Ebeveynleşme ve depresyon arasındaki ilişkide öz-şefkatin düzenleyici, utanç ve suçluluğun aracı rolünün incelenmesi
The moderating role of self-compassion and the mediating role of shame and guilt in the relationship between parentification and depression
- Tez No: 976264
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA BATUHAN KURTOĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hasan Kalyoncu Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, çocuklukta yaşanan ebeveynleşme deneyimlerinin yetişkinlikteki depresif semptomlara etkisini, utanç ve suçluluk duygularının aracı rolünü ve öz-şefkatin düzenleyici rolünü incelemeyi amaçlamıştır. Türkiye'den 404 yetişkinin katıldığı çevrimiçi korelasyonel araştırmada, Ebeveynleşme Envanteri, Depresyon Anksiyete ve Stres Ölçeği Kısa Formu (DASS-21), Öz-Duyarlılık Ölçeği ve Sürekli Utanç ve Suçluluk Ölçeği kullanılmıştır. Elde edilen bulgular, ebeveyn odaklı ve kardeş odaklı ebeveynleşmenin depresif semptomları anlamlı şekilde artırdığını göstermiştir. Bu ilişki, bireylerde artan utanç ve suçluluk duyguları aracılığıyla tam aracılıkla açıklanırken, ebeveynleşmenin depresyon üzerindeki doğrudan etkisi anlamsız hale gelmiştir. Öte yandan, ebeveynleşme sürecinden algılanan yarar ve uyumun depresif belirtileri azalttığı, bu ilişkide utanç ve suçluluğun kısmi aracı rol oynadığı görülmüştür. Öz-şefkatin depresyonla güçlü negatif ilişkisine rağmen, ebeveynleşme ile depresyon arasındaki ilişkide düzenleyici etkisi istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır. Sonuçlar, ebeveynleşme deneyimi yaşayan bireylerle yapılan müdahalelerde utanç ve suçluluk gibi duygusal süreçlere odaklanmanın önemini vurgulamaktadır
Özet (Çeviri)
This study aimed to examine the impact of childhood parentification experiences on adult depressive symptoms, the mediating roles of shame and guilt, and the moderating role of self-compassion. An online correlational study was conducted with 404 adults from Turkey, utilizing the Parentification Inventory, the Depression Anxiety Stress Scales-21 (DASS-21) Short Form, the Self-Compassion Scale, and the Trait Shame and Guilt Scale. Findings indicated that higher levels of parent-focused and sibling-focused parentification significantly increased depressive symptoms. This relationship was fully mediated by increased feelings of shame and guilt, where the direct effect of parentification on depression became non-significant when these emotions were included. Conversely, perceived benefit and adjustment from the parentification process were associated with lower depressive symptoms, with shame and guilt partially mediating this relationship. Although self-compassion showed a strong negative correlation with depression, its expected moderating effect on the relationship between parentification and depression was not statistically significant. These results highlight that the effects of parentification experiences on mental health are shaped not only by assumed roles but also by internalized emotions such as shame and guilt. Thus, interventions for individuals with a history of parentification should emphasize addressing these emotional processes.
Benzer Tezler
- Evlatlık inancı ile psikososyal uyum arasındaki ilişkide ebeveynleşmenin rolü
The role of parentification in the relationship between filial piety and psychosocial adjustment
SARE NUR TORUN TAŞLIDAĞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
PsikolojiOndokuz Mayıs ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YELİZ KINDAP TEPE
DR. ÖĞR. ÜYESİ ELİF ÜNAL
- Otizmli çocukların ebeveynlerinde öz -etkinlik , başa çıkma ve utanç -suçluluk duygularının depresyon üzerindeki etkileşimi : Yapısal eşitlik modellemesi ile bir yaklaşım
The interaction of self-efficacy, coping and shame–guilt in parents of children with autismspectrum disorder on depression: A structural equationmodeling approach
GÜLAY BULUT
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
PsikiyatriGaziantep ÜniversitesiÇocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET KARADAĞ
- Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu ve eşlik eden yıkıcı davranış bozukluklarında kinürenin yolağının rolü
The role of the kynurenine pathway in attention deficit hyperactivity disorder and comorbid disruptive behavior disorders
EBRU SAĞLAM BASKIN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2019
PsikiyatriNecmettin Erbakan ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYHAN BİLGİÇ
- En az 2 yıldır remisyonda olan lösemi ve lenfoma tanısı almış çocuk ve gençlerin ruhsal durumları, bilişsel fonksiyonları, yaşam kalitesi ve bunları etkileyen değişkenlerin belirlenmesi
Assessment of mental states, cognitive functions, life quality and related variables of children and adolescents under remission for at least two years with leukemia and lymphoma diagnosis
MUSTAFA KÜÇÜKKÖSE
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2010
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıEge ÜniversitesiÇocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SERPİL ERERMİŞ
- Geç ergenlikteki bireylerde ebeveynleşme ve depresyon arasındaki ilişkide utancın aracı rolünün incelenmesi
An investigation of the mediator effect of shame in the relationship between parentification and depression among late adolescents
HACER SENA MUMCU