Yaygın anksiyete ve depresyon tedavisinde tekrarlayıcı olumsuz düşünmeye yönelik şefkat odaklı kabul ve kararlılık terapisinin etkililiğinin incelenmesi: çoklu başlama düzeyi tek vaka çalışması
Examining the effectiveness of compassion-focused acceptance and commitment therapy aimed at reducing repetitive negative thinking in the treatment of generalized anxiety and depression: a multiple-baseline single-case study
- Tez No: 976263
- Danışmanlar: PROF. DR. KAASIM FATİH YAVUZ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Depresyon, Kabul ve kararlılık terapisi, Kaygı, Şefkat, Depression, Acceptance and commitment therapy, Anxiety, Compassion
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hasan Kalyoncu Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, yaygın anksiyete ve depresyon belirtileri yaşayan bireylerde sıklıkla görülen tekrarlayıcı olumsuz düşünmeye (TOD) yönelik şefkat odaklı Kabul ve Kararlılık Terapisi (ACT) protokolünün etkililiğini incelemektir. Çalışmada çoklu başlama düzeyli tek denekli deneysel desen kullanılmıştır. Müdahale protokolü, ACT'in temel süreçlerini temel alan ve şefkat bileşenini içeren bir yapı ile oluşturulmuştur. Katılımcılar Hasta Sağlığı Anketi-9 (HSA-9) ve Yaygın Anksiyete Bozukluğu-7 (YAB-7) ölçeklerinden belirli puanları alma kriterine göre seçilmiştir. Araştırmaya toplamda on katılımcı alınmış ve sekiz katılımcı müdahale sürecini tamamlamıştır. Çalışmada hem standart psikometrik ölçekler hem de günlük ölçümler kullanılmıştır. Standart ölçüm araçları arasında Perseveratif Düşünce Ölçeği (PDÖ), Depresyon-Anksiyete-Stres Ölçeği (DASÖ-21), Bilişsel Kaynaşma Ölçeği (BKÖ), Değerler Odaklı Yaşam Ölçeği (DBYÖ), Kabul ve Eylem Formu-II (KEF-II) ve Öz Duyarlık Ölçeği kısa formu (ÖDÖ-KF) yer almaktadır. Günlük ölçümlerde TOD şiddeti, işlevsizlik, yaşantısal kaçınma, bilişsel birleşme ve değer odaklı yaşam düzeyleri değerlendirilmiştir. Veri analizi Güvenilir Değişim İndeksi (RCI), Tau-U analizi ve görsel analiz teknikleri ile yapılmıştır. Elde edilen sonuçlar, katılımcıların çoğunda TOD, depresyon, anksiyete, stres, bilişsel birleşme, yaşantısal kaçınma ve işlevsizlik düzeylerinde azalma olduğunu göstermiştir. Ayrıca değerlere bağlı yaşam, öz şefkat ve psikolojik esneklik düzeylerinde de artış görülmüştür. Bu terapötik kazanımlar, çoğu katılımcıda izlem döneminde korunmuş veya daha da belirginleşmiştir. Bununla birlikte değişimlerin düzeyi ve ortaya çıkış zamanı açısından bireysel farklılıklar dikkat çekmiştir. Sonuç olarak, şefkat odaklı ACT protokolünün yaygın anksiyete ve depresyon belirtileri yaşayan bireylerde tekrarlayıcı olumsuz düşünmeyi azaltmada ve psikolojik esnekliği artırarak günlük işlevselliği desteklemede etkili olduğu görülmüştür. Bulgular bu protokolün belirtilen klinik grupta uygulanabilir, etkili ve sürdürülebilir bir müdahale yaklaşımı olduğunu göstermektedir.
Özet (Çeviri)
The aim of this study was to examine the effectiveness of a compassion-focused Acceptance and Commitment Therapy (ACT) protocol targeting repetitive negative thinking (RNT), a common pattern observed in individuals experiencing symptoms of generalized anxiety and depression. The study employed a multiple-baseline single-case experimental design. The intervention protocol was structured based on core ACT processes integrated with a compassion-focused component. Participant selection was based on scoring criteria from the Patient Health Questionnaire-9 (PHQ-9) and Generalized Anxiety Disorder-7 (GAD-7). Out of ten individuals initially enrolled, eight completed the intervention. Both standardized psychological measures and daily assessments were utilized in this research. The standardized measures included the Perseverative Thinking Questionnaire (PTQ), the Depression-Anxiety-Stress Scale (DASS-21), the Cognitive Fusion Questionnaire (CFQ), the Valued Living Questionnaire (VLQ), the Acceptance and Action Questionnaire-II (AAQ-II) and the Self-Compassion Scale–Short Form. Daily measures evaluated the severity of repetitive negative thinking, dysfunctional, experiential avoidance, cognitive fusion and values-based living. Data analysis involved the Reliable Change Index (RCI), Tau-U analysis and visual analysis techniques. Results indicated that most participants experienced reductions in repetitive negative thinking, depression, anxiety, stress, cognitive fusion, experiential avoidance, and dysfunction. Furthermore, increases were observed in values-based living, self-compassion and psychological flexibility. Therapeutic gains were maintained or further improved during the follow-up period for most participants. However, individual differences emerged regarding the magnitude and timing of these therapeutic changes, highlighting variability in personal responsiveness to the intervention. In conclusion, the compassion-focused ACT protocol demonstrated effectiveness in reducing repetitive negative thinking among individuals experiencing symptoms of generalized anxiety and depression. Additionally, this intervention promoted psychological flexibility and improved daily functioning. These findings support the applicability, effectiveness and sustainability of the protocol as a therapeutic approach within this clinical population.
Benzer Tezler
- Çocukluk çağı anksiyete bozukluklarında bilişsel davranışçı terapi: Korku Avcısı programının etkililiği
Cognitive behavioral therapy for childhood anxiety disorders: Effectiveness of“Fear Hunter program”
EMİNE SEVİNÇ TOK
- Şizofreni tanısıyla yatan hastalarda, adli süreçler sonucunda yapılan istemsiz yatışlar ve diğer yatışlarda hastaya, hastalığa ve anahtar bakıcıya ait faktörlerin incelenmesi
Investigation of factors related to the patient, the disease and the patient's relatives in compulsory hospitalizations as a result of forensic processes and other hospitalizations in hospitalized patients with a diagnosis of schizophrenia
MUHAMMED ALPEREN GÜÇLÜ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
PsikiyatriSağlık Bilimleri ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUSTAFA UĞURLU
- Türkiye ve Çin'de anksiyete ve depresyon tedavisinde kullanılan drogların fitoterapi açısından karşılaştırılması
Comparison of phytotherapy drugs used in anxiety and depression treatment in Turkey and China
MAERHABA YILIYAER
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Eczacılık ve Farmakolojiİstanbul ÜniversitesiFarmakognozi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜLAY MELİKOĞLU
- Yaygın anksiyete bozukluğunda mizofoni sıklığı
Frequency of mizophonia in general anxiety disorder
EZGİ TOROS
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
PsikiyatriSağlık Bilimleri ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SİNAY ÖNEN
- Yaygın anksiyete bozukluğunun farmakolojik tedavisinde moclobemid kullanımı (Açık çalışma)
Başlık çevirisi yok
SÜLEYMAN KORKMAZ