Öğretmenlerde iş becerikliliğinin belirleyicileri ve sonuçları: Öz-yeterlik, lider-üye etkileşimi ve sosyal ilişki gereksiniminin rolü
Antecedents and consequences of job crafting among teachers: The role of self-efficacy, leader-member exchange, and the need for relatedness
- Tez No: 972945
- Danışmanlar: DOÇ. DR. AHMET YILDIRIM
- Tez Türü: Doktora
- Konular: İşletme, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Lider-üye etkileşimi, Sosyal ilişkiler, Yaşam doyumu, Öz yeterlilik, Öğretmenler, İş becerikliği, İş doyumu, Leader-member exchange, Social relations, Life satisfaction, Self-efficacy, Teachers, Job crafting, Job satisfaction
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Süleyman Demirel Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Yönetim ve Organizasyon Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Öğretmenler, eğitim örgütlerinin yalnızca bilgi aktaran unsurları değil; aynı zamanda değişen koşullara uyum sağlayan, karmaşık sosyal ilişkileri yöneten ve proaktif roller üstlenen aktörlerdir. Bu bağlamda, öğretmenlerin mesleki rollerini etkili biçimde yerine getirebilmeleri sahip oldukları bireysel kaynaklara ve içinde bulundukları örgütsel ilişkilerin niteliğine bağlıdır. Bu kapsamda çalışmada, öğretmenlerin iş becerikliliği davranışları, öz-yeterlik, lider-üye etkileşimi, sosyal ilişki gereksinimi, iş tatmini ve yaşam doyumu arasındaki ilişkileri yapısal eşitlik modeliyle incelenmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu, 526 öğretmen (265 kadın, 261 erkek) oluşturmaktadır. Elde edilen bulgular, öğretmenlerin öz-yeterlik düzeylerinin tüm iş becerikliliği boyutlarını (görev, ilişkisel ve bilişsel) anlamlı ve olumlu yönde etkilediğini, en güçlü etkinin ise görev becerikliliği üzerinde olduğunu ortaya koymuştur. Lider-üye etkileşiminin ise bilişsel ve ilişkisel becerikliliği anlamlı biçimde etkilediği ancak görev becerikliliği üzerinde anlamlı bir etkisinin bulunmadığı belirlenmiştir. Bu durum, öğretmenlerin okul yöneticileriyle kurdukları ilişkilerin işlerine dair algılarını ve meslektaşlarıyla etkileşimlerini şekillendirdiğini, ancak görevlerini yeniden yapılandırma davranışlarının daha çok bireysel inisiyatifle belirlendiğini göstermektedir. Bunlarla birlikte yalnızca bilişsel beceriklilik davranışlarının, iş tatmini ve yaşam doyumu üzerinde olumlu bir etkisi olduğu görülmüştür. Bu da öğretmenlerin işlerine atfettikleri anlamın, davranışsal değişikliklerden daha etkili olduğunu göstermektedir. Ayrıca öz-yeterlik ve sosyal aidiyet düzeyleri düşük olan öğretmenlerin işlerini anlamlandırma süreçlerinde okul müdürlerinin desteğine daha fazla ihtiyaç duydukları tespit edilmiştir. Öğretmenlerin iyi oluşunu ve mesleki verimliliğini artırmaya yönelik anlayışın geliştirilmesi için okul yöneticileri ve öğretmenler için katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
Özet (Çeviri)
This study examines the relationships between teachers' job crafting behaviors, self- Teachers in educational organizations function not merely as conduits of knowledge transmission but as dynamic actors who adapt to changing conditions, manage complex social relationships, and assume proactive roles. Within this context, teachers' ability to effectively fulfill their professional roles depends on their individual resources and the quality of organizational relationships they experience. This study examines the relationships between job crafting behaviors, self-efficacy, leader-member exchange, need for relatedness, job satisfaction, and life satisfaction among teachers using structural equation modeling. The research sample comprised 526 teachers (265 female, 261 male). The findings reveal that teachers' self-efficacy levels significantly and positively influence all dimensions of job crafting (task, relational, and cognitive), with the strongest effect observed on task crafting. Leader-member exchange significantly affects cognitive and relational crafting but demonstrates no significant impact on task crafting. This indicates that while teachers' relationships with school administrators shape their perceptions of work and interactions with colleagues, their task restructuring behaviors are predominantly determined by individual initiative. Furthermore, only cognitive crafting behaviors positively influence job satisfaction and life satisfaction, suggesting that the meaning teachers attribute to their work is more influential than behavioral modifications. Additionally, the study identified that teachers with lower self-efficacy and social belonging levels exhibit greater dependence on school administrators' support in their sense-making processes regarding their work. These findings contribute to developing enhanced understanding for school administrators and teachers aimed at improving teacher well-being and professional effectiveness.
Benzer Tezler
- Investigating the relationship between job crafting and work engagement levels of English language teachers
İngilizce öğretmenlerinin iş becerikliliği ile işe adanmışlık düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
SEVİM İNCELER
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
Eğitim ve ÖğretimÇağ Üniversitesiİngiliz Dili Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SENEM ZAİMOĞLU
- Özel okullarda görev yapan öğretmenlerin boş zaman becerikliliklerinin incelenmesi Antalya ili örneği
An examination of leisure time skills of teachers working in private schools: The case of antalya province
DÜRDANE SİCİMLİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
SporAfyon Kocatepe ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. RİFAT YAĞMUR
- Öğretmenlerin boş zaman becerikliliği ile örgütsel mutluluğu arasındaki ilişki
The relationship between teachers' leisure time resourcefulness and organizational
ÖZDEN ÖZTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimÇanakkale Onsekiz Mart ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NEJAT İRA
- Öğretmenlerde iş doyumu ve örgütsel vatandaşlık
Job satisfaction and organizational citizenship behaviour of teachers
ZAHİDE ÜNAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2003
Eğitim ve ÖğretimAfyon Kocatepe Üniversitesiİlköğretim Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. CEMİL YÜCEL