Yabancı dil olarak Türkçe öğrenenlerin sözcük bilgisi genişliği, sözcük bilgisi derinliği ile alıcı ve üretici eşdizimlilik bilgileri arasındaki ilişki
The relationship between vocabulary breadth and depth and receptive and productive collocational knowledge in Turkish as a foreign language
- Tez No: 971636
- Danışmanlar: PROF. DR. GÖKHAN ÇETİNKAYA
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Pamukkale Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, yabancı dil olarak Türkçe öğrenenlerin sözcük bilgisi genişliği, sözcük bilgisi derinliği ile alıcı ve üretici eşdizimlilik bilgisi arasındaki ilişkileri belirlemeyi amaçlamıştır. İlişkisel tarama modeliyle tasarlanan çalışmanın katılımcılarını Ondokuz Mayıs Üniversitesi Türkçe Öğretimi Uygulama ve Araştırma Merkezinde C1 düzeyinde öğrenim görmüş ya da görmekte olan, 52 ülkeden ve 36 farklı ana dili konuşan 172 uluslararası öğrenci oluşturmuştur. Veriler, sözcük bilgisi genişliği ve derinliği ile alıcı ve üretici eşdizimlilik bilgilerini ölçen ölçme araçları aracılığıyla toplanmış, betimleyici ve ilişkisel çözümleme teknikleri kullanılmıştır. Bulgular, katılımcıların yüksek sıklık dilimlerinde bulunan sözcüklere ilişkin sözcük bilgisi genişliği ortalama puanlarının daha düşük sıklık dilimlerindeki sözcüklere oranla istatistiksel olarak anlamlı biçimde yüksek olduğunu; sözcük bilgisi derinliğinin dil öğrenimi ve kullanım süreçlerinde belirleyici bir rol oynadığını göstermiştir. Ayrıca alıcı eşdizimlilik bilgisinin, dilbilgisel ilişkilerin kavranmasında temel bir öge olup öğrenim düzeyi ile yakından ilişkili olduğu; katılımcıların üretici eşdizimlilik bilgi düzeylerinin orta düzeyde kaldığı, alıcı becerilerin geliştirilmesinin üretici eşdizimlilikteki başarıyı artırabileceği saptanmıştır. Sonuç olarak dil öğretim izlencelerinin yalnızca sözcük sayısını artırmaya odaklanmaması; sözcüklerin anlamları, kullanıldığı bağlamlar ve sözcük birlikteliklerini derinlemesine öğretmeye yönelmesi gerektiği vurgulanmıştır. Araştırmanın bulgularının, sözcük bilgisi gelişimine bütüncül ve çok yönlü bir bakış açısıyla yaklaşılmasına, yabancı dil olarak Türkçe öğrenenlerin dil yeterliklerini güçlendirilmesine önemli katkılar sağlayacağına inanılmaktadır.
Özet (Çeviri)
The current study aimed to determine the relationships between vocabulary breadth, vocabulary depth and receptive and productive collocational knowledge of learners of Turkish as a foreign language. The study employed the relational survey model. The study group consisted of 172 international students from 52 countries and 36 different native languages, who had completed or were studying at the C1 level at the Turkish Teaching Practice and Research Centre of Ondokuz Mayıs University. The data were collected by using measurement tools assessing vocabulary breadth and depth as well as receptive and productive collocational knowledge and descriptive and correlational analysis techniques were employed. The findings revealed that the participants' vocabulary breadth mean scores for the high-frequency words are significantly higher than their vocabulary breadth mean scores for the low-frequency words and that vocabulary depth plays a determining role in language learning and usage processes. In addition, receptive collocational knowledge was found to be a fundamental element in grasping grammatical relations and closely related to proficiency level. The participants' productive collocational knowledge remained at a moderate level and it was determined that improving receptive knowledge could enhance productive collocational knowledge. In conclusion, it was emphasized that language teaching curricula should not focus solely on increasing the number of words learned but should aim to teach the meanings of words, the contexts in which they are used and their collocational patterns in depth. It is believed that the findings of the research will make significant contributions to approaching vocabulary development from a holistic and multifaceted perspective and to strengthening the language proficiency of learners of Turkish as a foreign language.
Benzer Tezler
- Çeviri dersinde yapılaşma (uygulama sorunları-yöntem önerileri)
Strukturierung im übersetzungsunterricht (probleme der praxis-vorschlage zur methodik)
A. TURGAY KURULTAY
Doktora
Türkçe
1989
Eğitim ve Öğretimİstanbul ÜniversitesiAlman Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
PROF.DR. ŞARA SAYIN
- Çocuklara yabancı dil olarak İngilizce sözcük öğretiminde şiir kullanımı
Teaching English vocabulary to children through poetry
ELİF KATİP ÇIRAKLI
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimAnkara ÜniversitesiDilbilim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NAZAN TUTAŞ
- Yabancı dil olarak Türkçe öğrenenlerin söz varlığını geliştirmede bellek destekleyicilerden loci yönteminin kullanımı üzerine bir araştırma
A study on the use of the loci method as a memory aid in improving the vocabulary of learners of Turkish as a foreign language
BÜŞRA ELİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimRecep Tayyip Erdoğan ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ DEMET SANCI UZUN
- Yapım eki öğretiminin Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenenlerin kelime hazinesi, kelime türetme becerisi ve okuduğunu anlama becerisi üzerindeki etkisi
Impact of derivational morpheme teaching on vocabulary, lexicalization skill and reading comprehension competence of the students learning Turkish as foreign language
MUHAMMET RAŞİT MEMİŞ
Doktora
Türkçe
2018
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiTürkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET KARA
- Yabancı dil olarak Türkçe öğrenenlerin yaşadıkları“ima”temelli iletişim sorunlarının giderilmesine yönelik etkinliklerin tasarlanması
Designing activities to address“implicature”based communication problems experienced by learners of Turkish as a foreign language
HABİBE GERGİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimYıldız Teknik ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ DURMUŞ BARIŞ KIR