Olumlu ebeveynlik temelli eğitim programının annelerin ebeveynlik stilleri, yeterlikleri, çocukları ile ilişkileri ve çocuklarının psikolojik iyi oluşlarına etkisi
The effects of the positive parenting-based training program on mothers' parenting styles, parental self-efficacy, relationships with their children, and their children's psychological well-being
- Tez No: 972228
- Danışmanlar: PROF. DR. AYŞE DİLEK ÖĞRETİR ÖZÇELİK
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gazi Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın temel amacı, Olumlu Ebeveynlik Temelli Eğitim Programı'nın ebeveynlerin stilleri, ebeveyn yeterlikleri, ebeveyn-çocuk ilişkileri ve çocukların psikolojik iyi oluşları üzerindeki etkilerini incelemektir. Araştırma, karma yöntem desenlerinden gömülü desen ile yürütülmüştür. Nicel veriler araştırmanın temelini oluştururken, nitel veriler sürece gömülü biçimde değerlendirilmiştir. Çalışma grubu, 5–6 yaş grubunda çocuğu bulunan, belirlenen ölçütleri karşılayan 28 gönüllü anneden oluşmuştur. 13 anne deney grubunda 15 anne kontrol grubunda yer almıştır. Deney grubuna çalışma kapsamında geliştirilen eğitim programı uygulanmış, kontrol grubuna herhangi bir müdahale yapılmamıştır. Program toplamda 10 oturum olacak şekilde planlanmış, her oturum yaklaşık 120 dakika sürmüştür. Veri toplama araçları olarak nicel verilerin elde edilmesinde; demografik bilgi formu, ebeveyn stillerini belirlemek için“Çok Boyutlu Ebeveynlik Stillerini Değerlendirme Ölçeği (ÇESDÖ)”, ebeveynlerin algıladıkları yeterliklerini değerlendirmek için“Ebeveyn Yetkinlik Ölçeği(EYÖ)”, ebeveyn-çocuk ilişkilerini incelemek için“Ebeveyn-Çocuk İlişkisi Ölçeği (EÇİÖ)”ve çocukların psikolojik iyi oluşlarını ölçmek amacıyla“5-6 Yaş Çocuklar İçin Psikolojik İyi Oluş Ölçeği (ÇOPİOÖ)”kullanılmıştır. Nitel verilerin toplanması ise ebeveyn günlükleri ve yarı yapılandırılmış son görüşme formu aracılığıyla sağlanmıştır. Nicel verilerin analizinde Shapiro-Wilk normallik testi, bağımsız iki farklı grubun ortalamalarını karşılaştırmak amacıyla Bağımsız Örneklem t-Testi; bir gruba ait iki ölçümün ortalamalarını karşılaştırmak amacıyla ise Bağımlı Örneklem t-Testi kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgularda, deney ve kontrol gruplarında yer alan annelerin ÇESDÖ ön test ve son test puanlarına ilişkin bağımlı örneklem t-testi sonuçlarına göre deney grubundaki annelerin olumlu ebeveynlik stilerinin arttığı, olumsuz ebeveynlik stillerinin azaldığı bulunmuştur. Annelerin EYÖ ön test ve son test puanlarına ilişkin bağımlı örneklem t-testi sonuçlarına göre eğitime katılan annelerin kendilerini daha yeterli algılamaya başladıkları sonucuna ulaşılmıştır. Deney ve kontrol grubundaki annelerin EÇİÖ ön test ve son test puanlarına ilişkin bağımlı örneklem ttesti sonuçlarına göre deney grubundaki annelerin olumlu ebeveyn çocuk ilişkisi boyutunda daha yüksek puan aldıkları, olumsuz ebeveyn çocuk ilişkisi boyutunda puanlarının düştüğü saptanmıştır. Çocukların psikolojik iyi oluşlarına ilişkin sonuçların elde edildiği ÇOPİOÖ ön test ve son test puanlarına ilişkin bağımlı örneklem t-testi puanlarına göre deney grubundaki annelerin çocuklarının psikolojik iyi oluş puanlarının arttığı bulunmuştur. Araştırmada elde edilen tüm bulgular, OETEP'e katılan anneler ile katılmayan annelerin ön test ve son test puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olduğunu göstermektedir. Sonuçlar, Olumlu Ebeveynlik Temelli Eğitim Programı'nın ebeveynlerin stillerinde olumlu yönde değişim meydana getirdiğini, ebeveyn yeterliklerini güçlendirdiğini ve ebeveyn-çocuk ilişkilerini geliştirdiğini ortaya koymuştur. Bunun yanı sıra, deney grubundaki ebeveynlerin çocuklarının psikolojik iyi oluş düzeylerinde anlamlı artış olduğu saptanmıştır. Nitel bulgular da nicel sonuçları desteklemiş; ebeveynler iletişim becerilerinde ilerleme, sabır ve empati düzeylerinde artış ve çocuklarıyla ilişkilerinde olumlu yönde gelişme gibi kazanımlar bildirmişlerdir. Annelerin tamamı eğitim programının kendilerinde olumlu etkileri olduğunu belirtmiştir. Sonuç olarak, bu çalışma Olumlu Ebeveynlik Temelli Eğitim Programı'nın ebeveynlerin ebeveynlik stillerinin olumlu şekilde dönüşmesinde, yeterlik algılarının artmasında, çocukları ile ilişkilerinin gelişmesinde ve çocukların psikolojik iyi oluşunun artmasında etkili olduğunu göstermektedir. Kalıcılık testi ile bu etkilerin devam ettiği sonucuna ulaşılmıştır. Araştırma hem literatüre katkı sunmakta hem de uygulayıcılara, okul öncesi dönemde ebeveyn-çocuk ilişkilerini güçlendirmeye yönelik bilimsel temelli bir müdahale modeli önermektedir.
Özet (Çeviri)
The primary aim of this study is to examine the effects of the Positive Parenting-Based Education Program on parenting styles, parental self-efficacy (adapted into Turkish as“Ebeveyn Yetkinliği”), parent-child relationships, and children's psychological well-being. The research was conducted using the embedded design of mixed methods research. While quantitative data constituted the main focus of the study, qualitative data were integrated into the process. The study group consisted of 28 volunteer mothers of children aged 5–6 years who met the inclusion criteria. Thirteen mothers were assigned to the experimental group and 15 to the control group. The experimental group participated in the education program developed within the scope of this study, whereas the control group did not receive any intervention. The program was implemented in 10 sessions, each lasting approximately 120 minutes. For the collection of quantitative data, the Demographic Information Form, The Multidimensional Assessment of Parenting Scale (ÇESDÖ) to assess parenting styles, the Perceived Parental Self Efficacy Scale (adapted into Turkish as“Ebeveyn Yetkinliği Ölçeği-EYÖ”) to measure parental self-efficacy, the Parent-Child Relationship Scale(EÇİÖ) to evaluate the parent-child relationship, and the Psychological Well-Being Scale for 5-6-Year-Old Children (ÇOPİOÖ) were employed. Qualitative data were collected through parental diaries and a semi-structured final interview form. In the analysis of quantitative data, the Shapiro-Wilk test was used to test normality, the Independent Samples t-Test was applied to compare the means of two independent groups, and the Paired Samples t-Test was used to compare the means of two measurements within a single group. According to the findings of the study, the results of the paired-samples t-test on the pre-test and post-test scores of mothers in the experimental and control groups on the The Multidimensional Assessment of Parenting Scale (ÇESDÖ) indicated that mothers in the experimental group demonstrated an increase in positive parenting styles and a decrease in negative parenting styles. The paired-samples t-test results on the Perceived Parental Self-Efficacy Scale (EYÖ) revealed that mothers who participated in the training program began to perceive themselves as more competent. Similarly, the paired-samples t-test results for the Parent–Child Relationship Scale (EÇİÖ) showed that mothers in the experimental group scored higher in the positive parent–child relationship dimension, while their scores in the negative parent–child relationship dimension decreased. Furthermore, the paired-samples t-test results on the the Psychological Well-Being Scale for 5-6-Year-Old Children (ÇOPİOÖ) indicated that the psychological well-being scores of children whose mothers participated in the training increased. Overall, the findings demonstrated that there was a statistically significant difference between the pre-test and posttest scores of mothers who participated in the Positive Parenting-Based Training Program (OETEP) and those who did not. Results revealed that the Positive Parenting-Based Education Program positively transformed parenting styles, strengthened parental competencies, and improved parent-child relationships. Furthermore, significant increases were observed in the psychological well-being levels of the children in the experimental group. Qualitative findings supported the quantitative results; parents reported improvements in communication skills, greater patience and empathy, and more positive interactions with their children. All participating mothers stated that the program had positive effects on them. In conclusion, this study demonstrates that the Positive Parenting-Based Education Program is effective in fostering positive changes in parenting styles, enhancing parents' sense of competence, strengthening parent-child relationships, and improving children's psychological well-being. Follow-up tests further confirmed the persistence of these effects. The research contributes to the literature and provides practitioners with a scientifically grounded intervention model aimed at strengthening parent-child relationships during the preschool period.
Benzer Tezler
- Duygu Sosyalleştirme Temelli Drama Eğitim Programının Annelerin Duygu Sosyalleştirme Davranışlarına Etkisinin İncelenmesi
Investigating of the effect of emotion socialization-based drama training program on mothers' emotion socialization behaviors
MELTEM ŞEN FERHAT
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimTekirdağ Namık Kemal ÜniversitesiKadın ve Aile Çalışmaları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ GÖKÇEN İLHAN ILDIZ
- Ergen-anne etkileşimine yönelik katılım temelli eğitim programının etkilerinin karma yöntemle incelenmesi
Examining the effects of a participation-based education program on adolescent–mother interaction through a mixed-methods approach
TUĞBA TAŞER POLAT
Doktora
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiÇocuk Gelişimi ve Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NESLİHAN AVCI
- Anne-bebek izlem sistemi müdahale programının bebeklerin gelişimleri ile annelerinin aile işlevleri yaşam doyumları psikolojik esneklik düzeyleri ve ebeveynliğe yönelik yeterlilik algıları üzerindeki etkisinin incelenmesi
An examination of the effects of the mother–infant monitoring system intervention program on infants' development and on mothers' family functioning, life satisfaction, psychological flexibility, and parenting self-efficacy
SEVDA POLAT
Doktora
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimHacettepe ÜniversitesiÇocuk Gelişimi ve Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EMİNE NİLGÜN METİN
- Gezici mevsimlik tarım işçilerinin 36-72 aylık çocuklarına yönelik geliştirilen aile eğitim programının ve okul öncesi eğitim etkinliklerinin etkilerinin incelenmesi
Investigation of the effects of the family education program and pre-school education activities for the 36-72-months children of migrant seasonal agricultural workers
TUĞBA KONTAŞ AZAKLI
Doktora
Türkçe
2021
Eğitim ve ÖğretimMarmara ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. OZANA URAL
- Enhancing maternal well-being, parenting, and toddler's development: Findings from a home visitation program
Annelerin iyilik hallerinin, ebeveynliklerinin ve bebeklerin gelişiminin desteklenmesi: Bir ev ziyareti programından bulgular
BURCU BUĞAN KISIR
