Menzil nakşiliğinde kadın, modernleşme ve din
Women, modernisation and religion in Menzil naqshism
- Tez No: 973238
- Danışmanlar: PROF. MUSTAFA TEKİN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Sosyoloji, Religion, Sociology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Türkiye'de sosyal grupların birer parçası olan dinî gruplar, faaliyet düzeyleri dönemin koşullarına göre değişse de her zaman varlığını sürdürebilmiştir. Özellikle Nakşibendilik tarikatına baktığımızda Osmanlı İmparatorluğu ve Türkiye tarihinde tasavvufî anlamda ve sosyo-politik sahada daima etkinliğini sürdürmüştür. Süreç içerisinde ivedilikle büyüyen Nakşibendilik, temel nüvelerini koruyarak çeşitli kollara ayrılmıştır. Türkiye'de en yaygın ve etkin olan Nakşibendilik ise Halidî kolundan gelen Menzil tarikatı olmuştur. Bugün ciddi bir kitleye hitap eden, tasavvufun yanında sosyal, ekonomik ve siyasi alanlarda aktifliğini koruyan, faaliyetlerini çeşitlendiren Menzil tarikatı çalışmanın konusunu oluşturmaktadır. Öte yandan din ile toplumsal değişim arasındaki ilişkinin dinî gruplara yansıması kaçınılmazdır. Dolayısıyla toplumun modernleşme sürecinin dinî gruplar üzerindeki etkisi din sosyolojisi literatüründe önemli bir çalışma alanı açmaktadır. Bu açıdan yapılan araştırma, Menzil Nakşiliğinin modernleşmeyle ilişkisini kadın müntesipler üzerinden ortaya koymayı amaçlamıştır. Menzil tarikatının modernleştiği hipotezi üzerine kurulu olan çalışmada, yaşanan değişim ve dönüşümleri kadın, modernleşme ve din çerçevesinde anlamak hedeflenmiştir. Bu doğrultuda birinci bölümde öncelikle dinî grup, cemaat ve tarikat kavramları incelenerek modernleşme sürecinde toplumla ilişkileri ele alınmıştır. Modernleşme, kadın ve din bağlamında kadının değişimi nasıl yansıttığı ve dinî gruplara nasıl yansıdığını ortaya koyarak kavramsal ve kuramsal çerçeve oluşturulmuştur. İkinci bölümde Menzil Nakşiliğinin tarihsel arka planı verilerek kuruluşu, gelişimi, çeşitli alanlardaki faaliyetleri aktarılmıştır. Üçüncü bölümde elde edilen bulgular analiz edilerek kadınlardaki değişim üzerinden tarikatın modernleşme süreci incelenmiştir. Menzil tarikatının birçok yönüyle modernleştiği ve tarikat içerisindeki kadınların eğitim, çalışma, kamusal görünürlük bakımından giderek daha aktif hale geldiği sonucuna ulaşılmıştır. Menzil tarikatının, dinî referansları ve çeşitli bakımlardan tekke formunu koruyarak bir modernleşme tecrübesi şekillendirdiği anlaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
Religious groups, as components of social structures in Turkey, have always maintained their presence, even though their activities varied depending on the conditions of the time. Among these, the Naqshbandi order has remained influential both in terms of Sufism and socio-political dynamics throughout Ottoman and Turkish history. Over time, the Naqshbandiyya grew rapidly, branching into various sub-orders while preserving its core principles. In Turkey, the most widespread and active of these branches has been the Menzil order, stemming from the Khalidi branch. The focus of this study is the Menzil community, which today appeals to a significant following and remains active in social, economic, and political spheres in addition to its spiritual mission. The relationship between religion and social change inevitably reflects on religious groups. Thus, the impact of modernization on these groups has become a significant area of study within the sociology of religion. This research aims to explore the relationship between Menzil Naqshbandiyya and modernization through the lens of female followers. Based on the hypothesis that Menzil is undergoing a process of modernization, the study examines changes and transformations through the framework of women, religion, and modernity. The findings suggest that the order is modernizing in various ways, with women becoming increasingly active in education, employment, and public visibility. It is understood that the Menzil order shaped a modernization experience while preserving its religious references and the tekke form in various respects.
Benzer Tezler
- Menzil Nakşîliği kadın cemaati üzerine sosyolojik bir araştırma: Isparta örneği
A sociological research on women in nagshbandi tariqat: The sample of Isparta
AYŞE DEDE
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
DinSüleyman Demirel ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. AHMET YILMAZ SOYYER
- Menzil Nakşiliğinde tasavvufi ritüeller
Sufi rituals Menzil Naqshbandi
HUZEYFE MIDIK
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
DinÇanakkale Onsekiz Mart ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MUHAMMED BEDİRHAN
- Değişen kırsal toplumda dindarlık ve tarikat: Batı Anadolu'da Menzil
Religiousness and sect in a changing rural society: The Menzil in Western Anatolia
BİLAL GEÇİT
Doktora
Türkçe
2022
DinErciyes ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CELALEDDİN ÇELİK
- Belçika'da Nakşîlik ve Türk göçmenlerin/gurbetçilerin sosyal hayatına etkisi: Menzil kolu örneği
Naqshbandiyyah in Belgium and its effect on the social life of Turkish immigrants: The case of Menzil branch
RUMEYSA NUR ÇULCU
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
DinSüleyman Demirel ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET NECMETTİN BARDAKÇI
- Menzil profili modunda çalışan radarla otomatik hedef sınıflama
automatic target classification with radars operating in range profilling
CENK GÖKBERK
Yüksek Lisans
Türkçe
1997
Elektrik ve Elektronik Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiElektronik ve Haberleşme Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERCAN TOPUZ