Şizofreni tanısı almış bireylerde damgalamanın toplumsal işlevsellik, aktivite katılımı ve yaşam kalitesine etkisi
The effect of stigma on social functioning, activity participation, and quality of life in individuals diagnosed with schizophrenia
- Tez No: 972749
- Danışmanlar: DOÇ. DR. AYŞE GÖKTAŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ergoterapi, Occupational Therapy
- Anahtar Kelimeler: şizofreni, kendini damgalama, yaşam kalitesi, toplumsal işlevsellik, günlük yaşam aktiviteleri, schizophrenia, self-stigma, quality of life, social functioning, daily living activities
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: Gülhane Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Ergoterapi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Ergoterapi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu çalışmanın amacı, şizofreni tanısı almış bireylerde kendini damgalamanın; toplumsal işlevsellik, günlük yaşam aktivitelerine katılım ve yaşam kalitesi üzerindeki etkisinin incelenmesidir. Gereç ve Yöntem: Çalışma, DSM-5 tanı ölçütlerine göre şizofreni tanısı almış, Şehitkamil Devlet Hastanesi Toplum Ruh Sağlığı Merkezine kayıtlı ve araştırmaya gönüllü 82 birey ile yürütülmüştür. Veriler yüz yüze görüşme yöntemiyle toplanmıştır. Sosyo-demografik bilgi formu, semptom şiddetini değerlendirmek amacıyla Pozitif ve Negatif Sendrom Ölçeği (PANSS), Kendini Damgalama Ölçeği (KDÖ-H), Toplumsal İşlevselliği Değerlendirme Ölçeği (TİDO),Lawton & Brody Enstrümantal Günlük Yaşam Aktiviteleri Ölçeği, Dünya Sağlık Örgütü Yaşam Kalitesi Ölçeği Kısa Formu (WHOQOL-BREF), ve bilişsel düzeyin tespiti için Montreal Bilişsel Değerlendirme Ölçeği (MoCA) kullanılarak değerlendirilmiştir. Verilerin dağılımı Shapiro-Wilk testi ile değerlendirilmiştir. Normal dağılım gösteren verilerde grup karşılaştırmaları için Bağımsız Örneklem t-Testi ve ANOVA; korelasyonlar için Pearson korelasyon katsayısı kullanılmıştır. Normal dağılmayan verilerde ise Mann Whitney U, Kruskal Wallis ve Spearman korelasyon katsayısı tercih edilmiştir. Damgalamanın toplumsal işlevsellik, aktivite katılımı ve yaşam kalitesi üzerine etkisinin incelenebilmesi amacıyla çoklu doğrusal regresyon analizi modeli kuruldu. Bulgular: Kendini damgalama düzeyi ile yaşam kalitesi (r = -0.728), toplumsal işlevsellik (r = -0.567) ve günlük yaşam aktivitelerine katılım (r = -0.437) arasında anlamlı ve negatif yönlü ilişkiler bulunmuştur. Regresyon analizlerine göre KDÖ-H, WHOQOL-BREF puanının %53'ünü, TİDO'nun %32'sini ve Lawton & Brody puanın %19'unu açıklamaktadır. Katılımcıların çoğunun çalışmıyor olması (%65,9), düşük gelir düzeyine sahip olması (%45,1) ve hastalık süresinin uzun olması (%82,9'unun 6 yıl ve üzeri) kendini damgalama ile anlamlı ilişki göstermiştir. Sonuç: Kendini damgalamanın, şizofreni tanılı bireylerde yalnızca ruhsal sağlık alanı değil; aynı zamanda toplumsal işlevsellik, enstürmantal günlük yaşam aktivitelerine katılım ve yaşam kalitesinide etkilediği bulunmuştur. Çalışma bulgularımız kendini damgalama şiddetinin dikkate alınması gereken bir faktör olduğunu göstermiştir. Bu nedenle ruh sağlığı hizmetlerinde damgalama ile mücadeleye yönelik yaklaşımların desteklenmesi ve ele alınması büyük önem taşımaktadır. Bununla birlikte şizofreni tanılı bireylerde toplumsal işlevsellik, günlük yaşam aktivitelerine bağımsız katılım ve yaşam kalitesini etkileyen diğer faktörlerin incelendiği çalışmalara ihtiyaç vardır.
Özet (Çeviri)
Objective: The aim of this study is to examine the impact of self-stigma on social functioning, participation in daily living activities and quality of life among individuals diagnosed with schizophrenia. Materials and Methods: The study was conducted with 82 individuals who were diagnosed with schizophrenia according to DSM-5 criteria, registered at the Şehitkamil State Hospital Community Mental Health Center, and volunteered to participate in the research. Data were collected through face-to-face interviews. The following tools were used: a socio-demographic information form; the Positive and Negative Syndrome Scale (PANSS) to assess symptom severity; the self-stigma inventory for patients (SSI-P); the Social Functioning Scale (SFS); the Lawton & Brody Instrumental Activities of Daily Living Scale; the World Health Organization Quality of Life Scale - Short Form (WHOQOL-BREF); and the Montreal Cognitive Assessment (MoCA) to assess cognitive level. Data distribution was evaluated using the Shapiro-Wilk test. For normally distributed data, Independent Samples t-Test and ANOVA were used for group comparisons, and Pearson correlation coefficient for correlations. For non-normally distributed data, the Mann-Whitney U test, Kruskal-Wallis test, and Spearman correlation coefficient were used. To examine the effects of stigma on social functioning, activity participation, and quality of life, a multiple linear regression analysis model was established. Results: Significant and negative correlations were found between the level of self-stigma and quality of life (r = -0.728), social functioning (r = -0.567), and participation in daily living activities (r = -0.437). According to regression analyses, SSI-P scores explained 53% of the variance in WHOQOL-BREF scores, 32% in SFS, and 19% in Lawton & Brody scores. Most participants were unemployed (65.9%), had low income levels (45.1%), and had a long illness duration (82.9% had been ill for 6 years or more); these factors showed significant associations with self-stigma. Conclusion: Self-stigma was found to affect not only mental health but also social functioning, participation in instrumental daily living activities, and quality of life among individuals with schizophrenia. The findings of this study suggest that the severity of self-stigma should be considered an important factor. Therefore, it is crucial to support and incorporate anti-stigma approaches in mental health services. Additionally, further research is needed to investigate other factors that influence social functioning, independent participation in daily living activities, and quality of life in individuals with schizophrenia.
Benzer Tezler
- Otizm spektrum bozukluğu tanılı ergenler ile dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu tanılı ergenlerde içselleştirilmiş damgalanmanın yaşam kalitesi ve işlevselliğe etkisi
The effect of internalized stigma on quality of life and functionality in adolescents diagnosed with autism spectrum disorder and adolescents diagnosed with attention deficit hyperactivity disorder
TUĞÇE KAPUCU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
PsikiyatriKocaeli ÜniversitesiÇocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖMER KARDAŞ
- Şizofreni tanısı almış bireylerde öz yeterlik, sağlık kontrol odağı, kendini damgalama ve yaşam doyumu arasındaki ilişkilerin incelenmesi
Examining the relationships between self-efficacy, health locus of control, self-stigmatization, and life satisfaction in individuals diagnosed with schizophrenia
NİSANUR AYGÜN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
PsikolojiHacettepe ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜSEYİN NERGİZ
- Depresyonda kendini damgalama ve intihar bilişleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examining the relationship between self-stigmatization and suicidal cognitions in depression
BURCU BUZKAN SARIKAYA
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
PsikiyatriSağlık Bilimleri ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KAMİL NAHİT ÖZMENLER
- Özgül öğrenme güçlüğü eş tanılı dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu olan ergenlerde okul reddi ile damgalanma, sosyal dışlanma ve algılanan sosyal desteğin ilişkisi
The relationship between school refusal, stigmatization, social exclusion, and perceived social support in adolescents diagnosed with attention deficit hyperactivity disorder and comorbid specific learning disorder
ALPER ÇALIŞKAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
PsikiyatriSağlık Bilimleri ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DR. İPEK SÜZER GAMLI
- Şizofreni ve bipolar bozukluk tanısı alan bireylerde içselleştirilmiş damgalanma ve algılanan sosyal destek arasındaki ilişki
The relationship between internalized stigma and perceived social support among indivuduals with schizophrenia and bipolar disorder
HATİCE BÜŞRA ÇALIŞKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
PsikolojiÜsküdar ÜniversitesiKlinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. CEMAL ONUR NOYAN