Müzik öğretmenlerinin özel gereksinimli öğrencilere yönelik müzik uygulamalarına ilişkin özyeterlik algılarının incelenmesi: Karma yöntem araştırması
An investigation of music teachers' self-efficacy beliefs toward music instruction for students with special needs
- Tez No: 972227
- Danışmanlar: PROF. DR. CEREN SAYGI GERÇEKER
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Müzik, Eğitim ve Öğretim, Music, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Aydın Adnan Menderes Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Güzel Sanatlar Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Özel gereksinimli öğrencilerin topluma kazandırılmaları, gerekli bilgi ve becerilerle donatılmaları; bu alanda görev yapan öğretmenlerin bilgi ve becerileri kadar, özyeterlik algıları ile de yakından ilişkilidir. Bu bağlamda araştırma, müzik öğretmenlerinin, özel gereksinimli öğrencilere yönelik özyeterlik algılarını belirlemek amacıyla yapılmıştır. Araştırma karma yöntem çalışması olup, paralel (eşzamanlı) desen ile yürütülmüştür. Araştırmanın nicel boyutundaki örneklem grubunu, Aydın ili Efeler ilçesinde çeşitli kademelerde görev yapan 102 müzik öğretmeni; nitel boyutundaki çalışma grubunu ise Aydın ili Efeler ilçesine bağlı, çeşitli kademelerde görev yapan, özel gereksinimli öğrenciler ile çalışmış ya da çalışmakta olan 12 müzik öğretmeni oluşturmaktadır. Veriler,“Kişisel Bilgi Formu”,“Müzik Öğretmenlerinin Özel Gereksinimli Öğrencilerle Müzik Uygulamalarına İlişkin Özyeterlik Algısı Ölçeği”(Akıncı, Sazak Pınar ve Alpagut, 2018) ve“Yarı Yapılandırılmış Görüşme Soruları”aracılığı ile 2024 – 2025 eğitim - öğretim yılında toplanmıştır. Elde edilen nicel veriler SPSS 22.0 programı ile nitel veriler ise“içerik analizi”yöntemi uygulanarak analiz edilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, medeni durum, kurum türü, göreve gelme biçimi (kadrolu, sözleşmeli vb.), çalışma yılı ve özel eğitim dersi (ÖED) ile ilgili sertifika alma durumlarına göre özyeterlik algılarında anlamlı farklılıklar bulunmuştur. Çocuk sayısı, eğitim düzeyi, özel eğitim dersi alma, ailelerinde özel gereksinimli bireyin bulunması, görev yapılan okul türü, ders yapılan mekân, müzik öğretim yöntemleri (MÖY) ile ilgili sertifika alma durumları açısından anlamlı fark saptanmamıştır. Medeni durum değişkeninde,“Genel Özyeterlik Algısı”,“Planlama ve Mevzuat”,“Öğretim Etkinlikleri ve Materyal Tasarımı”,“Değerlendirme”alt boyutlarında bekâr öğretmenlerin lehine anlamlı düzeyde farklılık gözlenmiştir. Kurum türünde,“Değerlendirme”alt boyutunda devlet kurumunda çalışan öğretmenlerle özel kurumda çalışan öğretmenler arasında, özel kurumda çalışan öğretmenlerin lehine anlamlı bir fark gösterdiği belirlenmiştir. Göreve gelme biçimi değişkenine ilişkin,“Planlama ve Mevzuat”alt boyutunda kadrolu görev biçiminde çalışan öğretmenlerle diğer görev biçiminde çalışan öğretmenler arasında, kadrolu görev biçiminde çalışan öğretmenlerin lehine anlamlı düzeyde farklılık gösterdiği saptanmıştır. Çalışma yılı değişkenine ilişkin,“Müzik Eğitimi”alt boyutunda 1 – 5 yıl arasında deneyime sahip olan öğretmenlerle 21 yıl ve üzeri deneyime sahip öğretmenler arasında, 1 – 5 yıl arasında deneyime sahip olan öğretmenlerin lehine anlamlı bir fark gösterdiği tespit edilmiştir. Özel eğitim dersi (ÖED) ile ilgili sertifika alma durumları değişkenine ilişkin,“Disiplinler Arası İletişim”alt boyutunda sertifika alan öğretmenlerin lehine anlamlı düzeyde farklılık gösterdiği belirlenmiştir. Nitel bulgular nicel bulguları çoğunlukla destekler niteliktedir. Farklılıkların öğretmenlerin kişisel deneyimleri, fiziksel koşullar, öğrenci özellikleri ve öğretim stratejileriyle yakından ilişkili olduğunu göstermektedir. Ayrıca, öğretmenlerin özyeterlik algılarının yalnızca akademik yeterlik veya sertifika ile değil, uygulama temelli deneyim, disiplinler arası işbirliği ve duygusal süreçlerle de şekillendiği anlaşılmıştır. Olumlu öğrenci deneyimleri ve başarı örnekleri, öğretmenlerin özyeterliklerini artırırken; ağır yetersizlik durumları ve sınıf yönetimi sorunları ise bu algıyı olumsuz etkileyebilmektedir. Araştırma bulguları sonucunda, öğretmenlerin özel gereksinimli öğrencilere yönelik müzik eğitiminde daha etkili olabilmeleri için uygulamaya dönük destekleyici eğitim almaları önerilmiştir.
Özet (Çeviri)
The integration of students with special needs into society, as well as equipping them with the knowledge and skills they require, is closely associated not only with the professional competencies of teachers but also with their perceptions of self-efficacy. In this respect, the present study aimed to investigate the self-efficacy perceptions of music teachers concerning students with special needs. A mixed-methods research design, specifically a parallel (concurrent) model, was employed. The quantitative sample consisted of 102 music teachers working at different educational levels in the Efeler district of Aydın province, while the qualitative sample comprised 12 music teachers from the same district who had either taught or were currently teaching students with special needs. Data were collected during the 2024–2025 academic year using a“Personal Information Form,”the“Self-Efficacy Perception Scale of Music Teachers on Music Practices with Students with Special Needs”(Akıncı, Sazak Pınar & Alpagut, 2018), and“Semi-Structured Interview Questions.”Quantitative data were analyzed through SPSS 22.0, while qualitative data were examined using content analysis. The results revealed significant differences in self-efficacy perceptions based on marital status, type of institution, type of appointment (tenured, contracted, etc.), years of experience, and holding a certificate related to special education. However, no significant differences were found in relation to number of children, educational background, receiving special education courses during training, having a family member with special needs, type of school, teaching environment, or holding a certificate related to music teaching methods. Regarding marital status, significant differences were observed in favor of single teachers in the sub-dimensions of“General Self-Efficacy Perception,”“Planning and Legislation,”“Teaching Activities and Material Design,”and“Evaluation.”Regarding institution type, a significant difference was identified in the“Evaluation”sub-dimension in favor of teachers working in private institutions. In terms of type of appointment, a meaningful difference emerged in the“Planning and Legislation”sub-dimension, with tenured teachers scoring higher than others. With respect to years of experience, teachers with 1–5 years of experience scored significantly higher in the“Music Education”sub-dimension compared to those with over 21 years of experience. In addition, in terms of holding a certificate in special education, a significant difference was found in the“Interdisciplinary Communication”sub-dimension in favor of certified teachers. Qualitative findings were largely consistent with the quantitative results, indicating that differences in self-efficacy are closely linked to personal experiences, physical conditions, student characteristics, and instructional strategies. Furthermore, teachers' perceptions of self-efficacy were shaped not solely by academic qualifications or certification but also by practice-based experience, interdisciplinary collaboration, and emotional processes. Positive student experiences and success stories enhanced teachers' self-efficacy, whereas severe disabilities and classroom management challenges had a negative impact. In light of the findings, it is recommended that teachers participate in practice-oriented, supportive training programs to enhance their effectiveness in music education for students with special needs.
Benzer Tezler
- Sosyal bilgiler öğretmenlerinin kapsayıcı eğitime yönelik tutum ve özyeterlikleri ile sınıf içi uygulamalara ilişkin görüşlerinin karşılaştırılması
Comparison of social studies teachers' attitudes and self-efficacy towards inclusive education and their views on classroom practices
ÜNAL ŞİMŞEK
Doktora
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BAHADIR KILCAN
- Özel eğitim meslek okullarındaki müzik eğitimi uygulamaları ve müzik öğretmenlerinin karşılaştıkları sorunların değerlendirilmesi (Ege Bölgesi örneği)
Music education practices in special education vocational schools and the evaluations of the problems faced by music teachers (Example of Aegean Region)
MÜNEVVER GÖKÇE AKSOY
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimBursa Uludağ ÜniversitesiGüzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. RASİM EROL DEMİRBATIR
- Yabancı dil öğretmenlerinin farklı gelişim gösteren çocukların yabancı dil eğitimi üzerine görüşlerinin değerlendirilmesi
Evaluation of foreign language teachers' opinions on foreign language education of children with different developments
AKIN ERAY ELVERİCİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimBiruni ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ADEVİYE TUĞBA TUNCER
- Özel eğitim öğretmenlerinin pedagojik müzik terapi tekniklerini uygulama durumları
Implementation of pedagogical music therapy techniques by special education teachers
BURAK SAĞIRKAYA
Doktora
Türkçe
2020
Eğitim ve ÖğretimNecmettin Erbakan ÜniversitesiGüzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZER KUTLUK
DR. ÖĞR. ÜYESİ YAHYA ÇIKILI
- Hareket ve oyun temelli yapılan müzik eğitiminin zihinsel yetersizlikten etkilenmiş öğrencilerin müzikal becerilerine etkisi
The effect of movement and play-based music education on musical skills of students affected by mental disability
GÜLİN ÖZİSKENDER FLINN
Doktora
Türkçe
2020
MüzikOndokuz Mayıs ÜniversitesiGüzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BAHAR GÜDEK