Sosyal bilgiler ders kitaplarında hukuk okuryazarlığı
Legal literacy in social studies textbooks
- Tez No: 974255
- Danışmanlar: PROF. DR. DENİZ TONGA
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Sosyal Bilgiler, Öğretim Programı, Ders Kitabı, Hukuk Okuryazarlığı, Social Studies, Curriculum, Textbook, Legal Literacy
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kırıkkale Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sosyal Bilgiler Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
İnsan toplumda yaşamını sürdüren sosyal bir varlıktır. Yaşamını sürdürdüğü bu çevrede diğer insanlar ve kurumlarla geçici veya süregelen ilişki ağları oluşturmaktadır. Yaşamının ilk anlarından son anına kadar oluşturulan bu ilişki ağları, insanların çeşitli istek ve çıkarları doğrultusunda çatışmaktadır. Bu çatışmalarla başa çıkabilmek ve aynı zamanda önleyici tedbirler almak amacıyla toplumsal yaşam içerisinde birtakım kurallar oluşturulmuştur. Ahlak, örf ve adet, görgü ve din kuralları bunlardan bazılarıdır. Bu kurallardan biri de hukuk kurallarıdır. Bu kurallar bireyin ve toplumun yararını sağlamak amacı ile devlet tarafından desteklenen kurallardır. Hukuk ise devlet tarafından toplumda yer alan ilişki ağlarını düzenlemek amacıyla koyulan ve maddi yaptırımlar taşıyan uyulması zorunlu kurallar sistemini içermektedir. Okuryazarlık, günlük hayattaki davranışlarda, ev, işyeri ve toplumda bireyin bir takım hedeflere ulaşması için konuşma, anlama, yazma becerilere sahip olmasıdır. Hukuk okuryazarlığı da okuryazarlık türlerinden biridir. Hukuk okuryazarlığı toplumun ve bireyin değişimi için hukukun sağladığı yasak ve ihtimaller hakkında bilgi sahibi olmayı, bireyi toplum ve kendisi için ileriye taşımak amacıyla hukuki kavramları, araçları ve teknikleri kullanabilme özelliğidir. Toplumda kişilere sağlanan hakların bireyler tarafından bilinmesi gerekmektedir. Öğrencilerin bu hakların bilincinde olmaları, tanıyabilmeleri ve savunabilmeleri ancak hukuk okuryazarlığının yardımı ile mümkün olacaktır. Bunun ilk adımı ise farklı eğitim programları kademelerinde bu kavramların yansıtılmasıdır. Buradan hareketle ülkemizde hukuk eğitimi ön lisans ve lisans kademelerinde verilmektedir. İlkokul ve ortaokullarda hukukla ilgili eğitim öğretim faaliyetleri Sosyal Bilgiler dersi kapsamında verilmektedir. Bu bağlamda çalışmanın amacı ilkokul ve ortaokullarda okutulan, Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı ve program çerçevesinde hazırlanan Sosyal Bilgiler ders kitaplarını hukuk okuryazarlığı becerisi kapsamında incelemek ve sunmaktır. Bu çalışmada nitel araştırma yaklaşımı kullanılmış olup durum çalışması deseni benimsenmiştir. Veri kaynaklarını belirlenmesinde amaçsal örnekleme stratejilerinden olan ölçüt örnekleme kullanılmıştır. Çalışmanın veri kaynakları Milli Eğitim Bakanlığı Talim Terbiye Kurulu Başkanlığının 5 süreyle kullanılmasına onay verdiği ve Milli Eğitim Bakanlığı Yayınevi tarafından basılan 5. sınıf Sosyal Bilgiler ders kitabı ile özel yayınevleri tarafından basılan 4., 6. ve 7. sınıf Sosyal Bilgiler ders kitapları oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak doküman incelemesinden yararlanılmıştır. Veri toplama araçlarından elde edilen veriler nitel içerik analizi ile çözümlenmiştir. Araştırma sonucunda Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı'nın içeriğinin hukuk okuryazarlığına öğrenme alanı ve kazanımlarda yer verdiği görülmüştür. Sosyal Bilgiler ders kitapları incelendiğinde hukuk okuryazarlığını içeren kazanımların çokluğuna rağmen içerik sayısı azdır. Hukuk okuryazarlığına en az yer veren 4.sınıf; en fazla yer veren 6.sınıf ders kitabıdır.
Özet (Çeviri)
Humans are social beings who lead their lives in society. In this environment, they form temporary or ongoing relationship networks with other people and institutions. These relationship networks, formed from the very first moments of life until the last, often conflict with people's diverse desires and interests. To cope with these conflicts and simultaneously take preventative measures, a set of rules has been established within societal life. Some of these include moral rules, customs and traditions, etiquette, and religious rules. Legal rules are also among them. These rules are supported by the state to ensure the benefit of individuals and society. Law, on the other hand, comprises a system of mandatory rules, enforced by the state, that include material sanctions and are established to regulate the relationship networks within society. Literacy is the ability to speak, comprehend, and write, enabling individuals to achieve certain goals in their daily behaviors, at home, at work, and in society. Legal literacy is also a type of literacy. Legal literacy is the ability to possess knowledge about the prohibitions and possibilities provided by law for the transformation of society and individuals, and to utilize legal concepts, tools, and techniques to advance the individual for society and themselves. It is essential for individuals to be aware of the rights provided to them in society. Students' awareness, recognition, and defense of these rights will only be possible with the help of legal literacy. The first step for this is to reflect these concepts in different educational program levels. From this perspective, legal education in our country is provided at associate and undergraduate levels. In primary and secondary schools, education and training activities related to law are provided within the scope of the Social Studies course. In this context, the aim of this study is to examine and present the Social Studies Curriculum and the Social Studies textbooks prepared within the program framework, which are taught in primary and secondary schools, within the scope of legal literacy skills. In this study, a qualitative research approach was used, and a case study design was adopted. Criterion sampling, one of the purposive sampling strategies, was used to determine the data sources. The data sources of the study consist of the 5th-grade Social Studies textbook approved for 5 years by the Ministry of National Education's Board of Education and printed by the Ministry of National Education Publishing House, as well as 4th, 6th, and 7th-grade Social Studies textbooks published by private publishing houses. Document analysis was utilized as a data collection tool. The data obtained from the data collection tools were analyzed with qualitative content analysis. As a result of the research, it was observed that the content of the Social Studies Curriculum includes legal literacy in its learning areas and objectives. When the Social Studies textbooks were examined, despite the high number of objectives containing legal literacy, the number of contents was low. The 4th-grade textbook gave the least space to legal literacy, while the 6th-grade textbook gave the most space.
Benzer Tezler
- Sosyal bilgiler ders kitaplarında temel beceriler
The basic skills in social studies textbooks
İBRAHİM DOĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimYıldız Teknik ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ŞAHİN ORUÇ
- Sosyal bilgiler ders kitaplarının temel vatandaşlık değerleri ve becerileri açısından değerlendirilmesi
Evaluation of social studies textbooks in terms of main citizenship values and skills
BETÜL GÖKÇINAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimNecmettin Erbakan ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İLKER DERE
- Sosyal bilgiler ders kitaplarında verilen edebi ürünlerin öğretmen görüşlerine göre incelenmesi
Examination of literacy products given in social studies textbooks accoding to teachers' views
MELTEM DEMİRCİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimYıldız Teknik ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUSTAFA ŞEKER
- Sosyal bilgiler (4., 5., 6. ve 7. sınıf) ders kitaplarında vatanseverlik değerine yer verilme durumunun incelenmesi
Examining the status of including the value of patritism in social studies (4th, 5th, 6th and 7th grade) textbooks
AGİT ESENKUŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimAksaray ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. REFİK TURAN
- Ortaöğretim sosyal alan ders kitaplarında çağdaş değerler
Contemporary values in social domain course books of high schools
RAFET KUŞCU
Yüksek Lisans
Türkçe
2009
Eğitim ve ÖğretimNiğde ÜniversitesiEğitim Bilimleri Bölümü
YRD. DOÇ. DR. RECEP ÖZKAN