İlkokul 3. ve 4. sınıf öğrencilerinde dijital oyun ve sosyal medya bağımlılığının akademik başarı ve sosyal becerilere etkisinin incelenmesi
An examination of the effects of digital game and social media addiction on academic achievement and social skills in 3rd and 4th grade primary school students
- Tez No: 974035
- Danışmanlar: PROF. DR. AHMET DOĞANAY
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Temel eğitim, dijital oyun bağımlılığı, sosyal medya bağımlılığı, akademik başarı, sosyal beceriler, Primary education, digital game addiction, social media addiction, academic achievement, social skills
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Çukurova Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın genel amacı, ilkokul 3. ve 4. sınıf öğrencilerinde dijital oyun ve sosyal medya bağımlılığının akademik başarı ve sosyal becerilere etkisini incelemektir. Araştırma nicel araştırma modellerinden nedensel karşılaştırma modelinde gerçekleştirilmiştir. Örneklemi Kahramanmaraş ilindeki merkezde yer alan ilkokullardan yansız örnekleme yöntemi ile seçilen altı okuldaki 3. ve 4. sınıf öğrencilerinden toplam 410 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmada veriler 2024-2025 Eğitim ve Öğretim yılı ikinci döneminde Sosyal Medya Bağımlılığı Ölçeği, Dijital Oyun Bağımlılığı Ölçeği, Sosyal Beceri Ölçeği ve Okuduğunu Anlama Başarı Testleri ile toplanmıştır. Araştırmada, gruplar arası farkları belirlemek için üç ve daha fazla gruplarda tek yönlü ANOVA ve Tukey testi, iki gruplu değişkenlerde bağımsız gruplar t testi, parametrik koşullarında sağlanmadığı durumlarda Kruskal-Wallis H testi kullanılmıştır. Değişkenler arası ilişki için Pearson Korelasyon, yordayıcılığı belirlemek için Çoklu Doğrusal Regresyon Analizi uygulanmıştır. Araştırma sonuçları genel olarak öğrencilerin dijital oyun ve sosyal medya bağımlılığı düzeylerinin yüksek olduğunu ve bu bağımlılıkların akademik başarı ile sosyal beceriler üzerinde olumsuz etkiler yarattığını ortaya koymaktadır. Katılımcıların büyük çoğunluğu dijital oyun bağımlılığı açısından riskli ya da az riskli grupta yer alırken, sosyal medya kullanımında da az ve orta düzeyde bağımlılık oranı yüksektir. Sosyal medya ve dijital oyun bağımlılığı düzeyleri arttıkça öğrencilerin hem okuduğunu anlama becerilerinde hem de sosyal becerilerinde anlamlı ve kademeli düşüşler gözlemlenmiştir. Bağımlı olmayan öğrenciler, tüm gruplar arasında en yüksek okuma anlama ve sosyal beceri puanlarına sahipken; bağımlı gruplar en düşük seviyelerde yer almıştır. Korelasyon analizlerinde her iki bağımlılık türü ile okuduğunu anlama ve sosyal beceriler arasında güçlü ve negatif ilişkiler saptanmıştır. Ayrıca okuduğunu anlama ile sosyal beceriler arasında pozitif bir ilişki belirlenmiş; akademik başarısı yüksek olan öğrencilerin sosyal becerilerinin de yüksek olduğu görülmüştür. Regresyon analizleri ise dijital oyun ve sosyal medya bağımlılıklarının hem akademik başarıyı hem de sosyal becerileri anlamlı düzeyde yordadığını, özellikle sosyal medya bağımlılığının sosyal beceriler üzerinde daha güçlü bir olumsuz etki yarattığını, dijital oyun bağımlılığının ise akademik başarıyı daha fazla etkilediğini ortaya koymuştur. Bu bağlamda araştırma sonuçlarına dayalı olarak, öğretmenlerin sınıf içi dijital farkındalık etkinlikleri yapmaları, okuma ve sosyal becerileri destekleyici uygulamalara yer vermeleri önerilmektedir. Ailelerin ise çocukların dijital kullanımını sınırlandırmaları, evde kitap okuma alışkanlığı kazandırmaları ve bilinçli dijital tutum sergilemeleri önemlidir. Araştırmacılara, dijital bağımlılığın akademik ve sosyal etkilerini inceleyen boylamsal, karşılaştırmalı ve müdahale temelli çalışmalar yapmaları önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
The main purpose of this study is to examine the effects of digital game and social media addiction on academic achievement and social skills among 3rd and 4th grade primary school students. The research was conducted using the causal-comparative model, one of the quantitative research designs. The sample consisted of a total of 410 students from 3rd and 4th grades of six randomly selected primary schools located in the city center of Kahramanmaraş, selected through random sampling. Data were collected in the second semester of the 2024–2025 academic year using the Social Media Addiction Scale, Digital Game Addiction Scale, Social Skills Scale, and Reading Comprehension Achievement Tests. In the analysis, One-Way ANOVA and Tukey test were used to determine differences among three or more groups; independent samples t-test was used for two-group variables. In cases where parametric assumptions were not met, the Kruskal-Wallis H test was applied. Pearson correlation analysis was conducted to examine relationships between variables, and multiple linear regression analysis was used to determine predictive power. The results revealed that students generally showed high levels of digital game and social media addiction, and these addictions negatively impacted both academic achievement and social skills. The majority of participants fell into the risky or mildly risky group regarding digital game addiction, and moderate levels of social media addiction were also common. As addiction levels increased, reading comprehension and social skills scores decreased significantly and gradually. Students without addiction had the highest scores in both areas, while those in the addiction groups scored the lowest. Correlation analyses showed strong negative relationships between both types of addiction and the key skills measured. A positive correlation was also found between reading comprehension and social skills—students with higher academic achievement also exhibited higher social skill levels. Regression analyses indicated that both digital game and social media addictions significantly predicted academic achievement and social skills. Notably, social media addiction had a stronger negative impact on social skills, while digital game addiction more strongly affected academic performance. Based on these findings, it is recommended that teachers incorporate digital awareness activities in the classroom and use practices that support reading and social development. Families should set limits on children's digital usage, foster reading habits at home, and model responsible digital behavior. Researchers are advised to conduct longitudinal, comparative, and intervention-based studies focusing on the academic and social impacts of digital addiction.
Benzer Tezler
- İlkokul 4. sınıf sosyal bilgiler dersinde kullanılan eğitsel oyun ve dijital oyun öğretiminin öğrencilerin başarı ve tutumlarına etkisi
The effect of educational game and digital game methods used on primary school 4th grade social studies course
ANIL ERKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimFırat ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SEDA KERİMGİL ÇELİK
- Oyun ve etkinlik temelli matematik öğretimi çalışmalarına dair sistematik literatür incelemesi
Systematic literature review on game and activity based mathematics teaching studies
SERCAN AKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Eğitim ve ÖğretimKırıkkale ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. VELİ TOPTAŞ
- İlkokul öğrencilerinin dijital oyunlara yönelik algılarının incelenmesi
Investigation of primary school students 'perceptions about digital games
MERVE KAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimErzincan Binali Yıldırım ÜniversitesiSınıf Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALPER KAŞKAYA
- Kullanımlar ve doyumlar yaklaşımı açısından internetin üstün zekâlı çocuklar tarafından kullanıma yönelik bir araştırma
A study on the use of the internet by gifted children in terms of uses and gratifications approach
GÖKSU SAĞLIK
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Halkla İlişkilerİstanbul ÜniversitesiHalkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YILDIZ DİLEK ERTÜRK
- Anne baba tutumlarının ilköğretim 3. ve 4. sınıf öğrencilerinin dijital oyun bağımlılığı üzerindeki etkisi
The effect of parenting attitudes on primary school 3rd and 4th year students' digital game addiction
HİLAL TUĞÇE BAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
PsikolojiHaliç ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SEMİHA FÜSUN AKDAĞ AYCİBİN