Yeniden kavramsallaştırılmış aile benzerlik yaklaşımına dayalı bilimin doğası öğretiminin bilimin doğası görüşlerine ve sözdebilimsel inanışlara etkisi
The effect of nature of science teaching based on the reconceptualized family resemblance approach on students' nature of science views and pseudoscientific beliefs
- Tez No: 975742
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ÜMİT DURUK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Adıyaman Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı Yeniden Kavramsallaştırılmış Aile Benzerlik Yaklaşımına (ABY) dayalı bilim-sözdebilim bağlamında gerçekleştirilen bilimin doğası öğretiminin öğrencilerin bilimin doğası görüşleri ve sözdebilimsel inanışları üzerindeki etkisini araştırmaktır. Araştırmada nicel ve nitel verilerin birlikte ele alındığı iç içe gömülü karma desen kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu Adıyaman ile Kahta ilçesinde bir devlet ortaokulunda öğrenimine devam eden rastgele seçilmiş toplam 46 öğrenciden (22 deney, 24 kontrol) oluşmaktadır. Nicel veriler“ABY Öğrenci Anketi”ve“Sözdebilim İnanış Ölçeği”ile toplanmıştır. Nitel veriler ise ön test ve son test olarak uygulanan görüşmeler ve süreç içerisinde uygulanan etkinlik kağıtlarından elde edilen veriler yoluyla toplanmıştır. Nicel verilerin analizinde bir istatistik paket programı kullanılırken, nitel verilerin analizinde ise betimsel ve içerik analiz yöntemi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda nicel analiz deney grubu öğrencilerinin uygulama öncesine ve kontrol grubuna göre bilimin doğası anlayışlarında anlamlı düzeyde bir artışın olduğunu göstermiştir. Bilimin doğası alt kategorilere bakıldığında ise uygulama sonrasında yöntemler ve yöntemsel kurallar, bilimsel pratikler ve sosyal-kurumsal sistem kategorilerinde deney grubu ile kontrol grubu arasında anlamlı bir farkın olduğu ve bu farkın deney grubu lehine olduğu görülmüştür. Amaçlar ve değerler ile bilimsel bilgi kategorilerinde ise bu anlamlı farka rastlanmamıştır. Nitel analizden elde edilen bulgular nicel bulguların aksine kod ve frekans sayısındaki artış üzerinden potansiyel bir gelişime işaret etmiştir. Öğrencilerin sözdebilim inanışlarına yönelik nicel analiz sonuçlarına bakıldığında ise ölçek genelinde deney grubu öğrencilerinin uygulama öncesine ve kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde sözdebilimsel inanışlarını azalttığı belirlenmiştir. Alt kategorilere bakıldığında ise bu anlamlı farkın uygulama sonrasında falcılık ve sağlık kategorilerinde anlamlı düzeyde olduğu, paranormal alt boyutunda ise bu farkın anlamlı olmadığı görülmüştür. Sözdebilimsel inanışlara yönelik nitel analiz sonuçlarına bakıldığında ise öğrencilerin sözdebilimsel inanışlara karşı farkındalıklarının arttığı görülmektedir. Sonuç olarak ABY'ye dayalı bilimin doğası öğretiminin öğrencilerin hem bilimin doğası anlayışlarının geliştirilmesi hem de sözdebilimsel inanışlarının azaltılmasında etkili olduğu anlaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
The purpose of this research is to investigate the impact of Nature of Science (NOS) instruction, conducted within a science–pseudoscience context and grounded in the Reconceptualized Family Resemblance Approach (FRA), on students' views of NOS and their pseudoscientific beliefs. The research employed an embedded mixed-methods design, in which quantitative and qualitative data were examined concurrently. The research group consisted of a total of 46 randomly selected students (22 in the experimental group and 24 in the control group) enrolled in a public middle school in Adıyaman and its Kahta district. Quantitative data were collected through the“FRA Student Questionnaire”and the“Pseudoscience Beliefs Scale.”Qualitative data were gathered via pre- and post-intervention interviews as well as students' activity worksheets administered during the instructional process. A statistical software package was used for the analysis of quantitative data, while descriptive and content analysis methods were employed for qualitative data. The findings revealed that the experimental group demonstrated a statistically significant improvement in their understanding of NOS both compared to their own pre-test scores and to the control group. At the subcategory level, significant differences favoring the experimental group were observed in“methods and methodological rules,”“scientific practices,”and“social-institutional systems.”However, no significant differences emerged in the categories of“aims and values”or“scientific knowledge.”Contrary to the quantitative results, qualitative findings suggested potential improvement through increased codes and frequency counts. With respect to pseudoscientific beliefs, quantitative analyses indicated that the experimental group significantly reduced their pseudoscientific beliefs overall, both compared to their pre-test scores and to the control group. Subcategory analyses showed that significant differences occurred in the domains of“divination”and“health,”while no significant difference was observed in the“paranormal”subdomain. Qualitative findings further suggested that students' awareness of pseudoscientific beliefs increased throughout the process. In conclusion, the research demonstrates that NOS instruction based on the FRA framework is effective in both enhancing students' understanding of the nature of science and reducing their pseudoscientific beliefs.
Benzer Tezler
- Yeniden kavramsallaştırılmış aile benzerlik yaklaşımına dayalı bilimin doğası öğretiminin bilimin doğası görüşlerine ve sorgulayıcı öğrenme becerisi algılarına etkisi
The effect of nature of science instruction based on the reconceptualized family resemblance approach on nature of science views and perceptions of inquiry learning skills
AKLİME PELİN AYDINLI
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimAdıyaman ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÜMİT DURUK
- Teaching reconceptualized family resemblance approach to nature of science in lower secondary classroom
Yeniden kavramsallaştırılmış aile benzerliği yaklaşımına dayalı bilimin doğasının ortaokul sınıflarında öğretilmesi
AYŞEGÜL ÇİLEKRENKLİ
Yüksek Lisans
İngilizce
2019
Eğitim ve ÖğretimBoğaziçi ÜniversitesiOrtaöğretim Fen ve Matematik Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EBRU KAYA
- The relationship between students' understanding of nature of science and their metacognitive awareness
Ortaokul öğrencilerinin bilimin doğası anlayışları ile üst bilişsel farkındalıkları arasındaki ilişki
DİLARA GÖREN
Yüksek Lisans
İngilizce
2021
Eğitim ve ÖğretimBoğaziçi ÜniversitesiOrtaöğretim Fen ve Matematik Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EBRU KAYA
- The impact of history of science based instruction on students' understanding of the nature of science: The Reconceptualized Family Resemblance Approach
Bilim tarihine dayalı öğretimin öğrencilerin bilimin doğasına ilişkin anlayışlarına etkisi: Yeniden Kavramsallaştırılmış Aile Benzerliği Yaklaşımı
KADRİYE İNCİ
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
Eğitim ve ÖğretimOrta Doğu Teknik ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEMRA SUNGUR
PROF. DR. ÖZGÜL YILMAZ TÜZÜN
- Sınıf öğretmeni adaylarının bilimin doğası anlayışları: Yeniden kavramsallaştırılmış aile benzerliği yaklaşımına dayalı bir araştırma
Pre-service primary teachers understandings of the nature of science: A research based on reconceptualized family resemblance approach
RAGIP UZUN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimTokat Gaziosmanpaşa ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. DEMET ŞAHİN KALYON