Atatürk dönemi bulaşıcı hastalıklar ve alınan önlemler (1923-1938)
Infectious diseases and preventive measures during the Atatürk era (1923–1938)
- Tez No: 973916
- Danışmanlar: PROF. DR. SELAMİ KILIÇ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Tarih, Türk İnkılap Tarihi, History, History of Turkish Revolution
- Anahtar Kelimeler: Salgın, Bulaşıcı, Trahom, Sıtma, Frengi, Verem, Veba, Çiçek, Kuduz, Epidemic, Infectious, Trachoma, Malaria, Syphilis, Tuberculosis, Plague, Smallpox, Rabies
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Atatürk Üniversitesi
- Enstitü: Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarih Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Türkiye Cumhuriyeti Tarihi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Ulus-devletlerin tarih sahnesine çıkmasıyla birlikte, halk sağlığını koruma ve geliştirme görevi devletlerin temel sorumluluklarından biri haline gelmiştir. Bu bağlamda, Türkiye Cumhuriyeti, özellikle kuruluş yıllarında halk sağlığı alanında yürüttüğü çalışmalarla dikkat çeken örneklerden biridir. Bu tez çalışması, 1923-1938 yıllarını kapsayan ve Atatürk Dönemi olarak anılan süreçte, Türkiye Cumhuriyeti'nin halk sağlığını koruma ve geliştirme yönündeki çabalarını incelemektedir. Trahom, frengi, sıtma, verem, veba, çiçek ve kuduz gibi dönemin yaygın salgın ve bulaşıcı hastalıklarıyla mücadele süreci detaylı şekilde ele alınmıştır. Bu hastalıklarla mücadelede uygulanan yasalar ve geliştirilen sağlık politikaları kapsamlı bir biçimde analiz edilerek, dönemin sağlık yönetiminin yapısı ve etkileri değerlendirilmektedir. Bu çalışmada belirli bir yıl aralığı esas alınmakla birlikte, konunun daha kapsamlı ve sağlıklı bir şekilde değerlendirilebilmesi adına zaman zaman bu sınırların ötesine geçilmiştir. Özellikle Osmanlı Devleti'nin son döneminde yaygınlaşan hastalıklar ve bu hastalıklara karşı geliştirilen mücadele yöntemleri, Türkiye Cumhuriyeti'nin sağlık politikaları üzerinde doğrudan etkili olmuştur. Bu doğrultuda, Osmanlı sağlık sisteminde meydana gelen dönüşümler incelenmiş; Türkiye Cumhuriyeti'nin 1923-1938 yılları arasındaki sağlık politikaları ise, toplumu derinden etkileyen bulaşıcı hastalıklar ekseninde ele alınmıştır. Çalışmada, hem koruyucu hem de tedavi edici sağlık hizmetleri ayrıntılı biçimde değerlendirilmiş; halk sağlığını korumaya yönelik uygulamalar, tedavi süreçleri ve bu alandaki kanunlaştırma faaliyetleri kapsamlı bir analiz çerçevesinde incelenmiştir. Bu çalışmada; trahom, frengi, sıtma, verem, veba, çiçek ve kuduz gibi bulaşıcı hastalıkların tarihsel süreç içerisindeki ortaya çıkışı, Anadolu coğrafyasında ilk kez görülme durumları, Osmanlı Devleti'ne sirayeti ve Türkiye Cumhuriyeti üzerindeki etkileri ayrıntılı biçimde ele alınmıştır. Söz konusu hastalıkların ekonomik, kültürel, siyasal, toplumsal ve sosyolojik sonuçları kapsamlı bir şekilde değerlendirilmiştir. Bu değerlendirmeler yapılırken, dönemin birincil kaynakları arasında yer alan arşiv belgeleri, dönemin basın-yayın organları, Türkiye Büyük Millet Meclisi zabıtları ve çağdaş araştırma eserleri titizlikle incelenmiş; veriler eleştirel bir yaklaşımla analiz edilmiştir.
Özet (Çeviri)
With the emergence of nation-states on the stage of history, the protection and promotion of public health has become one of the fundamental responsibilities of governments. In this context, the Republic of Turkey stands out as a notable example, particularly for its public health initiatives during its formative years. This thesis examines the efforts of the Republic of Turkey to protect and improve public health during the period known as the Atatürk Era, covering the years 1923 to 1938. It provides a detailed analysis of the struggle against widespread epidemics and infectious diseases of the time, such as trachoma, syphilis, malaria, tuberculosis, plague, smallpox, and rabies. The study thoroughly analyzes the laws enacted and health policies developed to combat these diseases, evaluating the structure and impact of the public health administration during this formative period. Although this study primarily focuses on a specific time frame, it occasionally extends beyond these chronological boundaries to ensure a more comprehensive and accurate evaluation of the subject. In particular, the diseases that became widespread during the final years of the Ottoman Empire and the methods developed to combat them had a direct influence on the health policies of the Republic of Turkey. Accordingly, the transformations within the Ottoman healthcare system are examined, while the health policies of the Republic between 1923 and 1938 are analyzed in the context of infectious diseases that had a profound impact on society. The study provides a detailed evaluation of both preventive and curative healthcare services. Public health practices, treatment processes, and legislative efforts in this field are examined within a comprehensive analytical framework. This study offers a detailed examination of the historical emergence of infectious diseases such as trachoma, syphilis, malaria, tuberculosis, plague, smallpox, and rabies, their initial appearances in the Anatolian region, their transmission to the Ottoman Empire, and their subsequent impact on the Republic of Turkey. The economic, cultural, political, social, and sociological consequences of these diseases are thoroughly evaluated. In conducting these assessments, primary sources of the period—including archival documents, contemporary press publications, minutes of the Grand National Assembly of Turkey, and modern scholarly works—have been meticulously reviewed and critically analyzed.
Benzer Tezler
- Değişik derim zamanı ve önsoğutmanın Bursa siyahı incir çeşidinin meyve kalitesi ve pazarlama süresi üzerine etkileri
Effects of haruest time and precooling on fruit quality and shelf-life of the fig variety“Bursa siyahı”
FÜSUN GÜRSEL ÇELİKEL
- Kömürdeki piritin giderilmesi ve çözünürleştirme kinetiğinin incelenmesi
Başlık çevirisi yok
YAVUZ ONGANER
- Atatürk ilkeleri ve inkılap tarihi derslerinin dünü-bugünü-geleceği
Başlık çevirisi yok
NESLİHAN DOĞRU
- Cumhuriyet sonrası Türk toplumsal yapı değişimlerinin Ankara Atatürk Bulvarı mekansal yapısında örneklenmesi
Der Ataturk boulevard von Ankara, alsbeispielzu den einflussen der gesellchaftlichen entwicklung der republikanschen Turkeiauf die raumlichen struktur
SARE SAHİL
- Yalova - 5 fasulye çeşidinde görülen çimlenme azlığını gidermede uygulanacak yöntemlerin belirlenmesi üzerine araştırma
Başlık çevirisi yok
GÜLTEN YELDİREN
