Demografik dönüşüm, Türkiye'de kırsal yaşlanma ve sosyo-politik yansımalar
Demographic transformation, rural aging and socio-political repercussions in Turkey
- Tez No: 970198
- Danışmanlar: DOÇ. DR. EMİN YİĞİT
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Sosyoloji, Sociology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Aydın Adnan Menderes Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sosyoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Sanayileşmeyle birlikte yaşanan sosyal ve ekonomik değişimler, demografik dönüşümleri de beraberinde getirmiş ve toplumlar hızlı bir yaşlanma sürecine girmiştir. Dolayısıyla ortalama yaşam süresinin artması biçiminde kendini gösteren bu sürece, bilim ve teknolojinin gelişmesinin tıp teknolojisine yansıması; doğum kontrol yöntemlerinin gelişmesi ve beraberinde ölüm oranlarının azalması doğrudan etki etmiştir. Bunlara ek olarak kadının çalışma yaşamına girmesi ve modern olma bilincinin aktarımları da doğurganlığı azaltırken süreç ortalama yaşam süresini ve bağlı olarak ortalama yaşı yükseltmiştir. Toplumsal yaşlanma biçiminde kendini gösteren ve öncelikli olarak modern Batı toplumlarına özgü olan bu demografik dönüşüm, sağlık ve bakım hizmetlerinden yaşlılık politikalarına kadar birçok alanda yeni bir kurumsal örgütlenmeyi gerekli kıl-mıştır/maktadır. Hal böyle olunca endüstrileşmenin getirileri doğrultusunda organize olan modern toplum, birçok ihtiyacın profesyonel hizmetlerle karşılandığı, rasyonel işleyişe sahip olan kurumların hākim olduğu, kent merkezli bir örgütlenme biçimi ve buna paralel sosyo-politik yapı üretmiştir. Üstelik bu tarz örgütlenme biçimi hegomonik bir şekilde evrensel öğreti haline getirilerek tüm toplumlarda uygulanabilecek bir model gibi sunulmuştur. Oysa demografik dönüşümün dinamikleri açısından hem sanayi toplumu olma, hem modern toplumu inşa etme, hem de demografik dönüşümün nitelikleri açısından -Türkiye örneğinde de olduğu gibi- farklı görünümlerden bahsedilebilir. Türkiye, sanayileşmenin yarattığı demografik değişimin genel nitelikleri itibariyle, Batı toplumlarındakine benzer bir dönüşüm süreci geçirse ve bu dönüşümün gerektirdiği örgütsel yapıyı göreli olarak üretse de kendi yapısal özellikleri nedeniyle -geç endüstrileşme ve modernleşme etkisiyle- bir takım farklılıklar barındırmaktadır ki son 35 yıla damgasını vurur bir şekilde Neoliberal politikaların etkisiyle hızla tasfiye olan Türkiye kırsalında/köylerinde kendine özgü bir demografik dönüşüm ve bağlı olarak yaşlanma sürecinin işlemesi, belirtilen farklılıkların göstergesi niteliğindedir. Böylelikle bu çalışmanın temel problemi; Sanayi toplumu ile birlikte meydana gelen demografik dönüşümün, toplumsal yaşlanma üzerindeki etkisini, Türkiye mahallesindeki/köyündeki yaşlanma dinamiklerini dikkate alarak irdelemek ve bunun sosyo-politik yansımalarını modern projeksiyonun temel kurguları çerçevesinde sorgulamak esasına oturmaktadır.
Özet (Çeviri)
The social and economic changes experienced with industrialization have brought demographic transformations and societies have entered a rapid aging process. Therefore, this process, which manifests itself as an increase in life expectancy, has been directly influenced by the reflection of the development of science and technology on medical technology; the development of birth control methods and the accompanying decrease in mortality rates. In addition to these, women's entry into working life and the transfer of the consciousness of being modern have also reduced fertility, while the process has increased the average life expectancy and consequently the average age. This demographic transformation, which manifests itself in the form of social aging and is primarily specific to modern Western societies, has necessitated a new institutional organization in many areas from health and care services to old age policies. As such, modern society, organized in line with the benefits of industrialization, has produced an urban-centered form of organization and a parallel socio-political structure in which many needs are met by professional services and dominated by institutions with rational functioning. Moreover, this form of organization has been hegemonically transformed into a universal doctrine and presented as a model that can be applied in all societies. However, in terms of the dynamics of demographic transformation, one can speak of different outlooks in terms of being an industrial society, building a modern society, and the characteristics of demographic transformation, as in the case of Turkey. Although Turkey has undergone a transformation process similar to that of Western societies in terms of the general characteristics of the demographic change created by industrialization and has relatively produced the organizational structure required by this transformation, it has some differences due to its own structural characteristics - with the effect of late industrialization and modernization - and the fact that a unique demographic transformation and related aging process is taking place in the rural/villages of Turkey, which has been rapidly liquidated under the influence of Neoliberal policies in the last 35 years, is an indicator of these differences. Thus, the main problem of this study is to examine the impact of the demographic transformation that occurred with the industrial society on social aging by taking into account the aging dynamics in rural Turkey and to question its socio-political reflections within the framework of the basic fictions of the modern projection.
Benzer Tezler
- Kırsal alanda yaşlılık: Osmaniye ili Kadirli ilçesi örneği
The old age in rural area: Case of Kadirli district of Osmaniye
EMİNE KOKAÇYA DUVAN
- Türkiye'de mekânsal planlama ve uygulama süreci: Kars örneği
Spatial planning and implementation process in Türkiye: Kars example
İSMAİL ALPEREN AYDEYER
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Şehircilik ve Bölge PlanlamaYozgat Bozok ÜniversitesiKentsel Koruma ve Yenileme Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DOÇ. DR. SEÇİL GÜL MEYDAN YILDIZ
- Yoksulluk olgusu ve Türkiye'de yoksulluğun ve çeşitli faktörlerin sağlık statüsü ve sağlık hizmetleri kullanımı üzerine etkisi
The phenomenon of poverty and impact of poverty and various factors on health status and health care utilization in Turkey
FATİH ŞANTAŞ
- Şırnak ilinde yeni kırsallığın coğrafi analizi
Geographical analysis of the new rurality at Şırnak province
NESİFE LAĞAMCIOĞLU DİYAPOĞLU
- Development as an apparatus of liberal governmental intervention: USA and Türkiye in the early cold war period
Liberal yönetimsel müdahalenin aygıtı olarak kalkınma: Erken soğuk savaş döneminde ABD ve Türkiye
MUHAMMET SALİH KAHRAMAN
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Siyasal Bilimlerİstanbul Teknik ÜniversitesiSiyaset Çalışmaları Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DOÇ. DR. UMUT UZER