Imperial governance and educational reforms: The darulmuallimat, mobility of female teachers and students in the Ottoman Empire (Late 19th–early 20th century), with special reference to Libya
İmparatorluk yönetimi ve eğitim reformları: Osmanlı İmparatorluğu'nda darülmuallimat, kadın öğretmen ve öğrencilerin hareketliliği (19. yüzyıl sonları–20. yüzyıl başları), Libya örneği üzerine
- Tez No: 974256
- Danışmanlar: DR. İBRAHİM VEHBİ BAYSAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Tarih, History
- Anahtar Kelimeler: Darülmuallimat, Kadın Öğretmen-Öğrenci Mobilizasyonu, Kız Çocuklarının Eğitimi, Trablusgarb Vilayeti, Darülmuallimat (Female Teachers Training College), Female Teacher- Student Mobility, Girls' Education, Province of Trablusgarb
- Yıl: 2025
- Dil: İngilizce
- Üniversite: İbn Haldun Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarih Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
1839 Tanzimat Fermanı'nın ilanıyla birlikte Osmanlı İmparatorluğu'nda eğitim alanında reform hareketleri hız kazanmıştır. Bu reform hareketleri imparatorluğun uzak vilayetlerini de kapsayacak şekilde eğitim faaliyetlerinin yaygınlaştırılmasını hedeflemiştir. Bu durum, yeni öğretmenlerin yetiştirilmesinin yanı sıra merkez ile çevre arasında, öğretmen ve öğrenci mobilizasyonunu da beraberinde getirmiştir. Ancak, dönemin siyasi, sosyal ve ekonomik koşulları o kadar hızlı değişmiştir ki, bu reformların ve beraberindeki eğitim hareketliliğinin sonuçlarını değerlendirecek çok az fırsat ortaya çıkmıştır. 1869 Maarif-i Umumiye Nizamnamesi ile kız çocukları için eğitimin zorunlu hale getirilmesi, kadın öğretmen ihtiyacını ortaya çıkararak Darülmuallimat'ın kurulmasını sağlamıştır. Böylelikle merkez ile vilayetler arasında kadın öğretmen atamaları başlayarak hareketli ve aktif bir eğitim mobilizasyonu oluşmuştur. Ancak Darülmuallimat mezunlarından bir kısmının uzak vilayetlerde görev yapmaktan kaçınmaları nedeniyle bu duruma pratik bir çözüm olarak Darülmuallimat'ın leyli kısmı açılmış ve vilayetlerden gelen kız öğrencilerin Istanbul'da eğitim alıp, memleketlerine dönerek öğretmenlik faaliyetlerine başlamaları hedeflenmiştir. Bu çalışma, Tanzimat sonrası dönemde Trablusgarb (bugünkü Libya) vilayetinde yaşanan kadın öğretmen ve öğrenci mobilizasyonunu, eğitim reformlarının tetiklediği bu hareketlilik sürecini ve Osmanlı sonrası dönemdeki kalıcı etkilerini analiz etmeyi amaçlamaktadır. Araştırma bulguları, söz konusu eğitim hareketliliğinin etkilerinin Osmanlı Devleti'nin çöküşünden sonra da devam ettiğini ve mezun olan öğrencilerin kendi bölgelerinde eğitim faaliyetlerini sürdürdüklerini ortaya koymaktadır. İncelenen arşiv belgeleri ışığında, bu hareketliliğin yapısı ve sonuçları değerlendirilmiş olup, özellikle kadın öğretmenler ve öğrenciler ekseninde kapsamlı bir analiz sunulmaktadır. Bu analiz, Osmanlı eğitim reformlarının vilayetler düzeyindeki etkisini anlamak için yeni bir perspektif sunarken, kadın aktörlerin imparatorluğun son dönemindeki sosyal dönüşümdeki rolünü de görünür kılmaktadır.
Özet (Çeviri)
With the declaration of the Tanzimat Edict (1839), reform movements in education gained momentum in the Ottoman Empire. These reforms aimed to expand educational activities to the empire's remote provinces, leading to the training of new teachers as well as the mobilization of both teachers and students between the center and the periphery. However, the political, social, and economic conditions of the time changed so rapidly that there was little opportunity to assess the outcomes of these reforms and the accompanying educational mobility. The 1869 Maarif-i Umumiye Nizamnamesi (Public Education Code) created a demand for female teachers and led to the establishment of Darülmuallimat (Female Teachers Training College). This resulted in the appointment of female teachers between the center and the provinces, fostering a dynamic and active educational mobilization. However, since some graduates of Darülmuallimat refrained from working in distant provinces, the Leyli (boarding) section of Darülmuallimat was introduced as a practical solution. Female students from the provinces were educated in Istanbul and then returned to their hometowns to begin their teaching careers. This study analyzes the mobilization of female teachers and students in the province of Trablusgarb (present-day Libya) during the post-Tanzimat period, the mobility process triggered by educational reforms, and its lasting effects in the post-Ottoman period. The research findings reveal that the effects of this educational mobility continued after the collapse of the empire and that graduates continued their educational activities in their hometowns. In light of the archival documents analyzed, the structure and consequences of this mobility are evaluated, and a comprehensive analysis is presented, with a particular focus on female teachers and students. This analysis offers a new perspective on understanding the educational mobilization paved by Ottoman educational reforms and their impact at the provincial level, while also emphasizing the role of women in the education field during the late empire.
Benzer Tezler
- Kang Youwei'nin reform düşüncesi ve II. Meşrutiyet'e bakışı
Kang Youwei's reform thought and his view of the second constitutional monarchy
SEDANUR SARIKAN
- Negotiation through a“Tanzimat”Institution: The case of Bosnian general council in the late Ottoman Empire
Tanzimat kurumları aracılığıyla pazarlık: Geç Dönem Osmanlı imparatorluğunda Bosna Meclis-i Umumisi örneği
MUSTAFA EMRE GÜNAYDI
Yüksek Lisans
İngilizce
2019
SosyolojiKoç ÜniversitesiKarşılaştırmalı Tarih ve Toplum Çalışmaları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YONCA KÖKSAL ÖZYAŞAR
- The Eastern Question and the reforms of Abdulhamid II as Reflected in the L'Orient Journal (1899- 1909)
Şark Meselesi ve L'orient gazetesindeki yansımalarına göre II. Abdulhamid'in reformları (1899-1909)
MOUSSA TRAORE
- Osmanlı Devleti'nin Ortadoğu halk kültürü üzerine etkileri: Ürdün ve Filistin örneği
The impact of the Ottoman Empire on the folk culture of the Middle East: The case of Jordan and Palestine
HEBA ABU-SALIH
Doktora
Türkçe
2026
Türk Dili ve EdebiyatıOndokuz Mayıs ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖMER SARAÇ
- Vatandaşlık hakkı ve vatansızlık
Right to have nationality and statelessness
HATİCE BEYZA ÖZTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
HukukGalatasaray ÜniversitesiMilletlerarası Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SÜHEYLÂ BALKAR