Türkiye'de kültür ve sanat ekonomisi içinde İstanbul'daki özel tiyatro kurumlarının finansal modelleri ve sürdürülebilirliği üzerine bir inceleme
A study on the financial models and sustainability of private theatre institutions in Istanbul in the culture and arts economy in Turkey
- Tez No: 938839
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ÜFTADE MUŞKARA
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sahne ve Görüntü Sanatları, Performing and Visual Arts
- Anahtar Kelimeler: Alana özgü tiyatro, Türk tiyatrosu, Çağdaş tiyatro, Site specific theatre, Turkish theatre
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kocaeli Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sahne Sanatları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Dramatik Sanatlar Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Yaratılan sanat çalışmalarının sunulması, toplumsal iletişimin sağlanması, eğitim ve öğrenme alanlarının geliştirilmesi, yaratıcılığın teşviki sanat mekânları ile sağlanmaktadır. Belirtilen uygulamalar mekân ve dijital mekân üzerinden sanat tüketicilerine sunulmaktadır. Sanat mekânları; görsel sanatlar, gösteri sanatları, canlı müzik, kültür merkezleri ve sinemalar olarak sınıflanmaktadır. Bu çalışma, İstanbul'daki özel tiyatro kurumlarının kültür endüstrisi bağlamında değerlendirilmesini amaçlamaktadır. Çalışmada kültürel üretimin ticarileşme süreci, kültür politikalarının dönüşümü ve özel tiyatroların sürdürülebilirliği gibi başlıklar altında ele alınmıştır. Kültür ve kültür endüstrisi kavramları tarihsel, ekonomik ve ideolojik boyutlarıyla incelenmiş; özel tiyatroların serbest piyasa koşullarındaki konumu irdelenmiştir. Tezin kuramsal çerçevesi Adorno, Horkheimer ve Gramsci'nin kültür endüstrisi ve hegemonya kavramlarıyla oluşturulmuş, kültür yalnızca estetik bir ifade değil, aynı zamanda ekonomik bir üretim aracı olarak ele alınmıştır. Bu kapsamda kültürel miras, yaratıcı hizmetler ve kültürel üretim sektörleri tanımlanarak tiyatrolar bu yapının merkezine yerleştirilmiştir. Türkiye'de kültür ekonomisinin gelişimi TÜİK verileri ışığında değerlendirilmiş; kültürel harcamaların devlet bütçesindeki düşük payı ve kültürel istihdamdaki dalgalanmalar vurgulanmıştır. İstanbul'daki kültürel altyapılar, özellikle tiyatro salonlarının dağılımı, seyirci istatistikleri ve mekânsal eşitsizlikler üzerinden analiz edilmiştir. İstanbul'da faaliyet gösteren özel tiyatrolarla yapılan anket çalışması sonucunda, bu kurumların büyük ölçüde bilet gelirine bağımlı olduğu, teknik ve mali destekten yoksun olduğu, SGK, kira ve vergi yükü altında sürdürülebilirlik sorunları yaşadığı saptanmıştır. Özellikle COVID-19 pandemisi ve ekonomik kriz dönemleri, tiyatroların varlığını tehdit eden en önemli faktörler arasında yer almıştır. Çalışma sonunda, teknik altyapı desteği, vergi muafiyetleri ve mekânsal erişimi artırıcı politikalar önerilmiş; özel tiyatroların kamusal hizmet üreticisi olarak tanımlanarak desteklenmesi gerektiği vurgulanmış ve yeni politikalar gündeme getirilmiştir.
Özet (Çeviri)
Art venues play a crucial role in the presentation of artistic productions, the facilitation of social communication, the development of educational and learning environments, and the encouragement of creativity. These functions are delivered to art consumers through both physical and digital spaces. Art venues are classified under visual arts, performing arts, live music, cultural centers, and cinemas. This master's thesis aims to evaluate private theatre institutions in Istanbul within the framework of the culture industry. The study addresses themes such as the commercialization of cultural production, the transformation of cultural policies, and the sustainability of private theatres. The concepts of culture and cultural industry are examined in their historical, economic, and ideological dimensions, and the position of private theatres within free market dynamics is critically analyzed. The theoretical framework of the thesis is built upon the concepts of the culture industry and hegemony as proposed by Adorno, Horkheimer, and Gramsci. Culture is considered not only as an aesthetic expression but also as a form of economic production. Within this scope, cultural heritage, creative services, and cultural production sectors are defined, placing theatres at the core of these structures. The development of the cultural economy in Turkey is evaluated through data provided by TÜİK (Turkish Statistical Institute), emphasizing the low share of cultural spending in the state budget and the fluctuations in cultural employment. The cultural infrastructure of Istanbul, particularly the distribution of theatre venues, audience statistics, and spatial inequalities, is analyzed. Based on a survey conducted with private theatre institutions in Istanbul, it is determined that most of these organizations are heavily dependent on ticket sales, lack technical and financial support, and face sustainability challenges due to burdens such as rent, insurance premiums, and taxes. COVID-19 and the economic crisis have been identified as major threats to their continuity. The study concludes by proposing structural policies such as technical infrastructure support, tax exemptions, and initiatives to improve spatial accessibility. It emphasizes the need to redefine private theatres as public service providers and bring forward new cultural policies to ensure their sustainability.
Benzer Tezler
- La Transformation des Fonctions Sociales et de la Perception de Galerie d'Art comme Lieu d'Interaction et Espace de Consommation: Le Cas Des Galeries d'Art à Istanbul
Bir etkileşim ve tüketim mekanı olarak sanat galerisi algısının ve sosyal işlevlerinin dönüşümü: İstanbul'daki sanat galerileri olgusu
DİCLE KOYLAN
Yüksek Lisans
Fransızca
2013
SosyolojiGalatasaray ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİ ERGUR
- Билим, илим жана маданият тармагындагы Кыргызстан менен Түркиянын кызматташтыгы (1992-2012 жж.)
Kırgız Cumhuriyeti ile Türkiye Cumhuriyeti arasında eğitim, bilim ve kültürel ilişkiler (1992-2012)
KADRİ AĞGÜN
Doktora
Kırgızca
2016
TarihKyrgyz State Unıversıty Named After I ArabaevTarih Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TÖLÖBEK ABDRAHMANOV
- Integrating online methods to revenue generation process of museums
Müzelerin gelir yaratım süreçlerinin çevrimiçi yöntemler ile entegre edilmesi
BURAK MERT ÇİLOĞLUGİL
Yüksek Lisans
İngilizce
2017
Müzecilikİstanbul Bilgi ÜniversitesiSanat ve Kültür Yönetimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÖKÇE OKANDAN DERVİŞOĞLU
- Televizyon programcılığında izlence çizelgelerini oluşturma sanatı
The Art of creating charts for TV programs
KUDRET AKIN
Yüksek Lisans
Türkçe
1997
Radyo-Televizyonİstanbul ÜniversitesiRadyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EDİBE SÖZEN