Üniversite öğrencilerinde ilişki bağımlılığının yordayıcıları: Sosyal onay ihtiyacı, psikolojik kırılganlık, kendini sevme-özyeterlik ve çocukluk çağı travmaları
Predictors of codependency among university students: Need for social approval, psychological vulnerability, self love-self efficacy and childhood traumas
- Tez No: 975355
- Danışmanlar: DOÇ. DR. BURCU KARAŞAR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: ilişki bağımlılığı, sosyal onay ihtiyacı, psikolojik kırılganlık, kendini sevme-özyeterlik, çocukluk çağı travmaları, codependency, need for social approval, psychological vulnerability, self love-self efficacy, childhood traumas
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Amasya Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada öğretmen adaylarının ilişki bağımlılığı düzeyi ve ilişki bağımlılığı ile ilişkili olduğu düşünülen sosyal onay ihtiyacı, psikolojik kırılganlık, kendini sevme-özyeterlik ve çocukluk çağı travmaları değişkenleri arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmaktadır. Araştırmada ele alınan değişkenlerin cinsiyet, yaş, yaşamın çoğunun geçirildiği yer, ana-baba eğitim durumu, anne, baba, aile ve arkadaş ilişkileri, ailede bakıma ihtiyacı olan bireylerin varlığı ve ailede alkol ya da madde bağımlılığı olan bireylerin varlığı gibi demografik değişkenlerle arasındaki ilişkinin de incelenmesi hedeflenmektedir. Çalışmanın örneklemini 2024-2025 yılında Amasya Üniversitesi Eğitim Fakültesi'nde öğrenimine devam eden yaşları 18 ila 21 yaş ve üzerinde değişen, toplam 533 öğretmen adayı oluşturmaktadır. Araştırmanın amacı doğrultusunda çalışmaya katılacak ve veri toplanabilecek bireylere yüz yüze ve çevrimiçi yollar ile uygulama yapılmıştır. Araştırmada veri toplamak amacıyla Kişisel Bilgi Formu, Spann-Fischer İlişki Bağımlılığı Ölçeği, Sosyal Onay İhtiyacı Ölçeği, Psikolojik Kırılganlık Ölçeği, İki Boyutlu Benlik Saygısı Ölçeği ve Çocukluk Çağı Ruhsal Travma Ölçeği (CTQ-33) kullanılmıştır. Araştırmada verilerin analizini gerçekleştirmek amacıyla SPSS 22.0 paket programı kullanılmıştır. İlişki bağımlılığı, sosyal onay ihtiyacı, psikolojik kırılganlık, kendini sevme-özyeterlik ve çocukluk çağı travmaları değişkenleri arasındaki ilişkileri ölçmek amacıyla Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Katsayısı kullnılmıştır. İlişki bağımlılığı üzerinde etkisi olduğu düşünülen sosyal onay ihtiyacı, psikolojik kırılganlık, kendini sevme-özyeterlik ve çocukluk çağı travmaları değişkenleri arasındaki ilişkilerin etkilerini ve ilişki bağımlılığındaki yordayıcılıklarını belirlemek amacıyla çoklu regresyon analizi yapılmıştır. İlişki bağımlılığı, sosyal onay ihtiyacı, psikolojik kırılganlık, kendini sevme-özyeterlik ve çocukluk çağı travmaları değişkenlerinin cinsiyet, ailede bakıma ihtiyacı olan bireylerin varlığı ve ailede alkol ya da madde bağımlılığı olan bireylerin varlığı değişkenlerine göre anlamlı bir fark olup olmadığını ölçmek amacıyla Bağımsız Örneklemler T-Testi kullanılmıştır. Yaş, sınıf düzeyi, yaşamın çoğunluğunun geçirildiği yer, anne ve baba eğitim düzeyi değişkenleri ile arasında anlamlı bir fark olup olmadığını ölçmek amacıyla Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA) testi kullanılmıştır. Uygulanan Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA) testi sonucunda gruplar arasında çoklu karşılaştırmalar yapabilmek amacıyla Tukey testi, uygulanan Kruskal-Wallis testi sonucunda gruplar arasında çoklu karşılaştırmalar yapabilmek amacıyla Mann-Whitney U testi kullanılmıştır. Araştırmada gerçekleştirilen analizler sonucunda ilişki bağımlılığı ile sosyal onay ihtiyacı, psikolojik kırılganlık, kendini sevme-özyeterlik ve çocukluk çağı travmaları değişkenleri arasında anlamlı ilişkiler olduğu görülmüştür. Sosyal onay ihtiyacı, psikolojik kırılganlık ve kendini sevme değişkenlerinin birlikte bağımlılığını istatistiksel olarak anlamlı şekilde yordadığı sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca incelenen demografik değişkenlerden cinsiyete göre sosyal onay ihtiyacı ve çocukluk çağı travmalarının; yaşamın çoğunun geçirildiği yere göre sosyal onay ihtiyacının; baba eğitim durumuna göre psikolojik kırılganlığın; anne ile ilişkilerde ilişki bağımlılığı, psikolojik kırılganlık, kendini sevme-özyeterlik ve çocukluk çağı travmalarının; baba, aile ve arkadaş ile ilişkilerde ve ailede alkol ya da madde kullanan bireylerin varlığına göre bütün değişkenlerin; ailede bakıma ihtiyacı olan bireyin varlığına göre çocukluk çağı travmaları değişkenlerinin anlamlı bir farklılık gösterdiği görülmüştür. Yaş ve anne eğitim durumuna göre ilişki bağımlılığı, sosyal onay ihtiyacı, psikolojik kırılganlık, kendini sevme-özyeterlik ve çocukluk çağı travmaları puanları arasında anlamlı bir farklılık görülmediği bulunmuştur. Çalışmadan elde edilen bulgular alanyazın çerçevesinde tartışılmıştır.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine the relationship between teacher candidates' level of codependency and variables thought to be associated with it, including the need for social approval, psychological vulnerability, self-love–self-efficacy, and childhood psychological traumas. Additionally, the study seeks to explore how these variables correlate with demographic characteristics such as gender, age, place of residence, parental education levels, relationships with parents, family, and friends, the presence of individuals in need of care in the family, and the existence of family members with alcohol or substance addiction. The sample consists of 533 teacher candidates aged 18 and above, studying at Amasya University Faculty of Education during the 2024–2025 academic year. Data were collected through both face-to-face and online methods. The data collection tools included a Personal Information Form, the Spann-Fischer Codependency Scale, the Need for Social Approval Scale, the Psychological Vulnerability Scale, the Two-Dimensional Self-Esteem Scale, and the Childhood Trauma Questionnaire (CTQ-33). The data were analyzed using SPSS 22.0 software. Pearson Product-Moment Correlation Coefficient was employed to measure the relationships between codependency and the variables of need for social approval, psychological vulnerability, self-love–self-efficacy, and childhood traumas. Multiple regression analysis was conducted to determine the predictive power of these variables on codependency. Independent samples t-test was used to assess whether these variables differed significantly by gender, presence of family members in need of care, and presence of individuals with alcohol or substance addiction. One-way ANOVA was employed to examine differences by age, year of study, place of residence, and parental education level. For multiple comparisons, Tukey's test was applied following ANOVA, and the Mann–Whitney U test was used after the Kruskal–Wallis test. The findings revealed significant relationships between codependency and the variables of need for social approval, psychological vulnerability, self-love–self-efficacy, and childhood traumas. It was concluded that the combination of need for social approval, psychological vulnerability, and self-love significantly predicted codependency. Furthermore, significant differences were observed in need for social approval and childhood trauma based on gender; in need for social approval based on place of residence; in psychological vulnerability based on the father's education level; and in all variables based on relationships with mother, father, family, and friends, and the presence of family members with alcohol or substance addiction. Childhood trauma also significantly differed based on the presence of individuals in need of care within the family. However, no significant differences were found in any variable based on age or the mother's education level. The findings obtained from the research were discussed within the framework of relevant literature.
Benzer Tezler
- Üniversite öğrencilerinde ilişki bağımlılığının yordayıcıları olarak ebeveyn kabul-ret algısı ve sosyal ilişki gereksinimi
Perception of parental acceptance-rejection and the need for relatednesss as predictors of codependency in university students
FATMA GÜL ÜLKÜ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Psikolojiİzmir Demokrasi ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AHMET ÇAĞLAR ÖZDOĞAN
- Üniversite öğrencilerinde internet bağımlılığının yaşam doyumu ve problem çözme becerileri ile ilişkisi
The relationship of internet addiction with life satisfaction and problem-solving skills among university students
NAGEHAN YETGİNER
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Psikolojiİstanbul Okan ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ İBRAHİM FUAT AKGÜL
- Kendini eleştirme, yaşantısal kaçınma ve ödül bağımlılığının duygusal yeme tutumu üzerinde yordayıcı etkisi
The predictive effect of self criticism, experiential avoidance and reward dependence on emotional eating
SELİN KALMİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Psikolojiİstanbul Medipol ÜniversitesiKlinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. KAASIM FATİH YAVUZ
- Sosyal medya bağımlılığının yordayıcıları olarak temel psikolojik ihtiyaçlar ve utangaçlık
Basic psychological needs and shyness as predictors of social media addiction
SEÇİL ERDEM
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimHacettepe ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MELİHA TUZGÖL DOST
- Üniversite öğrencilerinde sosyal medya bağımlılığının sigara bağımlılığı, psikolojik iyi oluş ve çeşitli değişkenler açısından incelenmesi
Examination of social media addiction among university students in terms of smoking addiction, psychological well-being, and various variables
FARIDA GAHRAMANLI
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
PsikolojiAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CENGİZ ŞAHİN