The production of educational inequalities through urbanization
Eğitim eşitsizliklerinin kentleşme yoluyla üretimi
- Tez No: 975132
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MİTHAT KORUMAZ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Eğitim yönetimi, Educational administration
- Yıl: 2025
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Yıldız Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu doktora tezi, kentleşmenin eğitimsel eşitsizliklerin mekânsal dağılımını nasıl şekillendirdiğini incelemektedir. Mevcut çalışmalar genellikle ya uluslararası karşılaştırmalara ya da yerel mahalle dinamiklerine odaklanırken, bu araştırma çok ölçekli ve ülkeler arası karşılaştırmalı bir karma yöntem tasarımıyla her iki düzlemi bütünleştirmektedir. Araştırmanın nicel aşamasında, kentleşme biçimlerinin eğitim çıktıları üzerindeki etkilerini analiz etmek amacıyla uluslararası, ulusal ve yerel düzeylerde analizler gerçekleştirilmiştir. Uluslararası düzeyde; ortalama eğitim süresi, kişi başına düşen oda sayısı ve uzun süreli işsizlik gibi göstergeler kullanılarak, sosyo-ekonomik kümelenmenin ve mekânsal eşitsizliklerin eğitim üzerindeki etkileri incelenmiştir. Türkiye örneğinde ise; yükseköğretim mezunu oranı, konut kalitesi ve kamu hizmetlerinden memnuniyet gibi, kent altyapısındaki eşitsizliklerle doğrudan ilişkili göstergeler üzerinden iller arası farklılıklar analiz edilmiştir. Yerel düzeyde, karşıt özellikler gösteren iki kentsel alan seçilmiştir: İstanbul ve Zwolle. İstanbul'da ilçe düzeyindeki veriler, akademik başarı ile özel ders ve kurs olanaklarına erişim ve eğitimli nüfusun mekânsal yoğunlaşması arasında güçlü ilişkiler olduğunu ortaya koymuştur. Zwolle'de ise, göçmen yoğunluğu ve işletmelerin dağılımı, okul başarısını belirleyen başlıca etmenler olarak öne çıkmıştır. Bu desenin bağlamsal analizini derinleştirmek amacıyla İstanbul'un Zeytinburnu ilçesinde ve Hollanda'da Güney Zwolle bölgesinde etnografik saha çalışmaları yürütülmüştür. Zeytinburnu'nda mekânsal yoksunluk, kayıt dışı istihdam ve yetersiz kamu hizmetlerinin öğrenci katılımını ve öğretmenlerin mesleki doyumunu olumsuz etkilediği gözlemlenmiştir. Buna karşılık, Güney Zwolle çocuk dostu, iyi planlanmış kentsel ortamıyla erken müdahale olanakları sunmakta ancak sosyal konut arzının sınırlı oluşu, dezavantajlı grupların bu bölgeye erişimini kısıtlamaktadır. Araştırma bulguları, kentleşme süreçlerinin sosyal avantaj ve dezavantajları mekânsal olarak yoğunlaştırarak eğitimdeki eşitsizlikleri yeniden ürettiğini göstermektedir. Bu çalışma, kapsayıcı eğitim politikalarının kentsel planlama süreçleriyle bütünleştirilmesi gerektiğini vurgulamakta; geliştirilen çok düzeyli ve karşılaştırmalı yaklaşım, kent bağlamlarında eğitimsel eşitsizliklerin analizine yönelik aktarılabilir bir model sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
This dissertation examines the role of urbanization in shaping the spatial distribution of educational inequalities. While existing studies often focus on either international comparisons or local neighborhood dynamics, this research integrates multiple spatial scales through a cross-national, mixed-methods design. Quantitative analyses were conducted at the international, national, and local levels to examine how urban development patterns shape educational outcomes. At the broader scale, indicators such as years of schooling, rooms per person, and long-term unemployment were analyzed to capture the effects of socio-economic clustering and spatial disparities in urban areas. In Türkiye, provincial disparities were examined through variables such as higher education attainment, housing quality, and satisfaction with public services—factors closely tied to uneven urban infrastructure. At the local level, two contrasting urban sites were selected: Istanbul and Zwolle. In Istanbul, district-level data revealed strong associations between academic performance and indicators such as access to private tutoring and courses, as well as the spatial concentration of educated populations. In Zwolle, migrant density and the distribution of businesses emerged as key predictors of school success. To contextualize these patterns, ethnographic fieldwork was conducted in Zeytinburnu (Istanbul) and South Zwolle. In Zeytinburnu, spatial deprivation, informal labor, and insufficient public services were found to undermine student engagement and teacher well-being. South Zwolle, by contrast, offered a structured, child-friendly environment that supported early intervention, although limited access to social housing restricted inclusion. The findings demonstrate that educational inequalities are reinforced by urbanization processes that spatially concentrate both advantages and disadvantages. This study highlights the importance of policy frameworks that integrate urban planning with inclusive educational development. The multi-scalar and cross-national approach developed here offers a transferable model for analyzing and addressing educational disparities in urban contexts worldwide.
Benzer Tezler
- Küme oluşum ve gelişim sürecinde belirleyiciler: İstanbul mobilya sektörü örneği
Formation and evolution determinants of clusters: the case of a furniture cluster in İstanbul
BURCU MÜDERRİSOĞLU
Doktora
Türkçe
2016
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EMİNE FERHAN GEZİCİ KORTEN
- 2000'ler Türkiye sinemasında parçalanan İstanbul imgesi: Mekânın ürettiği ilişkiler ve kimlikler
The fragmented image of İstanbul in Turkish cinema in the 2000s: Relationships and identities produced by space
ZEHRA AZADE SOYSAL
Doktora
Türkçe
2024
İletişim BilimleriHacettepe Üniversitesiİletişim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ÇAĞLA KARABAĞ
- Türkiye'de kültür ve sanat ekonomisi içinde İstanbul'daki özel tiyatro kurumlarının finansal modelleri ve sürdürülebilirliği üzerine bir inceleme
A study on the financial models and sustainability of private theatre institutions in Istanbul in the culture and arts economy in Turkey
ONUR ÖZCAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Sahne ve Görüntü SanatlarıKocaeli ÜniversitesiSahne Sanatları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÜFTADE MUŞKARA
- Instagram örneğinde kadın girişimciliğinin yeni formları
New forms of women entrepreneurship on Instgram
TUĞBA DEMİRCİOĞLU
Doktora
Türkçe
2025
İletişim BilimleriHacettepe Üniversitesiİletişim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EMEK ÇAYLI