Kırsal ve kentsel alanlarda yetişen farklı tür hayvanların etlerinde ağır metal tespiti
Detection of heavy metals in meat of different types of animals raised in rural and urban areas
- Tez No: 972016
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUKADDES KILIÇ BAYRAKTAR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Gıda Mühendisliği, Halk Sağlığı, Food Engineering, Public Health
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Karabük Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Gıda Toksikolojisi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amman (Ürdün) kırsal ve kentsel bölgelerinden toplanan sığır, koyun, deve ve tavukların kas, karaciğer ve böbrek dokularında beş ağır metalin kurşun (Pb), krom (Cr), alüminyum (Al), çinko (Zn) ve bakır (Cu) derişimleri ölçülmüştür. Toplam 72 numune İndüktif Eşleşmiş Plazma Optik Emisyon Spektroskopisi (ICP-OES) kullanılarak analiz edilmiş ve metal kalıntılarının hassas ve güvenilir tespiti sağlanmıştır. Sonuçlar türler ve organlar arasında anlamlı farklılıklar göstermiş; karaciğer ve böbreklerin kas dokusuna kıyasla daha yüksek düzeylerde ağır metal biriktirdiği belirlenmiştir. Kentsel bölgelerden elde edilen numunelerde ise sürekli olarak daha yüksek derişimler saptanmış, bu durumun trafik emisyonları ve endüstriyel faaliyetler gibi antropojenik kirlilik kaynaklarından kaynaklandığı anlaşılmıştır. Derişim aralıkları şu şekilde bulunmuştur: Pb (940,67–12683, μg·kg⁻¹), Cr (70–29.996,67 μg·kg⁻¹), Al (3.779,33–85.327 μg·kg⁻¹), Zn (10.640,67–76.336,0 μg·kg⁻¹) ve Cu (122,67–151.074,67 μg·kg⁻¹). Pb ve Cr en çok sığır ve koyun sakatatında birikmiş, Al ise özellikle tavuk dokularında yüksek seviyelere ulaşmıştır. Zn ve Cu esansiyel elementler olmakla birlikte, orta seviyelerde tespit edilmiş fakat bazı durumlarda normal fizyolojik sınırları aşmıştır. Sağlık risk değerlendirmesi kapsamında kronik yıllık alım (CAI), tehlike katsayısı (HQ) ve tehlike indeksi (HI) hesaplanmış; sonuçlar, alüminyumun özellikle tavukta (HI = 30–63) başlıca kanserojen olmayan risk kaynağı olduğunu göstermiştir. Bunu sığır ve koyun (HI = 5–15) izlemiş, deve ise sürekli olarak ihmal edilebilir düzeyde risk (HI < 0,5) sergilemiştir. Tavuktaki yüksek risk hem daha yüksek doku kontaminasyonu hem de Ürdün'de daha fazla tüketilmesiyle açıklanırken, devenin düşük riski düşük maruziyet ve düşük tüketim oranlarıyla ilişkilendirilmiştir. Genel olarak bulgular, tavuk, sığır ve koyunun Al'ye ve daha az ölçüde Pb ile Cr'ye bağlı potansiyel kanserojen olmayan risk taşıdığını, devenin ise nispeten güvenli bir beslenme seçeneği olduğunu göstermektedir. Bu sonuçlar, hayvansal gıdalarda ağır metal birikimlerinin sürekli olarak biyomonitoring ile takip edilmesi ve halk sağlığını korumak için hedefe yönelik kontrol önlemlerinin uygulanması gerekliliğini ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
In this study, the concentrations of five heavy metals lead (Pb), chromium (Cr), aluminum (Al), zinc (Zn), and copper (Cu) were measured in muscle, liver, and kidney tissues of cattle, sheep, camels, and chickens collected from both rural and urban areas of Amman, Jordan. A total of 72 samples were analyzed using Inductively Coupled Plasma Optical Emission Spectroscopy (ICP-OES), ensuring precise and reliable detection of metal residues. The results showed significant interspecies and inter-organ differences, with liver and kidney accumulating higher concentrations compared to muscle. Urban samples consistently exhibited elevated levels, reflecting the influence of anthropogenic pollution sources such as traffic emissions and industrial activities. Concentrations ranged widely: Pb (940.67 –12,683 μg·kg⁻¹), Cr (70–29996.67 μg·kg⁻¹), Al (3779.33 –85327μg·kg⁻¹), Zn (10640.67 –76336.0 μg·kg⁻¹), and Cu (122.67 –151074,67 μg·kg⁻¹). Pb and Cr were most enriched in beef and sheep offal, while Al reached particularly high levels in chicken tissues. Zn and Cu, although essential, were present at moderate levels, but occasionally exceeded normal physiological ranges. Health risk assessment conducted using chronic annual intake (CAI), hazard quotient (HQ), and hazard index (HI) revealed that aluminum was the dominant contributor to non-carcinogenic risk, particularly in chicken (HI = 30–63), followed by beef and sheep (HI = 5–15), whereas camel consistently showed negligible risk (HI < 0.5). The elevated risk in chicken reflects both higher tissue contamination and its greater annual consumption in Jordan, while the low risk of camel is attributable to lower exposure and lower consumption rates. Overall, the findings indicate that chicken, beef, and sheep present potential non-carcinogenic risks due to Al and, to a lesser extent, Pb and Cr, while camel remains a relatively safe dietary option. These results highlight the need for continuous biomonitoring of heavy metals in animal-derived foods and the implementation of targeted control measures to safeguard public health.
Benzer Tezler
- Sorbus domestica L.'nin görsel kalitesinin saptanması ve Bartın kenti örneğinde kullanımının yaygınlaştırılması amacıyla generatif üretimi
Establishing determining the visual quality and its gegenerative production in order to generalizefor generalizing the usage of Sorbus domestica L. in the sample city, Bartin
GÜLCAY ERCAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
Peyzaj MimarlığıBartın ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. BANU BEKCİ
- Educational reforms in Ethiopia: From the imperial era to the present
Etiyopya'da eğitim reformları: Emperyal dönemden günümüze
SALİH AHMED MAHAMMODA
Doktora
İngilizce
2022
Eğitim ve ÖğretimNecmettin Erbakan ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İSA KORKMAZ
- Kahramanmaraş Başkonuş Yaylası alan kullanımının kullanıcı talep ve eğilimleri açısından değerlendirilmesi
The evaluation of Kahramanmaraş Başkonuş Via the usage of the area and the tendcy of the occupants
GÜLÇİN ALCI
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Peyzaj MimarlığıKahramanmaraş Sütçü İmam ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MAHİRE ÖZÇALIK
- Tortum çayı havzasının odunsu bitkilerinin peyzaj mimarlığında kullanım olanakları
Possibilities of the woody plants in the basin of the Tortum stream in landscape architecture
MEHMET AKİF IRMAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2003
Peyzaj MimarlığıAtatürk ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ.DR. HASAN YILMAZ