Genel eğitime ve BİLSEM'e devam eden öğrencilerin kendini izleme ve kullandığı bilişsel öğrenme stratejilerinin farklı değişkenlere göre değerlendirilmesi
Evaluation of the self-monitoring and cognitive learning strategies used by students attending general education and (BİLSEM) according to different variables
- Tez No: 976101
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ SÜLEYMAN ARSLANTAŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Üstbiliş, Üstün yetenekli çocuklar, Metacognitive, Gifted children
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Necmettin Erbakan Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Özel Eğitim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Özel Eğitim Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, genel eğitimde öğrenim gören tipik gelişim gösteren öğrenciler ile Bilim ve Sanat Merkezleri'ne (BİLSEM) devam eden üstün yetenekli öğrencilerin kendini izleme ve bilişsel-üstbilişsel öğrenme stratejilerini cinsiyet, yaş, sınıf düzeyi ve BİLSEM'de öğrenim süresi gibi değişkenlere göre karşılaştırmalı olarak incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma sıralı karma desenle yürütülmüş; nicel veriler İstanbul, İzmir, Konya, Manisa ve Yozgat illerindeki ortaokul düzeyinde öğrenim gören 350 üstün yetenekli ve 352 tipik gelişim gösteren olmak üzere toplam 702 öğrenciden toplanmıştır. Veri toplama araçları Kişisel Bilgi Formu, Kendini İzleme Ölçeği ve Bilişüstü Öğrenme Stratejileri Belirleme Ölçeği olup, nitel veriler seçkisel katılımcılarla yarı yapılandırılmış görüşmeler aracılığıyla elde edilmiştir. Nicel verilerde ilişiksiz örneklem t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve Pearson korelasyonu; nitel veriler içerik analizi ile çözümlenmiştir. Elde edilen bulgular, üstün yetenekli öğrencilerin kendini izleme ve üst bilişsel öğrenme stratejilerini, genel eğitimdeki tipik gelişim gösteren akranlarına kıyasla daha yüksek düzeyde kullandıklarını göstermektedir; üstün yetenekli grubun üst bilişsel strateji kullanımı genel olarak ideal düzeydedir, tipik gelişim gösterenlerde ise düşük düzey kullanım oranları belirgindir. Cinsiyet etkisi açısından, üstün yetenekli erkek öğrencilerin kendini izleme puanları kızlara göre anlamlı biçimde yüksek bulunmuştur. Tipik gelişim gösteren öğrencilerde yaş ve sınıf düzeyi ilerledikçe üstbilişsel strateji kullanımı artarken, üstün yetenekli öğrencilerde bu değişkenlerin etkisi sınırlı kalmıştır. Ayrıca BİLSEM' de öğrenim süresinin kendini izleme üzerinde olumlu etkisi saptanmış; ancak öğrenim süresinin üst bilişsel strateji kullanımını anlamlı biçimde etkilemediği görülmüştür. Kendini izleme ile üst bilişsel strateji kullanımı arasında pozitif fakat zayıf düzeyde bir ilişki belirlenmiştir. Nitel bulgular öğrencilerin içsel motivasyon, öğretim uygulamaları, aile desteği ve öğrenme ortamı kalitesinin bu becerilerin gelişiminde belirleyici olduğunu ortaya koymuştur. Bu sonuçlar, üstbilişsel becerilerin gelişiminin hem bireysel özelliklerle hem de öğrenme ortamlarının niteliğiyle ilişkili olduğunu; öğretmen eğitimi, program farklılaştırması ve üstbilişsel strateji öğretimini içeren uygulamaların önemini vurgulamaktadır.
Özet (Çeviri)
This study aims to comparatively examine the self- monitoring and cognitive/metacognitive learning strategies of typically developing students attending general education and gifted students attending Science and Art Centers (BİLSEM) in relation to variables such as gender, age, grade level, and duration of attendance at BİLSEM.The research was conducted using a sequential mixed-methods design. Quantitative data were collected from a total of 702 middle school students (350 gifted students and 352 typically developing students) studying in Istanbul, Izmir, Konya, Manisa, and Yozgat. Data collection instruments included the Personal Information Form, the Self-Monitoring Scale, and the Metacognitive Learning Strategies Identification Scale, while qualitative data were obtained through semi- structured interviews with a selective group of participants. Quantitative data were analyzed using independent samples t-test, one-way analysis of variance (ANOVA), and Pearson correlation, while qualitative data were analyzed through content analysis. Findings revealed that gifted students used self-monitoring and metacognitive learning strategies at a higher level compared to their typically developing peers. The metacognitive strategy use of gifted students was generally at an ideal level, whereas typically developing students demonstrated lower usage rates. Regarding gender, gifted male students scored significantly higher in self- monitoring than gifted female students. Among typically developing students, metacognitive strategy use increased with age and grade level, whereas these variables had limited effects among gifted students. In addition, the duration of attendance at BİLSEM had a positive effect on self-monitoring but did not significantly influence metacognitive strategy use. A positive yet weak correlation was found between self-monitoring and metacognitive strategy use. Qualitative findings indicated that intrinsic motivation, instructional practices, family support, and the quality of the learning environment were decisive factors in the development of these skills. These results suggest that the development of metacognitive skills is related both to individual characteristics and to the quality of learning environments, emphasizing the importance of teacher training, curriculum differentiation, and the integration of metacognitive strategy instruction into educational practices.
Benzer Tezler
- Drama tekniğinin üstün zekalı öğrencilerin İngilizce eğitimine etkisi
The effect of drama technique on English education of gifted students
MURAT KOÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
İngiliz Dili ve EdebiyatıVan Yüzüncü Yıl Üniversitesiİngiliz Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYDIN GÖRMEZ
- Bilim ve Sanat Merkezine (BİLSEM) devam eden özel yetenekli öğrencilerin öğretmenleri için geliştirilen eğitim programının öğretmenlerin mesleki yeterlik algılarına etkisinin değerlendirilmesi
Evaluating effect of the education program developed for teachers of special talented students who are attending the Science and Art Center (BİLSEM) on their professional competency perceptions
FÜSUN TAŞTEPE
Doktora
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimNecmettin Erbakan ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HAKAN SARI
- BİLSEM'e devam eden 3-4-5. sınıf öğrencileri ile bir özel okuldaki 3-4-5. sınıf öğrencilerinin yakınsak becerilerinin karşılaştırılması
A comparison of convergent thinking skills of 3-4-5th grade students who continue to BİLSEM and 3-4-5th grade students of a private school
ŞERİFE BİLGİÇ ÖZİNCE
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Eğitim ve ÖğretimBahçeşehir ÜniversitesiÜstün Zekalıların Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİ BAYKAL
- Bilim ve sanat merkezi'ne devam eden ve devamsızlık yapan özel yetenekli öğrencilerin psikolojik iyi oluş, akademik benlik algısı ve yalnızlık düzeylerinin incelenmesi
Attendance and absentence at the science and art center psychological well-being of specially talented students academic self-percept and loneliness levels review
BERSU VEYİSOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
PsikolojiHaliç ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AYHAN AKCAN
- Üstün yetenekli 7 ve 8. sınıf öğrencilerin akademik başarılarına etki eden faktörler
Factors affecting 7th and 8th grade gifted students' academic achievements
SANİYE MECEK
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Eğitim ve ÖğretimMehmet Akif Ersoy Üniversitesiİlköğretim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ERDAL TAŞLIDERE