Bilim ve teknoloji tarihi perspektifinden Türkiye'de uzay araştırmaları (1985-2023)
Space research in Türkiye from the perspective of history of science and technology (1985-2023)
- Tez No: 973241
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ GAYE DANIŞAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Bilim ve Teknoloji, Tarih, Science and Technology, History
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Bilim Tarihi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Uzay araştırmaları tarihi roket teknolojisi üzerine yapılan teorik çalışmalarla başlamıştır. 20. yüzyılın başı olarak tarihlendirebileceğimiz bu dönemde ilk ciddi çalışmalar Rusya'da yapılmıştır. Özellikle II. Dünya Savaşı sırasında roket teknolojisi ciddi bir gelişme kaydetmiştir. Savaş sonrası oluşan yeni dünya düzeninde uzay araştırmaları astronomi, astrofizik, meteoroloji gibi çeşitli bilim alanlarını kapsayan çok disiplinli bir faaliyet alanı haline gelmiş ve uzaya gönderilen roketlerin temelini oluşturan çalışmalar bu dönemde yapılmıştır. Bu dönemde gerçekleştirilen çalışmalarla uzay araştırmaları bilimsel, askeri ya da teknolojik bir araştırma alanı olmanın yanı sıra siyasi, hukuki ve stratejik boyutlar kazanmıştır. Uzay araştırmalarının küresel ölçekte gelişim süreci göz önünde bulundurularak Türkiye'de uzay araştırmaların bilimsel altyapısının ortaya çıkışı tarihselci çerçeve ile bilim ve teknoloji tarihi bakış açısına göre incelenecektir. Bu sebeple özellikle TÜBİTAK, TÜBİTAK Uzay, Türkiye Uzay Ajansı gibi kurumların faaliyetlerinin yanı sıra Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu (BTYK) kararları çerçevesinde, Türkiye'deki uzay araştırmalarının bilimsel altyapısının oluşumu ve bu alanda yapılan planlamaların araştırma ortamına etkisi analiz edilecektir. Arşiv belgeleri, bilimsel yayınlar, üniversite faaliyetleri ve kurumsal raporlar temel alınarak gerçekleştirilen bu çalışma, Türkiye'de uzay araştırmaları tarihini bilimsel ve uygulamaya yönelik faaliyetleriyle birlikte ele alacaktır. Söz konusu faaliyetler, Türkiye'deki uzay araştırmalarının plansız ve planlı dönemleri ayrımı çerçevesinde değerlendirilecektir. Bu yönüyle tez, alana yönelik kapsamlı tarihsel değerlendirme örneklerinden birini sunmayı amaçlamaktadır.
Özet (Çeviri)
The history of space research began with theoretical studies on rocket technology. The earliest significant developments date back to the early 20th century, with pioneering work mainly in Russia. Rocket technology advanced greatly during World War II, and in the post-war period, space research evolved into a multidisciplinary field including astronomy, astrophysics, meteorology, and related sciences. Foundational work on rockets capable of spaceflight was undertaken then. Alongside scientific advances, space research acquired political, legal, and strategic dimensions, becoming a domain of global importance. This thesis examines the history of space research in Türkiye from the perspective of science and technology studies. It focuses on the development of the country's scientific infrastructure within a historical framework. Special attention is given to key institutions such as the Scientific and Technological Research Council of Türkiye (TÜBİTAK), TÜBİTAK Space, and the Turkish Space Agency (TSA), as well as policy decisions by the Supreme Council for Science and Technology (SCST). The thesis analyses how institutional planning and strategies shaped scientific capacity and influenced Türkiye's space sector.Based on archival documents, scientific publications, university activities, and reports, this study examines space research in Türkiye through its scientific and applied dimensions. Activities are analysed within distinct phases, focusing on the distinction between planned and unplanned periods. The thesis offers one of the first comprehensive historical assessments in this field.
Benzer Tezler
- 1985-1986 yıllarında Polatlı Devlet Hastanesine kaza nedeniyle başvuranların incelenmesi
Başlık çevirisi yok
FERHAN ŞENOL
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
İlk ve Acil YardımGazi ÜniversitesiKazaların Çevresel ve Teknik Araştırması Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DOÇ. DR. HİKMET PEKCAN
- Devrelerin büyük işaret cevaplarının bilgisayar yardımıyla bulunması
Başlık çevirisi yok
NÜKHET GÜNEYİ
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Elektrik ve Elektronik MühendisliğiUludağ ÜniversitesiElektrik-Elektronik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERGÜR TÜTÜNCÜOĞLU
- Bir ilaç fabrikasında personel gereksinmesinin belirmesi seçilmesi ve elde tutulmasına yönelik bir uygulama çalışması
Başlık çevirisi yok
EMİNE BOZBAĞ
Yüksek Lisans
Türkçe
1989
İşletmeİstanbul ÜniversitesiÇalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TUĞRAY KAYNAK
- Ulaş Sağlık Ocağı merkezinde nüfusun bazı niteliklerine ve konutların durumuna ilişkin bir çalışma
An Investigation carried out at the Ulaş Public Health Centre concerning some characteristics of the population and housing conditions in the district of Ulaş
EROL ŞANLI
Doktora
Türkçe
1985
Halk SağlığıCumhuriyet ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SERVET ÖZGÜR