Abdülkerîm Müderris'in Mevâhibü'r-Rahmân adlı tefsirinde Kur'an ilimleri
The sciences of the Qur'an in Abdulkerim Muderris commentary title Mavahibu'r-Rahman
- Tez No: 976552
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET ALABALIK
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Müderris, Mevâhib, Kur'an ilimleri, Yaklaşım, Abdülkerim el-Müderris, Mevahibür Rahman fi Tefsiri'l-Kuran, Ulumu`l-Kur`an, Muderris, Mavahib, Qur'anic sciences, Approach, Abdülkerim el-Müderris, Mevahibür Rahman fi Tefsiri'l-Kuran, Ulumu`l-Kur`an
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yalova Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Kur'an ilimleri, İlâhî kelâmın dosdoğru anlaşılmasını, isabetli olarak yorumlanmasını ve bu bağlamda ortaya çıkan tüm meselelerin hassasiyetle incelenmesini merkeze alan disiplinler bütünüdür. İslâm'ın erken dönemlerine uzanan bu tarihî süreç, zengin bir dinî-ilmî geleneğin oluşumuna imkân sağlamıştır. Bu uğurda ortaya konan yoğun emek ve gayretler özellikle tefsir ve kıraat sahalarında zengin bir literatürün teşekkülüne zemin hazırlamış; böylece oluşan bu birikim, nesilden nesile miras olarak aktarılmıştır. Öte yandan yalnızca kutsal metni anlamayı amaçlamakla kalmayan bu ilimler insanlığın entelektüel sermayesine de katkılar sunmuş, İslâm medeniyetinin ilmî ve fikrî gelişimine de olanak sağlamıştır. Bu ilmî ve tarihî zeminin sağladığı perspektifle yapılan çalışmamızda, yakın dönem ilim dünyasında mümtaz bir konuma sahip olan Abdülkerîm Müderris'in yedi cilt olarak Arapça lisan ile telif ettiği müstesna yapıtı Mevâhibü'r-Rahmân tefsiri üzerinden Kur'an ilimlerine yaklaşımı ele alındı. Eserin üslûp ve yöntem açısından belirleyici yönleri ortaya koyularak ilmî literatüre sağladığı katkıları bütüncül bir bakış açısıyla değerlendirmeye tabi tutulmuştur. Müderris'in derin bir ilmî vukufiyetle telif ettiği bu kıymetli eserin, rivayet ve dirayet esasları ekseninde sağlam bir ilmî zemine oturduğu ve günümüz araştırmacılarına yeni ufuklar kazandırma potansiyeline sahip olduğu aşikârdır. Bu bağlamda, çalışmanın alana yönelik müteakip ilmî tetkiklere ve yapılacak çalışmalara da kaynaklık etmesi en mühim temennilerimiz arasındadır. Araştırma beş başlıktan teşekkül etmekte; ilk başlık altında araştırmanın konusu, amacı, önemi, yöntemi ve literatürdeki yeri ele alınmıştır. İkinci başlık altında, Müderris'in yaşadığı dönem, ilmî şahsiyeti ve Mevâhibü'r-Rahmân adlı tefsiri kapsamlı olarak ele alınmıştır. Literatür kısmının ilk bölümünün incelendiği üçüncü başlık altında, Mevâhib'te rivayet esaslı Kur'an ilimleri, dördüncü başlık altında ise dil, üslûp ve mâna boyutlarıyla sınıflandırılan dirayet esaslı Kur'an ilimleri sistematik biçimde incelenmiştir. Rivayet ve dirayet esaslı yaklaşımların nasıl bir denge içinde kullanıldığı dikkat çeken eserde, Müderris'in rivayet geleneğine bağlı kalırken, aynı zamanda dirayet yöntemiyle âyetlerin derin anlam katmanlarını ortaya koyma gayretleri pratik ettiği misaller eşliğinde ele alınmıştır Abdülkerîm Müderris, Mevâhibü'r-Rahmân adlı eseriyle klasik tefsir geleneğinin temel unsurlarını sade ve anlaşılır bir üslûpla günümüze taşımayı başarmıştır. Rivayet ve dirayet esaslı Kur'an ilimlerini sistematik bir bütünlük içinde ele alarak okuyucuya sunan Müderris, klasik kaynaklara bağlı kalmakla birlikte yer yer özgün yorumlar geliştirmiş; böylece eserin hem ilmî niteliğini hem de anlaşılabilirliğini arttırmıştır. Eserdeki açık ve tutarlı anlatım dili, kaynak kullanımındaki özen ve metin düzenindeki istikrar, Mevâhibü'r-Rahmân'ın tefsir literatürü içindeki yerini pekiştiren başlıca unsurlar olmuştur. Bu yönleriyle eser, hem çağdaş araştırmacılar hem de alanla ilgilenen okuyucular için değerli bir başvuru kaynağı niteliği taşımakta, Kur'an ilimleri geleneğinin sürekliliğine önemli katkılar sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
Qur'anic sciences are a body of disciplines that centre upon the accurate understanding of the divine word, its sound interpretation, and the careful examination of all related matters. This historical process, which extends back to the early periods of Islam, has made possible the formation of a rich religious and scholarly tradition. The intensive efforts and endeavours made for this purpose have especially laid the groundwork for the emergence of a vast body of literature in the fields of exegesis and recitation; thus, this accumulation has been transmitted as a legacy from generation to generation. On the other hand, these sciences, which do not merely aim to understand the sacred text, have also contributed to humanity's intellectual capital and paved the way for the scholarly and intellectual development of Islamic civilisation. With the perspective provided by this scholarly and historical background, this study examines the approach of Abdulkerim Muderris towards Qur'anic sciences through his remarkable seven-volume Arabic work, Mavahibu'r-Rahman. The work's defining features in terms of style and methodology have been identified and critically evaluated through a comprehensive perspective, underlining its contributions to the academic literature. It is evident that this valuable work, authored with profound scholarly insight, rests on a solid scholarly foundation built upon both narration-based and reasoning-based approaches, offering new horizons for contemporary researchers. In this regard, it is our sincere hope that the study will serve as a valuable source for future academic investigations in the field. The research consists of five main sections. The first section discusses the subject, aim, significance, method, and position of the research within the existing literature. The second section examines Muderris's historical context, scholarly identity, and his tafsir, Mavahibu'r-Rahman, in a comprehensive manner. In the third section, which explores the first part of the literature, the narration-based Qur'anic sciences addressed in Mavahib are analysed, while the fourth section systematically examines the reasoning-based Qur'anic sciences, classified according to linguistic, stylistic, and semantic aspects. In the work, which notably demonstrates how narration-based and reasoning-based approaches are balanced, Muderris's efforts to uncover the deeper layers of meaning in the verses while adhering to the narration tradition are discussed through practical examples. Abdulkerim Muderris, with his work Mavahibu'r-Rahman, has succeeded in conveying the fundamental elements of the classical exegesis tradition to the present day through a clear and comprehensible style. By addressing narration-based and reasoning-based Qur'anic sciences within a systematic integrity, Muderris remains faithful to classical sources while at the same time developing original interpretations in places; thus, he has enhanced both the scholarly quality and the comprehensibility of the work. The clear and consistent style of expression in the work, the meticulous use of sources, and the structural coherence of the text have been the main factors that reinforce the place of Mavahibu'r-Rahman within the exegesis literature. In these aspects, the work serves as a valuable reference for both contemporary researchers and readers interested in the field, making significant contributions to the continuity of the Qur'anic sciences tradition.
Benzer Tezler
- الآيات المتشابهة في تفسيرعبدالكريم المدرس(مواهب الرحمن في تفسير القرآن) دراسة تحليلية
Mevâhibür'Rahmân fi Tefsîri'l-Kurân" adlı eserinde müteşabih ayetleri yorumu
MOHAMMED MAHMOOD QADER
Yüksek Lisans
Arapça
2023
DinTokat Gaziosmanpaşa ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SÜLEYMAN PAK
- Iraklı Şeyh Abdülkerim el-Müderris ve yorumlama metodolojisi
Sheikh Abdul Karim al-Madres and his approach in the interpretation of rahmangifts in the interpretation of the Koran
NADHIM MOHAMMED MAHMOOD MAHMOOD
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
DinMarmara ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYDIN TEMİZER
- أثر البيئة على المفسر عبد الكريم المدرس انموزجاً
Çevrenin Müfessir Üzerindeki Etkisi –Abdülkerim el-Müderris Örneği-
FARUK MUHAMMED
Yüksek Lisans
Arapça
2024
DinMardin Artuklu ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ABDURRAHMAN ENSARİ
- Abdulkerîm el-Muderris ve Mevâhibu'r-Rahmân adlı eserinin nahiv açısından incelenmesi
Başlık çevirisi yok
HAMIT YÜRTER
- المضامين العقدية في تفسيري تيسير الكريم الرحمن للسعدي (ت:1376ه) ومواهب الرحمن للمدرّس (ت:1426ه) (دراسة تفسيرية مقارنة)
Es-Sa'dî'nin (Ö. 1376) Tefsîri'l-Kerîmi'r-Rahmân ve el-Müderris'in (Ö. 1426) Mevâhıbı'r-Rahmân isimli tefsirlerinde itikâdî konular (Mukayeseli tefsir çalışması)
SALIM ABDULKAREEM HUSSEIN HUSSEIN
Yüksek Lisans
Arapça
2023
DinYalova ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. DHUHA MOHAMMED SALIH