80 yaş üstü koroner arter hastalarında günlük yaşam aktivitelerinin bilişsel fonksiyonlara etkisi
The effect of daily living activities on cognitive functions in coronary artery patients over 80 years of age
- Tez No: 971900
- Danışmanlar: DOÇ. DR. NUR ŞİMŞEK YURT
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Yaşlı, 80 yaş ve üzeri, koroner arter hastalığı, günlük yaşam aktiviteleri, bilişsel bozukluk, Mini Mental Durum Testi, komorbidite, Aged, 80 and over, coronary artery disease, activities of daily living, cognitive dysfunction, mini-mental state examination, comorbidity
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Samsun Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu araştırmanın amacı, Samsun Eğitim ve Araştırma Hastanesi Sağlıklı Yaş Alma Merkezi'ne (YAŞAM) kayıtlı 80 yaş üstü koroner arter hastalarında günlük yaşam aktivitelerinin bilişsel fonksiyonlar üzerindeki etkisini değerlendirmektir. Çalışma, bu yaş grubunda koroner arter hastalığı olan hastalarda günlük yaşam aktiviteleri ile bilişsel fonksiyonlar arasındaki ilişkiyi ortaya koymayı hedeflemektedir. Gereç ve Yöntem: Araştırma retrospektif olarak planlanmış olup, 01.05.2024–01.05.2025 tarihleri arasında Samsun Eğitim ve Araştırma Hastanesi Sağlıklı Yaş Alma Merkezi'ne kayıtlı 80 yaş ve üzeri bireyler arasında yürütülmüştür. Çalışmaya dahil edilme kriterlerini karşılayan ve koroner arter hastalığı tanısı bulunan toplam 238 hasta çalışmaya dahil edilmiştir. Katılımcıların günlük yaşam aktiviteleri ve bilişsel durumlarının değerlendirilmesi için çeşitli standart ölçekler kullanılmıştır. Bilişsel fonksiyonların ölçümünde Mini Mental Durum Testi (MMDT) kullanılmıştır. Günlük yaşam aktiviteleri ise iki farklı boyutta ele alınmış; temel günlük aktiviteler Katz Günlük Yaşam Aktiviteleri (GYA) Ölçeği ile, enstrümantal aktiviteler ise Lawton-Brody Enstrümantal Günlük Yaşam Aktiviteleri (EGYA) Ölçeği ile değerlendirilmiştir. Bunun yanında hastaların yaş, cinsiyet, eşlik eden kronik hastalıkları, düzenli olarak kullandıkları ilaçlar ile laboratuvar parametreleri kaydedilmiştir. Verilerin istatistiksel analizinde SPSS 26,0 paket programı kullanılmış olup p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Çalışmaya toplam 238 birey dahil edilmiş olup, katılımcıların ortalama yaşı 86,18 ± 4,31 yıl olarak belirlendi. Katılımcıların %65,1'i kadın (n=155) ve %34,9'u erkekti (n=83). En sık görülen kronik hastalık hipertansiyon olup (%97,1), bunu renal yetmezlik (%50,0), serebrovasküler hastalık (%46,2) ve diyabet (%39,5) izledi. Katılımcıların medyan ilaç sayısı 10 (3–20) olarak belirlendi ve %98,3'ünde polifarmasi olduğu görüldü. Bilişsel durum değerlendirmesinde MMDT ortalama 22,7 ± 5,7 puan bulundu. Katılımcıların %55,9'u normal bilişsel düzeyde iken, %23,5'i hafif, %20,6'sı ise ciddi demans grubunda yer aldı. Fonksiyonel değerlendirmede Katz GYA ölçeği ortalama puanı 3,8 ± 1,5, Lawton-Brody EGYA ölçeği ise 3,3 ± 2,3 olarak hesaplandı. Bilişsel durum ile kronik hastalıklar arasındaki ilişkiler incelendiğinde, serebrovasküler hastalık (SVH) varlığında ciddi demans oranı anlamlı olarak daha yüksek bulundu (%27,3'e karşı %14,8; p=0,015). Benzer şekilde, Parkinson hastalığı olan bireylerde ciddi demans oranı %29,0 iken, olmayanlarda %19,3'tür (p=0,048). MMDT puanları SVH ve Parkinson varlığında anlamlı düzeyde düşük saptandı (her ikisi için p<0,001). Fonksiyonel durum ile bilişsel işlevler arasında güçlü pozitif korelasyon mevcuttu. MMDT ile Katz GYA ölçeği arasında r=0,617 (p<0,01), MMDT ile Lawton EGYA ölçeği arasında r=0,595 (p<0,01) düzeyinde anlamlı ilişki bulunmuştur. Ayrıca Katz ve Lawton ölçekleri arasındaki korelasyon katsayısı r=0,680 (p<0,01) olup, fonksiyonel bağımsızlık arttıkça bilişsel düzeyin de anlamlı biçimde yükseldiği görüldü (p<0,001). Sonuç: Bu çalışmanın bulguları, 80 yaş üzeri koroner arter hastalarında günlük yaşam aktivitelerinin bilişsel fonksiyonlarla yakından ilişkili olduğunu göstermektedir. Günlük yaşam aktivitelerindeki artış, bilişsel performansı olumlu yönde etkilerken; aktivitelerdeki azalma bilişsel işlevlerde gerileme ile ilişkili bulunmuştur. Ayrıca serebrovasküler hastalık ve Parkinson varlığı, bilişsel fonksiyonları olumsuz yönde etkilemiş ve MMDT puanlarını anlamlı düzeyde düşürmüştür. Katz GYA ve Lawton EGYA ölçekleri ile MMDT puanları arasında saptanan pozitif ve anlamlı ilişkiler, fonksiyonel bağımsızlık ile bilişsel düzeyin paralel seyrettiğini desteklemektedir. Bu sonuçlar, koroner arter hastalığı olan yaşlı bireylerde fonksiyonel kapasitenin korunmasına yönelik yaklaşımların bilişsel sağlığın sürdürülmesinde belirleyici bir rol oynayabileceğini göstermektedir.
Özet (Çeviri)
Aim: The aim of this study is to evaluate the effect of activities of daily living on cognitive functions in patients over 80 years of age with coronary artery disease who are registered at the Healthy Aging Center (YAŞAM) of Samsun Training and Research Hospital. The study aims to reveal the relationship between activities of daily living and cognitive functions in this age group of patients with coronary artery disease. Materials and Methods: The study was planned retrospectively and conducted between 01.05.2024–01.05.2025 among individuals aged 80 years and older who were registered at the Healthy Aging Center of Samsun Training and Research Hospital. A total of 238 patients who met the inclusion criteria and had a diagnosis of coronary artery disease were included in the study. Various standardized scales were used to assess participants' activities of daily living and cognitive status. Cognitive functions were measured using the Mini Mental State Examination (MMSE). Activities of daily living were evaluated in two dimensions. Basic daily activities were assessed using the Katz Index of Activities of Daily Living (ADL) and instrumental activities were assessed using the Lawton-Brody Instrumental Activities of Daily Living (IADL) Scale. In addition, patients' age, sex, comorbid chronic diseases, regular medication use, and laboratory parameters were recorded. Statistical analysis was performed using SPSS 26.0 software and p<0.05 was considered statistically significant. Results: A total of 238 individuals were included in the study, and the mean age of the participants was 86.18 ± 4.31 years. Of the participants, 65.1% were female (n=155) and 34.9% were male (n=83). The most common chronic disease was hypertension (97.1%), followed by renal failure (50.0%), cerebrovascular disease (46.2%) and diabetes mellitus (39.5%). The median number of medications was 10 (3–20) and polypharmacy was observed in 98.3% of the patients. In the evaluation of cognitive status, the mean MMSE score was 22.7 ± 5.7 points. While 55.9% of the participants had normal cognitive level, 23.5% had mild and 20.6% had severe dementia. In functional evaluation, the mean Katz ADL score was 3.8 ± 1.5 and the mean Lawton-Brody IADL score was 3.3 ± 2.3. When the relationships between cognitive status and chronic diseases were examined, the rate of severe dementia was significantly higher in the presence of cerebrovascular disease (27.3% versus 14.8%; p=0.015). Similarly, the rate of severe dementia was 29.0% in individuals with Parkinson's disease and 19.3% in those without (p=0.048). MMSE scores were significantly lower in the presence of cerebrovascular disease and Parkinson's disease (p<0.001 for both). A strong positive correlation was found between functional status and cognitive functions. There was a significant correlation between MMSE and Katz ADL (r=0.617, p<0.01), and between MMSE and Lawton IADL (r=0.595, p<0.01). In addition, the correlation coefficient between Katz and Lawton scales was r=0.680 (p<0.01), indicating that as functional independence increased, cognitive level also significantly improved (p<0.001). Conclusion: The findings of this study demonstrate that activities of daily living are closely related to cognitive functions in patients over 80 years of age with coronary artery disease. While an increase in daily living activities positively affected cognitive performance, a decrease was associated with a decline in cognitive functions. Furthermore, the presence of cerebrovascular disease and Parkinson's disease adversely affected cognitive functions and significantly reduced MMSE scores. The positive and significant correlations between Katz ADL, Lawton IADL scales and MMSE scores support the parallel course of functional independence and cognitive level. These results suggest that approaches aimed at preserving functional capacity may play a decisive role in maintaining cognitive health in elderly individuals with coronary artery disease.
Benzer Tezler
- Kronik hastalığı olan 60 yaş ve üzeri bireylerin sağlıklı yaşam biçimi davranışlarının ve kardiyovasküler risk faktörleri bilgi düzeylerinin değerlendirilmesi
Evaluati̇on of healthy li̇festyle behavi̇ors and cardi̇ovascular ri̇sk factors knowledge levels of i̇ndi̇vi̇duals 60 years and older wi̇th chroni̇c di̇sease
AHMET TOPTAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
SporMersin ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NEVZAT DEMİRCİ
- Bölgemizdeki normal ve risk gruplarında sifilize karşı oluşan antikorların araştırılması
Başlık çevirisi yok
MUSTAFA ZAHİR BAKICI
Doktora
Türkçe
1984
MikrobiyolojiCumhuriyet ÜniversitesiMikrobiyoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUVAFFAK AKMAN
- Ferrokrom fabrikasında çalışan işçilerde stogenetik çalışmalar
Başlık çevirisi yok
AYNUR ACAR
Doktora
Türkçe
1985
Tıbbi BiyolojiAkdeniz ÜniversitesiTıbbi Biyoloji ve Genetik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜVEN LÜLECİ