Laparoskopik kolesistektomi sonrası farkındalık temelli bilişsel terapinin omuz ağrısına ve analjezik tüketimine etkisi
The effect of mindset-based cognitive therapy on shoulder pain and analgesic consumption after laparoscopic cholecystectomy
- Tez No: 975459
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ NURŞAH BÜYÜKÇAMSARI ŞANLIER
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hemşirelik, Nursing
- Anahtar Kelimeler: Laparoskopik kolesistektomi, farkındalık temelli bilişsel terapi, omuz ağrısı, analjezik tüketimi, Laparoscopic cholecystectomy, mindfulness-based cognitive therapy, shoulder pain, analgesic
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Aydın Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Hemşirelik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Giriş: Kolelitiazis dünya nüfusunun yaklaşık %6'sını etkileyen bir sağlık sorunudur. Laparoskopik kolesistektomi, kolelitiazis tedavisinde kullanılan en yaygın tedavi yöntemlerinden biridir. Laparoskopik kolesistektomi cerrahisi sırasında abdomenin görüntülenebilmesi için pnömoperitonuem gereklidir. Pnömoperitoneum oluşmasını sağlamak amacıyla gelişebilecek komplikasyonlar arasında omuz ağrısı arasında yer almaktadır. Ameliyat sonrası ortaya çıkan omuz ağrısının kontrolünde ilaç dışı yaklaşımlar, düşük yan etki riski ve uygulanabilirlikleri nedeniyle öne çıkmaktadır. Farkındalık Temelli Bilişsel Terapi (FTBT), bireyin mevcut ana odaklanmasını ve ağrıya yönelik baş etme becerilerini güçlendirmeyi hedefler. Laparoskopik kolesistektomi sonrası uygulanan FTBT egzersizleri; hastanın rahatlamasına, iyileşme sürecinin desteklenmesine ve analjezik gereksiniminin azalmasına katkı sağlar. Amaç: Bu araştırmanın amacı, laparoskopik kolesistektomi sonrası farkındalık temelli bilişsel terapinin omuz ağrısı ve analjezik tüketimine etkisinin incelenmesidir. Yöntem: Bu randomize kontrollü deneysel araştırma, İstanbul İl Sağlık Müdürlüğüne bağlı bir Eğitim ve Araştırma Hastanesi Genel Cerrahi Servisi'nde 10 Mart 2025-31 Temmuz 2025 tarihleri arasında laparoskopik kolesistektomi operasyonu geçiren 110 hasta ile gerçekleştirildi ( 55 girişim, 55 kontrol). Verilerin toplanmasında“Hasta Tanılama Formu”,“Bilinçli Farkındalık Ölçeği (BİFÖ)”,“Sayısal Ağrı Ölçeği (SAÖ)”ve“Analjezik Tüketim Tablosu”kullanıldı. Veri analizinde; gruplar arası karşılaştırmalarda Ki-kare testi, Fisher's Exact Test, Mann Whitney U testi; grup içi karşılaştırmalarda Wilcoxon testi, zaman içindeki değişimlerde Friedman testi ve çoklu karşılaştırma testleri; çoklu grup karşılaştırmalarında Kruskal-Wallis H testi; ikili kategorik değişkenlerde Cochran's Q testi uygulandı. Bulgular: Girişim grubunun %69,1'i kadın, %30,9'u erkek; kontrol grubunun ise %60'ı kadın, %40'ı erkektir. Girişim grubundaki katılımcıların %49,1'i, kontrol grubundakilerin ise %47,3'ü 41–60 yaş aralığındadır. Ortalama boy girişim grubunda 165 ± 8 cm, kontrol grubunda 166 ± 10 cm; ortalama kilo sırasıyla 82 ± 14 kg ve 81 ± 17 kg'dır. Çalışma, eğitim durumu, medeni durum, sigara kullanımı, kronik hastalık ve geçirilmiş ameliyat öyküsü açısından gruplar arasında anlamlı fark yoktur; yalnızca ameliyat öncesi ağrı varlığı değişkeninde istatistiksel olarak anlamlı fark vardır (p<0,001). Bilinçli Farkındalık Ölçeği puan ortalaması 56,25 ± 10,18'dir; çalışma durumu (p=0,030) ve sigara kullanımı (p=0,009) ile anlamlı ilişki vardır. Girişim grubunda ameliyat öncesi (3,04 ± 2,65) ve sonrası (5,42 ± 1,21) ağrı düzeyleri arasında anlamlı fark varken (p<0,001), kontrol grubunda bu fark anlamlı değildir (p=0,055). Ameliyat öncesi ağrı düzeyi kontrol grubunda (5,11 ± 2,09) daha yüksektir (p<0,001); ameliyat sonrası ağrı düzeylerinde ise anlamlı fark yoktur (p=0,105). Zaman içi analizlerde T3'ten itibaren girişim grubunun ağrı puanları anlamlı derecede düşüktür (p<0,001). T5 zamanında analjezik tüketimi kontrol grubunda %47, girişim grubunda %5'tir (p<0,001). İlaç türlerine göre bazı zaman noktalarında anlamlı farklılıklar vardır; genel olarak tüm gruplarda zamanla ağrı düzeyleri azalmaktadır, ancak girişim grubunda bu azalma daha belirgindir. Sonuç: Araştırma sonucunda, laparoskopik kolesistektomi sonrası farkındalık temelli bilişsel terapinin omuz ağrısı ve analjezik tüketimine anlamlı etkisi olduğu saptandı.
Özet (Çeviri)
Background: Cholelithiasis is a health problem that affects approximately %6 of the world's population. Laparoscopic cholecystectomy is one of the most common treatment methods for cholelithiasis. Pneumoperitoneum is required for visualization of the abdomen during laparoscopic cholecystectomy. Shoulder pain is among the complications that can develop because of achieving pneumoperitoneum. Non-pharmacological approaches to managing postoperative shoulder pain are gaining prominence due to their low risk of side effects and their applicability. Mindfulness-Based Cognitive Therapy (MBCT) aims to help individuals focus on the present moment and strengthen pain-related coping skills. MBCT exercises performed after laparoscopic cholecystectomy contribute to patient relaxation, support the healing process, and reduce analgesic requirements. Objective: The aim of this study was to examine the effect of mindset-based cognitive therapy on shoulder pain and analgesic consumption after laparoscopic cholecystectomy. Method: This randomized controlled experimental study was conducted with 110 patients (55 intervention, 55 control) who underwent laparoscopic cholecystectomy at a Training and Research Hospital affiliated with the Istanbul Provincial Health Directorate between 10 March 2025 and 31 July 2025. Data were collected using the Patient Identification Form, Conscious Awareness Scale (CIAS), Numerical Pain Scale (NPS), and Analgesic Consumption Table. In data analysis, Chi-square test, Fisher's Exact Test, and Mann Whitney U test were used for between-group comparisons; Wilcoxon test, Friedman test, and multiple comparison tests were used for within-group comparisons; Kruskal-Wallis H test was used for multiple group comparisons; and Cochran's Q test was used for binary categorical variables. Results: In the intervention group, 69,1% were female and 30,9% were male; in the control group, 60% were female and 40% were male. 49,1% of the participants in the intervention group and 47,3% in the control group were between the ages of 41 and 60. Mean height was 165±8cm in the intervention group and 166±10cm in the control group; mean weight was 82±14kg and 81±17kg, respectively. There were no significant differences between the groups in terms of study, education level, marital status, smoking habit, chronic disease, and history of previous surgery; there was a statistically significant difference only in the presence of preoperative pain variable (p<0,001). The mean Conscious Awareness Scale score was 56,25±10,18 and there was a significant relationship with working status (p=0,030) and smoking habit (p=0,009). While there was a significant difference between preoperative (3,04±2,65) and postoperative (5,42±1,21) pain levels in the intervention group (p<0,001), this difference was not significant in the control group (p=0,055). Preoperative pain level was higher in the control group (5,11±2,09) (p<0,001); there was no significant difference in postoperative pain levels (p=0,105). In the time course analysis, pain scores in the intervention group were significantly lower starting from T3 (p<0,001). Analgesic consumption at time T5 was 47% in the control group and 5% in the intervention group (p<0,001). There were significant differences at some point according to medication types; Pain levels generally decreased over time in all groups, but this decrease was more pronounced in the intervention group. Conclusion: The study found that mindfulness-based cognitive therapy had a significant effect on shoulder pain and analgesic consumption after laparoscopic cholecystectomy.
Benzer Tezler
- İnsan Bakım Kuramı'na temellendirilmiş kısa dönem mindfulness meditasyonu ile sanal gerçekliğin laparoskopik kolesistektomi planlanan hastalar üzerine etkilerinin karşılaştırılması
Comparison of the effects of Theory of Human Caring based short-term mindfulness meditation and virtual reality on patients scheduled for laparoscopic cholecystectomy
SEÇKİN KARAKUŞ
Doktora
Türkçe
2024
HemşirelikAtatürk ÜniversitesiCerrahi Hastalıklar Hemşireliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NADİYE ÖZER
- Laparoskopik kolesistektomi operasyonlarında farklı FiO2 değerlerinin perioperatif atelektaziye etkisinin akciğer ultrasonografi ile değerlendirilmesi
Evaluation of the effect of different FiO2 values on perioperative atelectasia with lung ultrasonography in laparoscopic cholecystectomy operations
ŞEYMA ÖZYÜREK YÜCE
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Anestezi ve ReanimasyonNecmettin Erbakan ÜniversitesiAnesteziyoloji ve Reanimasyon Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET TOPAL
- Laparoskopik kolesistektomi sonrası safra yollarının kolesintigrafik araştırılması
Başlık çevirisi yok
CENAP ÇEVLİ
- Laparoskopik kolesistektomi sonrası analjezi amacıyla bupivakainin; insizyonel, intraperitoneal ve intraperitoneal + insizyonel uygulamalarının karşılaştırılması
Comparison of the incisional, intraperitoneal and incisional + intraperitoneal bupivacain administration for pain relief after laparoscopic cholecystectomy
SERPİL ESGİN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2000
Anestezi ve ReanimasyonTrakya ÜniversitesiAnesteziyoloji ve Reanimasyon Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. AYŞİN SELCAN ALAGÖL
- Laparoskopik kolesistektomi sonrası analjezi: İntraabdominal Morfin, Tramadol ve Bupivakain'in karşılaştırılması
Başlık çevirisi yok
YÜKSEL ELA
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2002
Anestezi ve Reanimasyonİstanbul ÜniversitesiAnesteziyoloji ve Reanimasyon Ana Bilim Dalı