Yoğun bakımda non-invaziv mekanik ventilasyon uygulanan kronik obstrüktif akciğer hastalarının dispne düzeyinin deliryuma etkisi
The impact of dyspnea levels on delirium in chronic obstructive pulmonary disease patients undergoing non-invasive mechanical ventilation in the intensive care unit
- Tez No: 974914
- Danışmanlar: DOÇ. DR. GÜRCAN SOLMAZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hemşirelik, Nursing
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İç Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, yoğun bakımda non-invaziv mekanik ventilasyon (NIMV) desteği alan Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı (KOAH) tanılı hastalarda dispne düzeyinin deliryum gelişimine etkisini incelemek amacıyla yapıldı. Çalışma, KOAH hastalarında sık görülen dispne ve bilişsel bozulmaların (özellikle deliryum) birlikte değerlendirilerek klinik bakımın bütüncül olarak ele alınmasına katkı sağlamayı hedeflendi. Tanımlayıcı ve kesitsel tasarımla yürütülen araştırma, Aralık 2024–Mayıs 2025 tarihleri arasında İstanbul'daki bir devlet hastanesinin yoğun bakım ünitesinde gerçekleştirildi. Araştırmanın örneklem büyüklüğü G*Power programı ile orta etki büyüklüğü (0,50), %95 güven düzeyi ve %80 güç kullanılarak minimum 128 hasta olarak belirlenmiş, çalışma döneminde kriterleri karşılayan ve gönüllü olarak katılım gösteren 132 hasta araştırmaya dahil edildi. Veriler, araştırmacı tarafından hazırlanan Birey Tanılama Formu, geçerliliği kanıtlanmış Dispne-12 Ölçeği ve Hemşirelik Deliryum Tarama Ölçeği (H-DTÖ) kullanılarak toplandı. Bu araştırma, yoğun bakımda non-invaziv mekanik ventilasyon (NIMV) desteği alan Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı (KOAH) tanılı hastalarda dispne düzeyinin deliryum gelişimine etkisini incelemek amacıyla yapıldı. Çalışma, KOAH hastalarında sık görülen dispne ve bilişsel bozulmaların (özellikle deliryum) birlikte değerlendirilerek klinik bakımın bütüncül olarak ele alınmasına katkı sağlamayı hedeflendi. Tanımlayıcı ve kesitsel tasarımla yürütülen araştırma, Aralık 2024–Mayıs 2025 tarihleri arasında İstanbul'daki bir devlet hastanesinin yoğun bakım ünitesinde gerçekleştirildi. Araştırmanın örneklem büyüklüğü G*Power programı ile orta etki büyüklüğü (0,50), %95 güven düzeyi ve %80 güç kullanılarak minimum 128 hasta olarak belirlenmiş, çalışma döneminde kriterleri karşılayan ve gönüllü olarak katılım gösteren 132 hasta araştırmaya dahil edildi. Veriler, araştırmacı tarafından hazırlanan Birey Tanılama Formu, geçerliliği kanıtlanmış Dispne-12 Ölçeği ve Hemşirelik Deliryum Tarama Ölçeği (H-DTÖ) kullanılarak toplandı. Ölçekler, hastaların klinik stabilizasyonu sonrası NIMV öncesinde ve beşinci gün uygulama sonrasında uygulandı. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler, t-testi, ANOVA ve Pearson korelasyon katsayısı kullanıldı. Çalışmada NIMV öncesi Dispne-12 puanı 26,32±8,63 iken, beşinci gün sonunda 17,98±10,42'ye düştü ve fark istatistiksel olarak anlamlı bulundu (p<0,001). Buna karşılık H-DTÖ puanı NIMV öncesinde 2,76±2,43 iken, uygulama sonrasında 4,09±4,19'a yükseldi ve bu fark da ileri düzeyde anlamlı bulundu (p<0,001). Dispne ve deliryum düzeyleri arasında orta düzeyde pozitif korelasyon saptandı; korelasyon katsayısı ilk ölçümde r=0,544, beşinci gün ölçümünde r=0,599 olarak bulundu (p<0,001). Ayrıca ileri yaş, uzun hastalık süresi ve sık alevlenme öyküsünün deliryum riskini artırdığı; cinsiyet ve sigara kullanımının ise anlamlı bir farklılık oluşturmadığı belirlendi. Araştırma bulguları, NIMV'in KOAH hastalarında dispne kontrolünde etkin olduğunu, ancak deliryum gelişimini önlemede tek başına yeterli olmadığını ortaya koydu. Dispne şiddetinin artmasının deliryum riskini de yükselttiği ve semptomların zaman içinde birbirini tetiklediği görüldü. Bu sonuçlar, yoğun bakımda KOAH hastalarının bakımında yalnızca solunumsal parametrelerin değil, bilişsel işlevlerin de düzenli olarak değerlendirilmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Çalışma, hemşirelerin dispne ve deliryumu bütüncül yaklaşımla ele almasının, erken tanı ve uygun bakım girişimleriyle hasta prognozunu iyileştirmede kritik rol oynayacağını göstermektedir.
Özet (Çeviri)
This study was conducted to examine the effect of dyspnea severity on the development of delirium in patients with Chronic Obstructive Pulmonary Disease (COPD) receiving non-invasive mechanical ventilation (NIMV) in an intensive care unit. It aimed to contribute to a holistic approach to clinical care by evaluating dyspnea and cognitive impairments (particularly delirium) together. The research employed a descriptive and cross-sectional design and was carried out between December 2024 and May 2025 in the intensive care unit of a state hospital in Istanbul. The sample size was calculated using the G*Power program with a medium effect size (0.50), 95% confidence level, and 80% power, yielding a minimum of 128 participants. Ultimately, 132 patients who met the inclusion criteria and volunteered were enrolled. Data were collected using a Patient Identification Form prepared by the researcher, the validated Dyspnea-12 Scale, and the Nursing Delirium Screening Scale (Nu-DESC). These instruments were administered after clinical stabilization, both before NIMV initiation and on the fifth day of treatment. Descriptive statistics, t-tests, ANOVA, and Pearson correlation coefficients were used for data analysis. The mean Dyspnea-12 score decreased significantly from 26.32 ± 8.63 before NIMV to 17.98 ± 10.42 on day five (p < 0.001). Conversely, the Nu-DESC score increased from 2.76 ± 2.43 to 4.09 ± 4.19, also showing a highly significant difference (p < 0.001). A moderate positive correlation was identified between dyspnea and delirium, with correlation coefficients of r = 0.544 at baseline and r = 0.599 on day five (p < 0.001). Advanced age, longer disease duration, and frequent exacerbations increased the risk of delirium, while sex and smoking status were not significant factors. The findings demonstrated that NIMV effectively controlled dyspnea in COPD patients but was insufficient to prevent delirium on its own. Increased dyspnea severity elevated the risk of delirium, indicating that these symptoms may mutually reinforce each other over time. These results emphasize the importance of assessing cognitive function alongside respiratory parameters in the intensive care of COPD patients and highlight the critical role of nurses in early detection and timely interventions to improve patient outcomes.
Benzer Tezler
- KOAH ile ilişkili akut solunum yetmezliği nedeniyle mekanik ventilasyon uygulanan hastalarda mortaliteyi etkileyen faktörler
Predictors of mortality in patients with COPD related acute respiratory failure requiring mechanical ventilation
SABRİYE SEDA GENÇ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2009
Göğüs HastalıklarıGaziantep ÜniversitesiGöğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. NEVİN UYSAL
- Kronik obstrüktif akciğer hastalığı alevlenmesinin ağırlığını belirlemede serum iskemi modifiye albumin düzeyinin değerlendirilmesi
Evaluation of serum ischemia modified albumin level in determining the prognosis of chronic obstructive lung disease exacerbation
SERAY ABUZAINA
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2020
Göğüs HastalıklarıAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiGöğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EMİNE ARGÜDER
- Acil servise koah akut alevlenmesi ile başvuran hastalarda entegre pulmoner index (IPI) değerlerinin şiddet skorlamaları ile karşılaştırılması
Comparison of integrated pulmonary index (IPI) values with severity scores in patients admitted to the emergency department with acute copd exacerbations
MELİKE NUR UÇAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Acil TıpSağlık Bilimleri ÜniversitesiAcil Tıp Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ NAZİM ONUR CAN
- Anestezi yoğun bakım ünitesinde kronik obstrüktif akciğer hastalığı alevlenme tanısı ile izlenen hastalarda non-invaziv mekanik ventilasyon tedavisine yüksek akımlı oksijenasyon tedavisinin eklenmesinin etkileri.
Effects of adding hi̇gh flow oxygenation therapy to non-invasive mechanical ventilation therapy in patients with chronic obstructive pulmonary disease exacerbation diagnosis in the anesthesia intensive care unit
RECEP ÇELİK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Anestezi ve ReanimasyonHacettepe ÜniversitesiAnesteziyoloji ve Reanimasyon Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEDA BANU AKINCI
DOÇ. DR. BANU KILIÇASLAN
- Göğüs hastalıkları yoğun bakım ünitesinde takip edilen akut solunum yetmezliği olan hastalarda yüksek akımlı nazal kanül oksijen tedavisi uygulamaları
High flow nasal cannula oxygen therapy applications in patients with acute respiratory failure followed in the chest diseases intensive care unit
DUYGU ECER
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Göğüs HastalıklarıAnkara ÜniversitesiGöğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYDIN ÇİLEDAĞ