Investigating the relationship between the moral intuitions and pro-environmental behavior in Türkiye
Türkiye'de ahlaki tutumlar ile çevre dostu davranışlar arasındaki ilişkinin araştırılması
- Tez No: 975483
- Danışmanlar: DOÇ. DR. PINAR ERTÖR AKYAZI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Siyasal Bilimler, Sosyoloji, Political Science, Sociology
- Anahtar Kelimeler: Ahlaki Temeller Kuramı, Politik ekoloji, Çevre dostu davranışlar, Çevre politikaları, Çevresel ahlaki muhakeme, İnsan-çevre etkileşimi, Moral Foundations Theory, Political ecology, Pro-environmental behaviours, Environmental policies, Environmental moral reasoning, Human-environment interaction
- Yıl: 2025
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Boğaziçi Üniversitesi
- Enstitü: Çevre Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Çevre Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Hızlanan küresel iklim değişikliği ve biyoçeşitlilik krizleri göz önüne alındığında, çevre dostu eyleme olan ihtiyaç artmaya devam etmektedir. Bu zorlukların üstesinden gelmek için hem bireysel eylem hem de devletlerin alacağı önlemler hayati önem taşımakla birlikte, bireysel çevre dostu davranışın altındaki ahlaki temeller son zamanlarda giderek daha fazla ilgi görmektedir. Ahlaki Temeller Teorisi, siyasi ideoloji, oy verme davranışı gibi farklı politik bağlamlarda ve son zamanlarda çevre dostu davranışı ile bireylerin ahlaki tutumlarını değerlendirmek için de kullanılan, anketlere dayanan ampirik bir yöntemdir. Ancak, şimdiye kadar yapılan çalışmalar çoğunlukla çevre dostu davranış imkanlarının hükümetler tarafından desteklendiği yüksek gelir düzeyine sahip ülkelerde gerçekleştirilmiştir. Bu çalışma, Ahlaki Temeller Teorisi kapsamında değerlendirilen ahlaki tutumların, Türkiye'de 502 katılımcıyla yapılan çevrimiçi bir ankete dayanarak bireysel çevre dostu davranışı ne derece öngörebildiğini ortaya çıkarmayı amaçlamaktadır. Anket, Ahlaki Temeller Anketi-2 (bakım, eşitlik, hakkaniyet, sadakat, otorite, saflık), siyasi yönelim, çevre dostu davranış ve sosyo-demografik özellikleri inceleyen anket modülleri içermektedir. Bulgular; bakım, eşitlik ve saflık temellerinin, çalışmadaki örneklem için, siyasi yönelimin herhangi bir aracı rolü olmaksızın çevre dostu davranışı pozitif yönde öngördüğünü göstermektedir. Çalışmada, siyasi yönelimin çevre dostu davranış üzerinde, ABD'deki örneklemlerin aksine, herhangi bir etkisinin bulunmamış olmasının, Türkiye'de iklim değişikliğiyle ilgili toplumsal kutuplaşmanın nispeten düşük seviyede olması ile ilişkili olabilir. Çalışmanın sonuçları, çevre dostu davranış ve ahlak çalışmalarının coğrafi kapsamını genişleterek, Türkiye gibi orta gelirli ve gelişmekte olan ülke bağlamlarında çevre dostu davranışları değerlendirmek ve geliştirmek için bir temel oluşturarak çevre psikolojisi ve çevre politikası literatürüne katkıda bulunmaktadır.
Özet (Çeviri)
Given the accelerating global climate change and biodiversity crises, the need for pro-environmental action continues to grow. While both individual and governmental action are crucial for addressing these challenges, the moral underpinnings of individual pro-environmental behavior has been receiving increasing attention recently. Moral Foundations Theory (MFT) is an empirical method based on surveys to assess moral intuitions of individuals in different policy-relevant contexts such as political ideology, voting behavior, and recently, pro-environmental behavior (PEB). However, so far, studies have been mainly carried out in high-income countries where options for environmentally-friendly behavior are supported by governments. The present study aims to uncover how moral intuitions, as assessed within the MFT, predict individual PEB based on an online survey conducted with 502 respondents in Türkiye. The survey includes specific modules on the Moral Foundations Questionnaire-2 (care, equality, proportionality, loyalty, authority, purity), political orientation, PEB and socio-demographics. Findings indicate that care, equality and purity foundations positively predicted PEB, without any mediating role of political orientation for the sample at hand. The absence of any influence of political orientation on PEB may be related to the relatively little public polarization with respect to climate change in Türkiye, in contrast to the US samples, for instance. The results of the study contribute to environmental psychology and policy literatures by widening the geographical coverage of PEB and morality studies and providing a baseline for evaluating and enhancing pro-environmental behavior in middle-income, developing country contexts such as Türkiye.
Benzer Tezler
- Çevreci tutum ve davranışlar: Sosyal baskınlık yönelimi, yetkecilik ve ahlak açısından bir değerlendirme
Pro - environmental behavior: An investigation in terms of social dominance orientation, authoritarianism and morality
GÖKÇE KARAYEĞEN
- Tüketicilerin yeşil kişisel bakım ürünlerine yönelik satın alma niyetini etkileyen faktörler
Factors affecting consumers' purchase intention toward green personal care products
HİLAL ABAT
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
İşletmeİstanbul Teknik Üniversitesiİşletme Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HURİYE ŞEBNEM BURNAZ
- Birey - örgüt uyumunun ahlaki değerlendirmeler ve ahlaki niyet üzerindeki etkisinin kültürler arası bağlamda incelenmesi
A cross cultural investigation of the impact of person-organization fit on ethical evaluations and ethical intentions
AYŞEGÜL KARAEMİNOĞULLARI
- The end of the fact-value dichotomy: A neo-Aristotelian approach
Olgu-değer ikileminin sonu: Neo-Aristotelesçi bir yaklaşım
BENGİSU METE
Yüksek Lisans
İngilizce
2022
FelsefeOrta Doğu Teknik ÜniversitesiFelsefe Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUTLU MURAT BAÇ
- Çalışanların işten ayrılma niyetini etkileyen faktörlerin incelenmesi
Investigation of factors affecting turnover intention
ESRA CERTEL
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileriAkdeniz ÜniversitesiÇalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. RABİA ÇİZEL