Ordu ili çilek üretim alanlarında bitki zararlısı ve faydalı akar türlerinin tespiti ile Phytonemus pallidus fragariae Zimmermann (Trombidiformes: Tarsonemidae) ve phytoseiid predatörlerinin yaşam çizelgesi ve biyolojik mücadele olanaklarının araştırılması
Determination of harmful and beneficial mite species in strawberry fields in Ordu and investigation of life table and biological control possibilities of Phytonemus pallidus fragariae Zimmermann (Trombidiformes: Tarsonemidae) and its phytoseiid predators
- Tez No: 973261
- Danışmanlar: PROF. DR. RANA AKYAZI
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Ziraat, Agriculture
- Anahtar Kelimeler: Fitofag akarlar, Phytoseiidae, Çilek, Phytophagous mites, Phytoseiidae, Strawberry
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ordu Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Fragaria ×ananassa, çilek, Rosaceae familyasından çok yıllık bir bitkidir. Phytonemus pallidus fragariae (Trombidiformes: Tarsonemidae), çilekte zararlı bir akar türüdür. Neoseiulus californicus (Mesostigmata: Phytoseiidae) önemli predatör akar türlerinden biridir. Bu çalışma temel olarak, Ordu ili kültür ve yabani çilek alanlarındaki akar türlerinin tespiti ile P. p. fragariae ve N. californicus'un yerli ve ticari popülasyonlarının yaş ve döneme özgü, iki eşeyli yaşam çizelgesi parametreleri ve P. p. fragariae'nin biyolojik mücadele olanaklarını belirlemek amacıyla yürütülmüştür. Bu kapsamda 2021-2024 yılları arasında Ordu ilinin 13 ilçesinde, yabani ve kültür çilek alanlarında sörvey çalışmaları gerçekleştirilmiştir. P. p. fragariae ile N. californicus'un yerli (NCY) ve ticari (NCT) popülasyonlarının yaş ve döneme özgü, iki eşeyli yaşam çizelgesi parametreleri Albion, Monterey ve San Andreas çilek çeşitleri üzerinde belirlenmiştir. Ayrıca aynı çeşitlerin yapraklarında non-glandular ve glandular trikomların sayı ve uzunlukları da tespit edilmiştir. P. p. fragariae'nin yaprak yaşı, yüzeyi ve kısımlarına göre dağılımı ile trikomların ilişkisi de saptanmıştır. Ayrıca, 2023 ve 2024 yıllarında Albion, Monterey ve San Andreas çilek çeşitleri üzerinde, P. p. fragariae mücadelesinde ticari ve yerli N. californicus'un 1:10 ve 1:20 (Avcı: Av) salım oranlarında etkinliği araştırılmıştır. Araştırma sonucunda kültür ve yabani çilek alanlarında 9 familyaya ait toplam 35 farklı akar türü tespit edilmiştir. En yoğun ve yaygın bitki zararlısı tür P. p. fragariae olurken, en yoğun ve yaygın predatör tür N. californicus olmuştur. Çalışma süresince yabani çileklerde herhangi bir P. p. fragariae bireyine rastlanılmamıştır. Örneklenen kültür çilek alanlarının %42.8'inin P. p. fragariae ile bulaşık olduğu belirlenmiştir. Zararlı en fazla genç yapraklarda bulunmuş, bunu sırasıyla meyve, çiçek ve orta yaşlı yapraklar izlemiştir. Akarın yaşlı yaprakları tercih etmediği görülmüştür. Yaşam çizelgesi sonuçlarına göre, P. p. fragariae'nin ergin öncesi toplam gelişme süresi, dişi bireylerin yaşam süreleri, ortalama döl süresi en uzun Albion çeşidinde bulunmuştur. N. californicus'un ticari ve yerli popülasyonunun ergin ömrü, ovipozisyon süresi ve dişi başına bırakılan yumurta sayıları en yüksek Albion'da belirlenmiştir. NCT'nin biyolojik performansı her üç çilek çeşidinde NCY'ye göre daha yüksek bulunmuştur. Hem P. p. fragariae'nin hem de predatörlerin net üreme gücü (R0), kalıtsal üreme yeteneği (r) ve üreme gücü sınırı (λ) açısından çilek çeşitleri arasında farklılık bulunmamıştır. Trikom yoğunluğu ile P. p. fragariae sayısının pozitif ilişkili olduğu belirlenmiştir. Ancak trikom uzunluğu ile P. p. fragariae sayısı negatif ilişkilidir. Biyolojik mücadele çalışmaları, N. califronicus'un 1:10 ve 1:20 salım oranlarında P. p. fragariae popülasyonunu etkili bir şekilde kontrol edebildiğini göstermiştir. Etkinlik açsından gerek ticari ve yerli popülasyonlar gerekse çilek çeşitleri arasında istatistiki bir farklılık yoktur. Çalışma sonuçlarının çilek yetiştirilen alanlarda örnekleme ve mücadele programlarının oluşturulması açısından oldukça önemli olduğu düşünülmektedir.
Özet (Çeviri)
Fragaria ×ananassa, commonly known as the strawberry, is a perennial plant belonging to the Rosaceae family. Phytonemus pallidus fragariae (Trombidiformes: Tarsonemidae) is a mite species harmful to strawberries. Neoseiulus californicus (Mesostigmata: Phytoseiidae) is an important predatory mite species. This study was conducted to identify mite species in strawberry fields in Ordu Province and to determine the age-stage specific two-sex life tables of P. p. fragariae and native and commercial populations of N. californicus, as well as to explore the biological control possibilities of P. p. fragariae. Between 2021 and 2024, surveys were conducted in wild and cultivated strawberry fields across 13 municipalities of Ordu Province. The age-stage specific two-sex life table parameters for P. p. fragariae and the native and commercial populations of N. californicus were constructed on Albion, Monterey, and San Andreas strawberry cultivars. Non-glandular and glandular trichome density and length were also assessed on the leaves of these cultivars. The distribution of P. p. fragariae was analyzed based on leaf age, surface, and parts, and its relationship with trichomes was examined. In 2023 and 2024, the effectiveness of native and commercial N. californicus at release ratios of 1:10 and 1:20 against P. p. fragariae was researched on Albion, Monterey, and San Andreas cultivars. As a result, a total of 35 different mite species belonging to 9 families were identified in cultivated and wild strawberry areas. The most abundant and common pest mite species was P. p. fragariae, while the most abundant and common predatory mite species was N. californicus. No P. p. fragariae individuals were found in wild strawberries during the study. Survey results indicated that 42.8% of the sampled cultivated strawberry fields were infected with P. p. fragariae. The pest is mostly found on young leaves, followed by fruits, flowers, and medium-aged leaves. The mite did not prefer old leaves. The life table results indicated that P. p. fragariae had the longest pre-adult developmental period, female longevity, and generation time on Albion. The longevity, oviposition time and fecundity of commercial and native N. californicus populations were highest on Albion. The biological performance of NCT was found to be higher than NCY in all three strawberry cultivars. Net reproductive rate (R0), intrinsic rate of increase (r) and finite rate of increase (λ) values of both P. p. fragariae and predators showed no differences among cultivars. Mite numbers were positively correlated with the trichome density, while it was negatively correlated with the trichome length. Studies on biological control demonstrated that native and commercial N. californicus can effectively manage P. p. fragariae populations when released at ratios of 1:10 and 1:20. There was no significant difference in effectiveness between commercial and native populations or among strawberry varieties. The findings are considered to be very important in terms of establishing sampling and control programs in strawberry-growing areas.
Benzer Tezler
- Yalova ili sera alanlarında yetiştirilen kesme çiçeklerde zararlı bitki paraziti nematodların tespiti, morfolojik ve moleküler özelliklerinin belirlenmesi
Identification of plant parasitic nematodes and determination of their morphological and molecular characteristics in cut flowers growing areas in greenhouse in Yalova
SERKAN ÇELİK
- Giresun ili Çamoluk ilçesinde yüksek tünel altında yetiştirilen bazı çilek çeşitlerinin verim ve kalite özelliklerinin belirlenmesi
Investigation of some kind of strawberries cultivated under high tunnel located in the district of Camoluk in city of Giresun in terms of fertility and quality
İLKER BANKAOĞLU
- Ordu ili Fatsa ilçesinde doğal olarak yetişen muşmula tiplerinin (mespilus germanica l.) seleksiyonu
Selection of naturally growing medlar genotypes (mespilus germanica l.) in Fatsa district of Ordu
ESRA KOCAGÖZ
- Yenilebilir otların gastronomi alanında değerlendirilmesi: Ordu ili örneği
Evaluation of edible herbs in the field of gastronomy: The case of Ordu province
ŞURA KABAKTEPE
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Gastronomi ve Mutfak SanatlarıKaramanoğlu Mehmetbey ÜniversitesiGastronomi ve Mutfak Sanatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İSMET KAYA
- Ordu ilinde yayılış gösteren endemik Lilium akkusianum R. gamperle türünün morfolojik, anatomik, mikromorfolojik ve bazı biyokimyasal özelliklerinin belirlenmesi
Determination of morphological, anatomical, micromorphological and some biochemical properties of endemic Lilium akkusianum R. gamperle species distributed in Ordu province
HÜSEYİN ÜMİT UZUNÖMEROĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
BiyolojiOrdu ÜniversitesiMoleküler Biyoloji ve Genetik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖZNUR ERGEN AKÇİN
DOÇ. DR. BEKİR GÖKÇEN MAZI