Ebeveyne yabancılaşma olgusunun boşanmaya uyum sürecindeki etkisinin incelenmesi: Çocuklar ve ebeveynler üzerinden bir değerlendirme
An examination of the impact of parental alienation on the adaptation process to divorce: An evaluation through the perspectives of children and parents
- Tez No: 971606
- Danışmanlar: PROF. DR. SEDA BAYRAKTAR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Akdeniz Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Boşanma; tüm dünyada giderek etkisini hissettiren ve şiddeti artan bir olgu olarak karşımıza çıkmaktadır. Boşanma bireyler için hem bir kriz yaşantısı hem de değişim ve gelişim süreci niteliği taşıyabilmektedir. Boşanma sürecinin doğurduğu olumlu ve olumsuz sonuçlar, çocukları ve ebeveynleri birçok yönden etkilemektedir. Gerçekleştirilen bu çalışmada; boşanma sürecinde ve(ya) boşanma sonrasında ortaya çıktığı görülen ebeveyne yabancılaşma olgusunun boşanmaya uyum sürecine etkisinin incelenmesi ve bu sürece benlik saygısı ve çocukların ebeveynlerine güvenli bağlanma düzeyleri gibi değişkenlerin etkisinin olup olmadığının araştırılması amaçlanmaktadır. Çalışmanın örneklemini; Antalya Adliyesinde Aile Mahkemelerinde boşanma davası görülmüş ve(ya) görülmekte olan ailelerden 9-12 yaş aralığındaki 85 çocuk ve 20 ebeveyn oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak Çocuk Kişisel Bilgi Formu (Sosyodemografik Bilgi Formu), ebeveyne yabancılaşma düzeyini belirlemek için Baker Yabancılaşma Ölçeği, çocukların boşanma sürecindeki uyum düzeyini saptamak için Çocuklar İçin Boşanmaya Uyum Envanteri, çocukların benlik saygısı düzeylerini saptamak için Rosenberg Çocuklar için Benlik Saygısı Ölçeği, çocukların ebeveynlerine bağlanma düzeylerini belirleyebilmek için Kerns Güvenli Bağlanma Ölçeği kullanılmıştır. Ayrıca araştırmacı tarafından oluşturulmuş yarı yapılandırılmış sorular aracılığıyla ebeveynler ile derinlemesine görüşmeler yapılarak; ebeveynlerin boşanma sonrası deneyimleri, çocukları ile ilişkileri ve ebeveyne yabancılaşma olgusu ile ilgili farkındalıkları hakkında bilgi edinilmiştir. Araştırma karma yöntem kullanılarak yürütülmüştür. Toplanan nicel verilerin analizinin gerçekleştirilebilmesi amacıyla SPSS 27.0 paket programı kullanılmış ve bağımsız gruplar için t testi analizi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), Hayes'in Macro 4.2 eklentisi ile aracı değişken model analizi uygulanmıştır. Nitel verilerin analizi için Maxqda Analytics Pro 2020 programı kullanılmış olup, elde edilen araştırma çıktıları içerik analizi tekniği kullanılarak değerlendirilmiştir. Yürütülen istatiksel analizler neticesinde boşanma uyum ile ebeveyne yabancılaşma, anneye güvenli bağlanma ve babaya güvenli bağlanma puanlarında ve demografik değişkenler arasında anlamlı bir farklılaşma olduğu görülmüştür. Araştırma sonuçlarına göre annesi ile yaşayan çocukların, babası ile yaşayan çocuklara göre boşanmaya uyumunun daha yüksek olduğu bulgusuna ulaşılmıştır. Diğer bir bulguya göre birlikte yaşamadığı ebeveyni ile daha az sıklıkta görüşen çocukların boşanmaya uyumunun daha yüksek olduğu saptanmıştır. Araştırma değişkenleri ile yürütülen analizlere göre, babaya yönelik yabancılaşma yaşayan çocukların, herhangi bir ebeveynine yabancılaşma yaşamayan çocuklara göre boşanmaya uyum düzeyinin daha yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Analiz sonuçları, çocukların benlik saygısı düzeylerinin artmasının boşanmaya uyum düzeyinde azalmaya neden olduğunu göstermiştir. Elde edilen diğer bir bulgu, anneye güvenli bağlanma düzeyinin yüksek olmasının çocukların boşanmaya uyum düzeyini pozitif yönde yordadığıdır. Ayrıca yürütülen model analizinde elde edilen bulgulara göre, boşanmaya uyum değişkeni ile benlik saygısı arasındaki ilişkide anneye güvenli bağlanmanın marjinal olarak kısmi aracı role sahip olduğu görülmüştür. Elde edilen bulgulara bakıldığında; ebeveyne yabancılaşma, benlik saygısı ve güvenli bağlanma değişkenlerinin boşanmaya uyumu etkileyen faktörler olduğu, bulguların farklı açılardan alanyazını doğruladığı düşünülmektedir. Yapılan araştırma sonucunda; ebeveynlerin ve adli personellerin boşanma süreci ve ebeveyne yabancılaşma olgusu hakkında bilgi ve farkındalıklarının artırılması ve bu hususların velayet süreçlerinin yürütülmesinde dikkate alınması gerektiği, ebeveyne yabancılaşma ve boşanmaya uyum konusunda yapılacak akademik çalışmaların artırılması ve çalışmalardan elde edilecek çıktıların bireylerin faydasına olacak şekilde uygulamalara nasıl yansıyabileceği hususunda değerlendirmelerin yapılması gerektiği düşünülmüştür.
Özet (Çeviri)
Divorce is a phenomenon whose impact is increasingly felt and whose severity is increasing worldwide. Divorce can be both a crisis and a process of change and development for individuals. The positive and negative consequences of divorce affect children and parents in many ways. This study aims to examine the impact of parental alienation, which occurs during and/or after the divorce process, on the divorce adjustment process and to investigate whether variables such as self-esteem and children's secure attachment to their parents influence this process. The study sample consisted of 85 children aged 9-12 and 20 parents from families whose divorce cases had been or are currently being filed in the Family Courts of the Antalya Courthouse. Data collection tools included the Child Personal Information Form (Sociodemographic Information Form), the Baker Alienation Scale to determine parental alienation, the Children's Adjustment to Divorce Inventory to determine children's adjustment to the divorce process, the Rosenberg Self-Esteem Scale for Children to determine children's self-esteem, and the Kerns Secure Attachment Scale to determine children's attachment to their parents. Furthermore, in-depth interviews were conducted with the parents using semi-structured questions developed by the researcher to obtain information about the parents' post-divorce experiences, their relationships with their children, and their awareness of parental alienation. The research was conducted using mixed methods. To analyze the collected quantitative data, SPSS 27.0 was used, and independent groups t-test analysis, one-way analysis of variance (ANOVA), and mediator variable model analysis were performed using Hayes' Macro 4.2 plugin. Maxqda Analytics Pro 2020 was used for qualitative data analysis, and the resulting research outputs were evaluated using content analysis. As a result of the statistical analyses conducted, it was observed that there was a significant difference between divorce adjustment and parental alienation, secure attachment to mother, secure attachment to father scores and demographic variables. According to the research results, it was found that children living with their mothers had a higher adjustment to divorce compared to children living with their fathers. Another finding was that children who had less frequent contact with the parent they did not live with had a higher adjustment to divorce. According to the analyses conducted with the research variables, it was concluded that children who experienced alienation from their fathers had a higher level of adjustment to divorce compared to children who did not experience alienation from either parent. The analysis results showed that an increase in children's self-esteem levels caused a decrease in the level of adjustment to divorce. Another finding was that a high level of secure attachment to the mother positively predicted children's level of adjustment to divorce. In addition, according to the findings obtained in the model analysis, it was seen that secure attachment to mother had a marginal, partial mediating role in the relationship between the divorce adjustment variable and self-esteem. When the findings obtained were examined; It is thought that parental alienation, self-esteem and secure attachment variables are factors affecting adjustment to divorce, and the findings confirm the literature from different perspectives. As a result of the research conducted, it was thought that the knowledge and awareness of parents and judicial personnel about the divorce process and the phenomenon of parental alienation should be increased and that these issues should be taken into account in the conduct of custody processes, that academic studies on parental alienation and adaptation to divorce should be increased and that evaluations should be made on how the outcomes of the studies can be reflected in practice for the benefit of individuals.
Benzer Tezler
- Velayet ve kişisel ilişkide baba figürü
The figure of the father in custody and visitation arrengements
GÜLDEN ELÇİM ÜNER ALTUNTAŞ
- Boşanmış ailelerin 13-17 yaş grubu çocuklarında ebeveyne yabancılaşma sendromunun depresyon düzeyine etkisinin incelenmesi
Investigation of the effect of parental alienation syndrome on deppression level in 13-17 age group children of divorced families
SAADET İREM TURGUT
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
PsikolojiHacettepe ÜniversitesiÇocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ZEYNEP ÇETİN
- Boşanmış ebeveynler ve ergen çocuklarının ebeveyne yabancılaşma sendromuyla ilgili deneyimleri
Experiences of divorced parents and their adolescent children with parental alienation syndrome
İBRAHİM ERSAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Sosyal HizmetSelçuk ÜniversitesiSosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SERAP DAŞBAŞ
- Çekişmeli boşanma davalarında velayetin doğru yönetilememesi: Covid-19 pandemi sürecinde ebeveyne yabancılaşma
Mismanagement of custody in contested divorce cases: parental alienation during the Covid-19 pandemic
FATMA DURMUŞ
Doktora
Türkçe
2025
Psikolojiİstanbul Üniversitesi-CerrahpaşaSosyal Bilimler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NEYLAN ZİYALAR
- Boşanma sonrası yaşam deneyimleri: Ebeveyne yabancılaşmaya ilişkin nitel bir araştırma
Life experiences after divorce: A qualitative research on parental alienation
SÜMEYRA CEYLAN DOLANBAY
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Sosyal HizmetHacettepe ÜniversitesiSosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ASLIHAN AYKARA