkiki ile İslam mirasına ve tefsir ilmine kültürel ve ilmi bir kaynak oluşturmasının yanında müteahhirûn dönemi alimlerinin tefsir ilmine olan çabalarını ortaya çıkarmakta ve tefsir ilminin asırlarca devam eden gelişime katkı sağlayacaktır.
Özet (Çeviri)
ABSTRACT This research presents a study and critical edition of a rare manuscript titled“Talkhīṣ al-Kashshāf”, authored by the renowned scholar Zayn al-Dīn al- 'Ajamī (d. 753 AH). This unique scholarly work serves as a concise summary of al-Zamakhsharī's al-Kashshāf, enriched with insightful annotations and precise scholarly remarks that reflect the author's theological, linguistic, and jurisprudential methodology. The editor has undertaken a commendable scholarly effort in producing this text, adhering strictly to rigorous academic standards in the field of manuscript editing. The critical edition includes the accurate vocalization of Qur'anic verses according to the approved canonical reading, the verification and grading of Prophetic traditions (ḥadīths), and the attribution of statements to their respective authorities among the classical scholars and exegetes. In addition, poetry lines were authenticated and referenced to their original sources. The editor has also provided clarifying annotations in areas that may pose difficulty to the reader, particularly concerning technical terms and intricate exegetical issues. Moreover, the editor identified and explained the names of regions and cities mentioned in the text, offering geographical and historical context based on reliable sources. This enhances the reader's understanding of the overall context and supports a more comprehensive grasp of the manuscript's content within its spatial and cultural framework. This work aims to highlight the scholarly value of al- 'Ajamī's contribution, shed light on his method in summarizing and interpreting the Qur'an, and restore this work's rightful place among concise tafsīr literature. It presents a reliable and well-edited text that meets the scholarly criteria for Islamic heritage research. As such, this critical edition represents a significant addition to the field of Qur'anic exegesis. It combines academic precision with the revival of manuscript heritage, showcases the efforts of later scholars in engaging with major exegetical works, and contributes to understanding the evolution of exegetical methodologies throughout Islamic intellectual history.
Benzer Tezler
- Şeyh Ömer b. Davud b. Süleyman el-Fârisî el-Acemî'nin (öl. 753 civarı) Telhîsü'l-Keşşâf isimli eseri, Fâtiha Suresin ile Bakara Suresi 106. ayetler arası, araştırma ve tahkik
تلخيص الكشاف للشيخ عمر بن داود بن سليمان الفارسي العجمي (مات حوالي سنة: 753 هــ) من فاتحة الكتاب حتى الآية (106) من سورة البقرة: دراسة وتحقيقاً
SALIH MOHAMMED WASMI
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
DinTokat Gaziosmanpaşa ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ENVER BAYRAM
- تلخيص الجامع الكبير، محمد بن عبَّاد بن مَلِك داد الخِلاطيِّ(652هـ)دراسة وتحقيق
Telhisü'l Câmii'l Kebir Muhammed b. Abbad b. Melikdad Al.Hilati652 H İnceleme ve tahkik / Telkhisü'l Jamii'l Kebir Muhammed b. Abbad b. Melikdad Al.Hilati 652 H Research and investigate
ZAKWAN GHUBYSS
Yüksek Lisans
Arapça
2021
DinFatih Sultan Mehmet Vakıf ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET ALFADEL
- تلخيص الجامع الكبير للخلاطي دراسةً وتحقيقاً: من أول الكتاب إلى آخر كتاب القضاء
Hılâtî'nin Telḫîṣü'l-Câmiʿi'l-kebîr adlı eserinin tahkiki ve değerlendirilmesi: Başlangıcından Kitabu'l-Kadâʾ'ya kadarki kısım özelinde
FATMA SÜMEYRA KORAY
Yüksek Lisans
Arapça
2022
Hukukİbn Haldun ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HAMZEH AL-BAKRI
- مختصر تلخيص المفتاح لنور الدين حمزة بن دُرغُود الآيديني الشهير بكوجك (ت: 981ه)دراسة وتحقيقاً
Küçük adıyla bilinen İmam Nureddîn Hamza b. Turgut el-Aydînî'nin (Ö. 981) Muhtasaru Telhîsi'l-Miftâh isimli eserinin tahkik ve analizi
HUDHAİFA AHMED MOHAMMED AL-ALI
Yüksek Lisans
Arapça
2023
DinÇankırı Karatekin ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ KUTAİBA FARHAT
- التلخيص الحبير للحافظ ابن حجر العسقلاني من أول الكتاب إلى باب سنن الوضوء دراسة وتحقيق واستكمال
Et-talhis el-habir/ hafız ibn hacar el-askalanikitap başından abdest sünnetleri kısmı (kapısına) kadar (araştırma inceleme ve tamamlama çalışması )
ASMAA AL BOGHA
Yüksek Lisans
Arapça
2007
DinSam UnıversıtesıTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BEDİ ELSEYYİD ELLAHHAM