Geri Dön

Otizm spektrum bozukluğu olan bireylerin rekreasyon etkinliklerine katılım engelleri; Ebeveynler temelli bir araştırma

Barriers to participation in recreational activities for individuals with autism spectrum disorder: A parent-based study

PDF İndir

  1. Tez No: 976472
  2. Yazar: MERVE TÜRKER
  3. Danışmanlar: PROF. DR. ÖZLEM ALTUNÖZ
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Turizm, Tourism
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2025
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi
  10. Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Rekreasyon Yönetimi Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Rekreasyon Yönetimi Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Bu araştırmanın amacı, Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB) tanılı bireylerin rekreasyonel etkinliklere katılımını sınırlayan engelleri ebeveynlerin bakış açısından incelemek ve bu doğrultuda geçerli ve güvenilir bir anket geliştirmektir. Araştırmanın örneklemini, Mart–Mayıs 2025 tarihleri arasında çevrim içi ve yüz yüze yöntemlerle ulaşılan 406 ebeveyn oluşturmaktadır. Veriler, araştırmacı tarafından geliştirilen Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Bireylerin Rekreasyon Katılım Engelleri Anketi (OSB-RKEA) aracılığıyla toplanmıştır. Anketin yapı geçerliği, Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ile incelenmiş ve beş faktörlü bir yapı elde edilmiştir. AFA sonucunda ortaya çıkan faktör yapısı, teorik temellere ve alan yazın bulgularına uygunluk göstermiştir. Ölçeğin güvenirliği madde analizi ve Cronbach's Alpha katsayıları ile test edilmiş; toplam güvenirlik katsayısı .971 olarak bulunmuştur. Betimsel istatistiklerin yanı sıra, bağımsız örneklem t-testi, tek yönlü ANOVA ve Pearson korelasyon analizi uygulanmıştır. Analizler sonucunda, OSB'li bireyin cinsiyetine göre algılanan rekreasyonel katılım engelleri anlamlı farklılık göstermemiştir (p > .05). Ancak ortalama puanlar, erkek bireylerde fiziksel ve erişim engellerinin; kadın bireylerde ise toplumsal farkındalık eksikliğinin daha belirgin olduğunu göstermektedir. Bireyin yaşı arttıkça“Ebeveyn veya Eğitici Desteği Eksikliği”,“Erişim Engelleri”ve“Toplumun Bilgi Eksikliği”alt boyutlarında algılanan engellerde artış gözlenmiştir. Bununla birlikte, ebeveynin eğitim düzeyi ve ekonomik gelir düzeyi, engel algılarını etkileyen önemli değişkenlerdir. Düşük gelir ve eğitim düzeyine sahip ebeveynlerde fiziksel/mekânsal ve erişim engelleri daha yüksek algılanırken; yüksek gelir ve eğitim düzeyine sahip ebeveynler, toplumsal farkındalık eksikliğini daha baskın bir engel olarak değerlendirmiştir. Sonuç olarak, OSB'li bireylerin rekreasyonel katılımı; bireysel (yaş, cinsiyet), sosyoekonomik (gelir, eğitim), çevresel ve toplumsal etkenlerin etkileşimiyle şekillenmektedir. Bulgular, OSB'li bireyler için rekreasyonel erişimi artırmaya yönelik politikaların ekonomik destek, eğitimsel farkındalık ve mekânsal erişilebilirlik odaklı olarak geliştirilmesi gerektiğini göstermektedir.

Özet (Çeviri)

The aim of this study is to examine the barriers that limit the participation of individuals with Autism Spectrum Disorder (ASD) in recreational activities from the perspective of their parents and to develop a valid and reliable questionnaire for this purpose. The study sample consisted of 406 parents who participated voluntarily between March and May 2025 through both online and face-to-face data collection methods. Data were collected using the Recreation Participation Barriers Questionnaire for Individuals with Autism Spectrum Disorder (ASD-RPBQ) developed by the researcher. The construct validity of the questionnaire was examined through Exploratory Factor Analysis (EFA), which revealed a five-factor structure consistent with theoretical expectations and prior literature. The reliability of the questionnaire was confirmed through item-total correlations and Cronbach's Alpha coefficients, with a total alpha value of .971, indicating excellent internal consistency.In addition to descriptive statistics, independent samples t-test, one-way ANOVA, and Pearson correlation analyses were performed. The results indicated no statistically significant differences in perceived barriers based on the gender of the individual with ASD (p > .05). However, mean comparisons showed that male individuals experienced relatively higher physical and access barriers, whereas female individuals were more affected by lack of public awareness. Age was found to be positively correlated with barriers related to parental or educational support, access, and public awareness.Furthermore, parental education level and household income were identified as significant socioeconomic factors influencing the perception of barriers. Parents with lower educational and income levels reported higher physical and access barriers, while those with higher socioeconomic status emphasized deficits in public awareness as a major constraint.In conclusion, the recreational participation of individuals with ASD is shaped by an interplay of individual (age, gender), socioeconomic (education, income), environmental, and social factors. The findings underscore the need for inclusive, accessible, and family-centered recreational programs emphasizing economic support, educational awareness, and spatial accessibility to improve participation and social integration.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    898108

    Otizm spektrum bozukluğu olan çocukların serbest zaman etkinliğine katılım durumlarının annelerinin yaşam doyumları ve umutsuzluk düzeylerine etkisinin incelenmesi

    Investigation of the effect of participation in the free time activity of children with autism spectrum disorder on the life satisfied and hopeople levels of the mothers

    BURCU KÜRKCÜ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2024

    SporErciyes Üniversitesi

    Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ZİYA BAHADIR

  2. Tez No

    787342

    Özel gereksinimli bireylerde terapötik rekreasyon etkinliklerinin temel motor beceriler üzerine etkisi

    The effect of therapeutic recreation activities on basic motor skills in individuals with special NEEDS

    RABİA ÖZCAN KAYACI

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2022

    SporManisa Celal Bayar Üniversitesi

    Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. MURAT TAŞ

    PROF. DR. PINAR GÜZEL GÜRBÜZ

  3. Tez No

    798559

    Rekreatif egzersizlere dayalı psiko-eğitim programının otistik çocuklara sahip annelerin psikolojik dayanıklılık ve öznel mutluluklarına etkisi

    The effect of PSYCHO-education program based on recreational exercises on psychological resilience and subjective happiness of mothers with autistic children

    AYŞE ÇAKIRLAR

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2023

    PsikolojiSakarya Üniversitesi

    Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ÇETİN YAMAN

  4. Tez No

    852415

    Otizm spektrum bozukluğu olan bireylerin propriosepsiyon duyuları ve reaksiyon zamanlarının incelenmesi

    Investigation of proprioception senses and reaction times of individuals with autism spectrum disorder

    EBRU TOPUZOĞLU

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2024

    SporKırıkkale Üniversitesi

    Hareket ve Antrenman Bilimleri Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. MURAT BİLGE

  5. Tez No

    943622

    Otizm spektrum bozukluğu olan bireylerin otizmden etkilenme dereceleri ile yürütücü işlev becerileri arasındaki ilişkinin belirlenmesi

    Determining the relationship between the degree of autism affectedness and executive function skills of individuals with autism spectrum disorder

    SELAHATTİN ÖZTÜRK

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    Eğitim ve ÖğretimBiruni Üniversitesi

    Özel Eğitim Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ ERKAN KURNAZ

    DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞE TUBA CEYHUN

Geri Dön