Kırım Tatar Türklerinin diaspora faaliyetleri: Özbekistan örneği
Crimean Tatar Turks diaspora activites: The case of Uzbekistan
- Tez No: 970305
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MUHAMMED EMİN YILDIZLI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Tarih, Sosyoloji, Uluslararası İlişkiler, History, Sociology, International Relations
- Anahtar Kelimeler: Kırım Tatar Türkleri, Özbekistan, sürgün, diaspora, kültürel kimlik, sivil toplum kuruluşları, Crimean Tatar Turks, Uzbekistan, exile, diaspora, cultural identy, civil society organizations
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Avrasya Araştırmaları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Kırım Tatar Türklerinin 1944 yılında maruz kaldığı kitlesel sürgün, bu topluluğun tarihsel hafızasında derin bir iz bırakmış; sürgün sonrasında nüfusun büyük bölümü Özbekistan'a yerleştirilmiştir. Burada geçen on yıllar, zorunlu iskân, toplumsal uyum çabaları ve kimliklerini koruma mücadelesi ile şekillenmiştir. Sovyet dönemi boyunca farklı dönemlerde ortaya çıkan kimlik odaklı girişimler, başlangıçta dağınık ve bireysel nitelikteyken, zaman içinde yerel ölçekte sivil inisiyatiflerin doğmasına zemin hazırlamıştır. Sovyetler Birliği'nin dağılmasının ardından, anavatana dönüş girişimleri gündeme gelmişse de Özbekistan'da yaşamaya devam eden Kırım Tatar Türkleri açısından bu ülke, geçici bir yerleşim alanından kalıcı bir diaspora ortamına dönüşmüştür. Bu araştırma, bağımsızlık sonrası dönemde Özbekistan'da yaşayan Kırım Tatar Türklerinin diaspora yapılanması içinde sivil toplum faaliyetlerini saptamayı amaçlamaktadır. Çalışma, 1990'ların başından 2025 yılına uzanan yaklaşık otuz beş yıllık süreçte kültürel temsil, kimlik aktarımı ve örgütlenme alanındaki girişimleri değerlendirmektedir. Araştırma kapsamında Avdet Kırım Tatar Millî Medeniyet Merkezi örnek olarak ele alınmış; bu yapının etkinlikleri, yayın faaliyetleri ve topluluk içinde yarattığı etkileşim alanı incelenmiştir. Araştırma, Özbekistan'daki Kırım Tatar Türkleri diasporasında sivil toplum girişimlerinin, kimliksel varoluşun sürdürülmesinde işlevsel bir araç olarak nasıl yer bulduğunu ortaya koymakta ve bu faaliyetlerin, diasporanın kendi iç dinamikleri ile içinde bulunduğu toplumsal bağlam arasındaki etkileşimi anlamak açısından önemli ipuçları sunduğunu göstermektedir.
Özet (Çeviri)
The mass deportation experienced by the Crimean Tatar Turks in 1944 left a profound mark on the historical memory of this community, with the majority of the population subsequently resettled in Uzbekistan. The decades spent there were shaped by compulsory settlement, efforts toward social adaptation, and the struggle to preserve their identity. During the Soviet period, identity-oriented initiatives emerged intermittently; initially fragmented and individual in nature, these gradually laid the groundwork for the rise of local-scale civic initiatives. Following the dissolution of the Soviet Union, repatriation efforts to the homeland came to the fore; however, for those Crimean Tatar Turks who remained in Uzbekistan, the country transformed from a temporary place of residence into a permanent diasporic setting. This study aims to identify the civic activities within the diaspora structures of the Crimean Tatar Turks residing in Uzbekistan in the post-independence period. Covering a span of approximately thirty-five years from the early 1990s to 2025, the research examines initiatives in the fields of cultural representation, identity transmission, and organizational development. Within this framework, the Avdet Crimean Tatar National Cultural Center is analyzed as a case study, focusing on its activities, publishing efforts, and the sphere of interaction it has fostered within the community. The study reveals how civic initiatives in the Crimean Tatar Turks diaspora of Uzbekistan function as a means of sustaining identity-based existence and provides insights into the interaction between the diaspora's internal dynamics and the broader social context in which it operates.
Benzer Tezler
- Göçe zorlanan dış türklerin Türk yazılı basınında yer alışı
Press coverage of turks forced to migrate from their homeland on Turkish printed media
ŞEYDA DURAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Gazetecilikİstanbul ÜniversitesiGenel Gazetecilik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BELKIS ULUSOY NALCIOĞLU
- Kırım Tatar Türklerinin kültürel hayatı (xx. yüzyıl ve sonrası)
The cultural life of Crimean Tatar Turks (20th century and afterwards)
KAMELYA KESKİN
Doktora
Türkçe
2015
Tarihİstanbul ÜniversitesiTürkiyat Araştırmaları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUALLA UYDU YÜCEL
- Sözlü gelenekte Kırım Tatar Türklerinin muhacereti ve sürgünler
Immigration and deportations of Crimean Tatars in oral tradition
FERIDEKHANUM USEINOVA
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
Halk Bilimi (Folklor)Gazi ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FATMA AHSEN TURAN
- Çorum Sungurlu'da yaşayan Kırım Tatar Türklerinin sözlü kültür ürünlerinin değerlendirilmesi
Evaluation of oral culture products of Crimean tatar Turks living in Çorum Sungurlu
RIDVAN ALÇAKIR
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Türk Dili ve EdebiyatıHitit ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ATİYE NAZLI
- Çerkez Ali'nin eserlerinden hareketle Kırım Tatar Türkçesinin söz dizimi
Syntax of Crimean Tatar Turkish based on the works of Çerkez Ali
MURAT ATAR
Doktora
Türkçe
2023
Türk Dili ve EdebiyatıAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AKARTÜRK KARAHAN