Ekolojik ayak izinin büyüme modeli kapsamında Türkiye analizi
An analysis of Turkey within the growth model of the ecological footprint
- Tez No: 976407
- Danışmanlar: PROF. DR. FİGEN BÜYÜKAKIN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ekonomi, Ekonometri, Economics, Econometrics
- Anahtar Kelimeler: ARDL Sınır Testi, Birim kök testleri, Büyüme, Büyüme modelleri, Cobb-Douglas üretim fonksiyonu, Ekolojik ayak izi, Eşbütünleşme, Türkiye, Autoregressive Distributed Lag Bounds Test, Unit root tests, Growth, Growth models, Cobb-Douglas production function, Ecological footprint, Cointegration, Türkiye
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kocaeli Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İktisat Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İktisat Politikası Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Ekonomik büyüme, yalnızca gelir artışıyla sınırlı olmayan bireysel refahın artırılması, sosyal hareketliliğin desteklenmesi, kurumsal istikrarın güçlendirilmesi ve demokratik değerlerin yerleşmesi gibi çok boyutlu çıktıları nedeniyle tarih boyunca ülkelerin temel kalkınma hedeflerinden biri olmuştur. Ancak geleneksel iktisat kuramına dayanan büyüme modelleri, büyümeyi çoğunlukla çıktı düzeyindeki artışla ilişkilendirmiş çevresel sınırlılıkları ve doğal kaynakların tükenebilirliğini dışsallık olarak değerlendirmiştir. Bu yaklaşım, çevresel bozulmanın ekonomik sistem üzerindeki uzun dönemli etkilerini göz ardı etmiş dolayısıyla refahın sürdürülebilirliğini sağlayacak politika bileşenlerini yeterince içselleştirememiştir. Bu eleştiriler doğrultusunda son yıllarda çevresel faktörleri içeren alternatif büyüme modelleri geliştirilmiş ve çevre faktörünün, üretim sürecinde bağımsız ve sınırlı bir üretim faktörü olarak değerlendirilmesi gerektiği yönünde teorik çerçeveler oluşturulmuştur. Bu modeller, doğal kaynak kullanımının sürdürülebilir olmayan biçimlerde devam etmesi durumunda ekonomik büyümenin uzun vadede yavaşlayacağı veya durma noktasına geleceği yönündeki varsayımlar üzerine inşa edilmiştir. Bu çalışma, ilgili teorik yaklaşımlar doğrultusunda çevresel faktörlerin ekonomik büyüme üzerindeki etkisini, geleneksel üretim fonksiyonu yaklaşımı kapsamında diğer üretim faktörleriyle birlikte analiz etmektedir. Çalışmada çevresel etkiyi temsilen Ekolojik Ayak İzi (Ecological Footprint: EF) değişkeni kullanılarak 1961-2019 dönemi dikkate alınmış ve Türkiye özelinde büyüme süreci ile çevresel sürdürülebilirlik arasındaki eşbütünleşme ilişkisi, Otoregresif Dağıtılmış Gecikmeli (ARDL) sınır testi ile analiz edilmiştir. Söz konusu analizden elde edilen bulgular neticesinde EF, vasıfsız işgücü, beşeri sermaye ve sabit sermaye yatırımları değişkenlerinin Türkiye'nin ekonomik büyüme sürecinde pozitif yönlü ve istatistiksel olarak anlamlı bir etkiye sahip olduğu belirlenmiştir. Ayrıca çalışmada, çevresel etki ve büyüme süreci kapsamında çevresel kaynakların önemli ölçüde kullanıldığı ve bu durumun, çevreyi korumaya yönelik politikaların uygulanabilirliğini hem ekonomik maliyet hem de toplumsal adaptasyon açısından daha karmaşık hale getirdiği bulgusuna da ulaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
Economic growth has historically been one of the fundamental development goals of nations due to its multidimensional outcomes, including not only income increases but also the enhancement of individual welfare, support for social mobility, reinforcement of institutional stability, and consolidation of democratic values. However, growth models based on traditional economic theory have predominantly associated growth with increases in output levels, while treating environmental constraints and the exhaustibility of natural resources as externalities. This perspective has largely ignored the long-term effects of environmental degradation on the economic system and thus failed to sufficiently incorporate policy components necessary for ensuring the sustainability of welfare. In response to these criticisms, alternative growth models that incorporate environmental factors have been developed in recent years. These models propose that environmental inputs should be regarded as independent and limited production factors within the production process. They are built upon the assumption that if natural resources continue to be exploited in unsustainable ways, long-term economic growth may decelerate or come to a halt. In line with these theoretical approaches, this study analyzes the impact of environmental factors on economic growth within the framework of the traditional production function. Representing environmental impact through the Ecological Footprint (EF) variable, the study investigates the cointegration relationship between economic growth and environmental sustainability in Turkey for the period 1961–2019 using the Autoregressive Distributed Lag (ARDL) bounds testing approach. The findings indicate that ecological footprint, unskilled labor, human capital, and fixed capital investments have a statistically significant and positive effect on Turkey's economic growth process. Furthermore, the results reveal that environmental resources are substantially utilized in the growth process, making the implementation of environmental protection policies more complex in terms of both economic cost and societal adaptation.
Benzer Tezler
- Türkiye'de ekolojik ayak izi dinamiklerinin STIRPAT Modeli kapsamında analizi
Analysis of ecological footprint dynamics in Turkey within the scope of STIRPAT Model
GÖKÇE ARAS
- Termik santrallerde karbondioksit yakalama ve buhar yoğuşturma için sürdürülebilir, yenilikçi bir sistem tasarımı
A sustainable and innovative system design for carbon dioxide capture and steam condensation in thermal power plants
BEVİN AKÇADAĞ
Doktora
Türkçe
2025
Çevre MühendisliğiSakarya ÜniversitesiÇevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MAHNAZ GÜMRÜKÇÜOĞLU YİĞİT
- Kamu ekonomisi ve çevre üzerine üç deneme
Three essays on public economics and the environment
OĞUZHAN BOZATLI
- Ekonomik büyümenin çevre kirliliği üzerindeki etkisi: Ekolojik ayak izi kapsamında bir analiz
The impact of economic growth on environmental pollution: An analysis in the context of ecologi̇cal footpri̇nt
MERVE NİMET ERKUT
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
EkonomiErciyes Üniversitesiİktisat Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MELİKE DEDEOĞLU
- Ekolojik ayak izi bağlamında çevre ve ekonomik büyüme ilişkisi: OECD ülkeleri örneği
Relationship between environment and economic growth in the context of ecological footprint: The case of OECD countries
GİZEM ATILGAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
EkonomiBandırma Onyedi Eylül Üniversitesiİktisat Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. CELİL AYDIN