Manaya etkisi açısından Kûfe kıraat imamları (Âsım, Hamza, Kisâi, Halef) arasındaki Ferşi farklılıklar
The Fershi" differences among the Kufa recitation imams (Assem, Hamza, Al-Kasai, Khalef) in Respect to its effect to the meaning
- Tez No: 971502
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ KERİM ÖZMEN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Kıraat, Ferş-i Hurûf, Tefsir, Kûfe Ekolü, Anlam Farklılığı, Qirāʾāt, Farsh Readings, Tafsīr, Kūfan School, Semantic Variation
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kocaeli Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Kıraat farklılıkları, Kur'ân-ı Kerîm'in lafzî çeşitliliğinin yanında, anlam dünyasını derinleştiren ve zenginleştiren önemli bir ilim alanı olarak tefsir çalışmalarında merkezi bir yere sahiptir. Bu araştırmada, Kûfe kıraat ekolüne mensup kıraat-ı aşere imamlarından Âsım, Hamza, Kisâî ve Halef'in ferşü'l-hurûf alanındaki vecihleri incelenmiş, bu vecihlerin ayetlerin anlamına etkileri tefsir bakış açısıyla değerlendirilmiştir. Araştırma, ana kaynaklara dayanarak yürütülmüştür. Kıraat farklılıklarının tespiti için, İbn Mücâhid, ed-Dânî, İbnü'l-Cezerî, el-Bennâ vs. gibi âlimlerin çalışmalarına, dilsel değerlendirmeler için Ahfeş, Ferrâ, Zeccâc, Ezherî, İbn Zencele ve Mekkî gibi önde gelen dil âlimlerinin Meʿânî'l-Kurʾân ve Ḥüccet türü eserlerine, tefsir yorumu açısından ise Zemahşerî, Râzî, Tabersî, Beğavî vs. gibi müfessirlerin tefsir kaynaklarına müracaat edilmiştir. Anlamı doğrudan etkileyen vecihler merkeze alınmış, fonetik düzeydeki telaffuz farklılıkları kapsam dışında tutulmuştur. Kıraat vecihleri, gerekli olduğu yerlerde hem hüccet olma yönünden hem de dilbilimsel açıdan değerlendirilmiş; klasik kıraat ve tefsir literatürü bu analizlere kaynaklık etmiştir. Elde edilen bulgulara göre, ferş-i hurûf alanındaki birçok kıraat vechinin ayetin anlam yönünü değiştirdiği veya genişlettiği tespit edilmiştir. Bu farklılıklar, bazı durumlarda ahkâm içeriğine doğrudan katkıda bulunmakta; bazı örneklerde ise mecaz, kinaye ya da gramer yapıları üzerinden anlamın yönünü farklılaştırmaktadır. Tefsir kaynaklarında bu vecihlerin çoğunlukla anlamı çeşitlendiren birer zenginlik unsuru olarak değerlendirildiği, kimi zaman ise dilsel gerekçelerle tercihlerde bulunulduğu görülmüştür. Sonuç olarak, kıraat-tefsir ilişkisi, özellikle ferş-i hurûf farklılıkları üzerinden değerlendirildiğinde Kur'an'ın doğru anlaşılmasında belirleyici bir rol üstlenmektedir. Başvurduğumuz müfessirlerin eserlerinde ayetler yorumlanırken kıraat alanındaki çalışmaların göz önüne alındığı görülmüştür. Bu bağlamda, kıraat ilmi olmaksızın yapılan tefsir çalışmalarının eksik kalma riski taşıdığı ve klasik kıraat eserlerinin anlam çözümlemelerinde temel başvuru kaynağı olması gerektiği önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
Qirāʾāt variations, beyond reflecting the phonetic diversity of the Qur'ān, constitute a significant field of study that deepens and enriches its semantic dimension, thereby occupying a central position in tafsīr scholarship. This study examines the farsh al-ḥurūf aspects of four imams from the Kūfan school within the ten canonical qirāʾāt tradition—ʿĀṣim, Ḥamza, Kisāʾī, and Khalaf—and evaluates the impact of these readings on the meanings of verses from a tafsīr-oriented perspective. The research is grounded in primary sources. For identifying qirāʾāt differences, foundational works by scholars such as Ibn Mujāhid, al-Dānī, Ibn al-Jazarī, and al-Bannāʾ have been consulted. Linguistic evaluations rely on the Maʿānī al-Qurʾān and al-Ḥujjah genre works authored by prominent grammarians including al-Akhfash, al-Farrāʾ, al-Zajjāj, al-Azharī, Ibn Zanjala, and Makkī b. Abī Ṭālib. For exegetical interpretation, classical tafsīr sources by al-Zamakhsharī, Fakhr al-Dīn al-Rāzī, al-Ṭabarsī, al-Baghawī, and others have been utilized. The study focuses on readings that directly affect meaning, excluding phonetic-level pronunciation differences. Where necessary, the qirāʾāt variants are evaluated both in terms of their evidentiary strength (ḥujjah) and linguistic validity, with classical qirāʾāt and tafsīr literature serving as the analytical foundation. Findings indicate that many readings within the farsh al-ḥurūf domain either alter or expand the semantic scope of the verses. In certain cases, these differences contribute directly to legal implications (aḥkām), while in others, they shift interpretive direction through metaphor, metonymy, or syntactic structure. Tafsīr sources generally regard these variants as elements of semantic richness, though in some instances, preferences are made based on linguistic reasoning. In conclusion, the relationship between qirāʾāt and tafsīr—particularly through farsh al-ḥurūf differences—plays a decisive role in the accurate understanding of the Qur'ān. The exegetical works consulted demonstrate that qirāʾāt scholarship is consistently taken into account during interpretation. Accordingly, it is proposed that tafsīr studies conducted without reference to the science of qirāʾāt risk being incomplete, and that classical qirāʾāt texts should be considered essential sources in semantic analysis.
Benzer Tezler
- Kırâat-i Aşere'ye göre Enbiyâ, Hac ve Mü'minûn sûrelerinde kırâat farklılıkları ve vücûhât
The differences of al-qirâah and vucûhât in The Sûrah Al-Anbiyâ Al-Hajj Al-Mu'minûn according to Al- Qirâah Al-Ashere
SADIK DOĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
DinSüleyman Demirel ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ALİ BULUT
- Süfyân es-Sevrî ve Abdürrezzâk es-San'ânî tefsirlerinde kıraat olgusu
Başlık çevirisi yok
MOHAMMED NASSER ALMAGHRABİ
Yüksek Lisans
Arapça
2022
DinMarmara ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUSTAFA KILIÇ
- Bioprospection of antagonistic yeasts for biocontrolling postharvest pathogenic fungi and physicochemical characterization of a yeast exopolysaccharide
Patojenik küflerin hasat sonrasi biyolojik kontrolünde antagonistik mayalarin biyoprospeksiyonu ve bir maya ekzopolisakkaritinin fizikokimyasal karakterizasyonu
SEBAHAT ÖZTEKİN
Doktora
İngilizce
2023
Gıda Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiGıda Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HATİCE FUNDA KARBANCIOĞLU GÜLER
- Birgivî Mehmed Efendi'ye ait İzhâru'l-Esrâr ile İbn-i Hişâm en-Nahvî'ye ait Şerhu Katri'n-Nedâ isimli eserin metodik olarak karşılaştırılması
A methodological comparison of Izhar al-Asrar by Birgivi Mehmed Efendi and Sharh Qatr al-Nada by Ibn Hisham al-Nahwi
RAMAZAN MANAY
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Doğu Dilleri ve Edebiyatıİstanbul ÜniversitesiDoğu Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ABDULLAH KIZILCIK
- Âl-i İmrân Sûresinin kırâatlar açısından incelenmesi ve kırâatların manaya etkisi
References of the Âl-i İmrân section analisis and effect of qurants on mana
DEVLET CİNDİOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
DinHakkari ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖMER PAKİŞ