Akut pankreatitli hastalarda klinik, laboratuvar ve radyolojik bulguların şiddet skorlama sistemleri ile karşılaştırması
Comparison of clinical, laboratory, and radiological findings with severity scoring systems in patients with acute pancreatitis
- Tez No: 970134
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MAHMUT TAŞ
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Acil Tıp, Emergency Medicine
- Anahtar Kelimeler: Akut pankreatit, Acil Servis, Ranson skoru, Balthazar skoru, Sistemik İnflamasyon İndeksi, Mortalit, Acute pancreatitis, Emergency Department, Ranson score, Balthazar score, Systemic Inflammatory Index, Mortality
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: Diyarbakır Gazi Yaşargil Eğitim ve Araştırma Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: Acil Tıp Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Giriş ve Amaç Karın ağrısı şikayeti en çok acil servise başvurma nedenleri arasındadır. Karın ağrısı şikayetlerden biri de akut pankreatitdir. Akut pankreatit, klinik spektrumu geniş ve değişken seyredebilen, gastrointestinal sistemin önemli bir hastalığıdır. Hafif formlarda spontan iyileşme gözlenebilirken, ağır formlar ciddi sistemik komplikasyonlara ve mortaliteye neden olabilir. Acil servis pratiğinde bu hastalık, hızlı tanı ve risk sınıflandırması gerektiren durumlar arasında yer almaktadır. Hastalığın şiddetini belirlemeye yönelik çeşitli klinik ve laboratuvar temelli skorlama sistemleri geliştirilmiştir. Ranson, APACHE II, BISAP gibi skorlar ve görüntüleme bulgularına dayalı Balthazar sınıflaması, hastalık ciddiyetini öngörmede sıkça kullanılmaktadır. Ancak bu sistemlerin tüm hastalarda yeterli duyarlılığa sahip olmadığı ve bireysel farklılıkları her zaman yansıtmamaktadır Bu çalışmanın amacı, Akut pankreatit tanısı ile takip edilen hastalarda klinik, laboratuvar ve radyolojik verileri inceleyerek mevcut şiddet skorlamaları ile olan ilişkilerini değerlendirmek; hangi parametrelerin prognoz belirlemede daha etkili olduğunu ortaya koymaktır. Gereç ve Yöntem Bu çalışma, 01.01.2021 – 31.12.2024 tarihleri arasında S.B.Ü. Diyarbakır Gazi Yaşargil Eğitim ve Araştırma Hastanesi Acil Tıp Kliniği'ne ICD-10 K85 kodu ile başvuran toplam 280 hasta dosyasının incelenmesiyle gerçekleştirilmiş olup, laboratuvar ve radyolojik bulgularla tanısı doğrulanan 153 hasta çalışmaya dahil edilmiştir. Dahil edilme kriterleri: Akut pankreatit tanısı alan, 18 yaş ve üzeri erişkin hastalar, Eksiksiz klinik, laboratuvar ve görüntüleme verilerine ulaşılabilen olgular çalışmaya dahil edilmiştir. 2 Dışlanma kriterleri: 18 yaş altı pediatrik olgular,Eksik dosya kaydı olan veya laboratuvar/görüntüleme verilerine ulaşılamayan hastalar, Kronik pankreatit veya diğer pankreas patolojileri (ör. kitle, kist) ile başvuran hastalar çalışma dışı bırakılmıştır. Komplikasyonların değerlendirilmesi: Hastalarda komplikasyon gelişimi, Atlanta Kriterleri temel alınarak incelenmiştir. Buna göre: Lokal komplikasyonlar: Akut peripankreatik sıvı koleksiyonu, psödokist, nekrotizan pankreatit, walled-off nekroz, fistül oluşumu gibi bulgular, Sistemik komplikasyonlar: Organ yetmezliği (solunum, dolaşım, böbrek fonksiyonlarında bozulma), sepsis ve çoklu organ yetmezliği gibi tablolar değerlendirilmiştir. Radyolojik değerlendirmede ise Balthazar BT skoru dikkate alınmış, 2 ve üzeri puan komplikasyon varlığı lehine kabul edilmiştir. Hastaların yaş, cinsiyet, başvuru zamanı, hastanede kalış süresi, komplikasyon gelişimi ve sonuç bilgileri (taburculuk veya exitus) gibi klinik verileri; başvuru anındaki laboratuvar değerleri ve radyolojik bulgular kayıt altına alınmıştır. Verilerin istatistiksel analizinde SPSS 23.0 programı kullanılmıştır. Normal dağılıma uygunluk Shapiro-Wilk testi ile değerlendirilmiş, karşılaştırmalarda bağımsız örneklem t-testi, Mann-Whitney U testi ve ki-kare testi kullanılmıştır. p<0,05 değeri istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. Bulgular Çalışmaya dahil edilen 153 hastanın %59,5'i kadın (n=91), %40,5'i erkek (n=62), olup, yaş ortalaması 58,77±20,18yıl olarak saptanmıştır. Hastaların %96,7'si (n=148) taburcu edilmiş, %3,3'ü (n=5) exitus ile sonuçlanmıştır. Komplikasyon gelişme oranı %22,9(n=35) olup, komplikasyon gelişen hastalarda ortalama 3 hastanede kalış süresi 7,6±6,98gün, komplikasyon gelişmeyenlerde ise 4,17±3,17gün olarak bulunmuş ve fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0,001). Exitus olan hastaların hastanede kalış süresi, taburcu edilenlere göre belirgin şekilde daha uzun bulunmuştur (9,8 ± 12,63 gün vs. 4,79±4,04; p=0,01). Ayrıca bu hastalarda hematokrit (p<0,001) ve LDH düzeyleri (p=0,01) anlamlı derecede yüksek bulunmuştur. Sistemik İnflamatuvar İndeks (Sİİ) ile komplikasyon ve mortalite arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır (p>0,05). Ranson skoru ile bazı laboratuvar parametreleri arasında pozitif korelasyon gözlenmiş olmakla birlikte, komplikasyon ve mortalite öngörüsünde Ranson ve Sİİ anlamlı fark göstermemiştir (p>0,05). Buna karşılık Balthazar skoru komplikasyon gelişen grupta anlamlı derecede yüksek bulunmuştur (p<0,001) ancak mortaliteyi öngörmede yetersiz kalmıştır. Sonuç Sonuç olarak, akut pankreatitli hastalarda erken dönemde prognozu belirlemede klasik skorlama sistemleri sınırlı kalmaktadır. Klinik, laboratuvar ve radyolojik parametrelerin birlikte değerlendirildiği, yeni ve kombine skorlama sistemlerine ihtiyaç vardır. Bu tür sistemlerin geliştirilmesi; komplikasyonların erken öngörülmesini, mortalite riskinin daha doğru belirlenmesini ve tedavi stratejilerinin kişiselleştirilmesini sağlayarak hasta prognozunu iyileştirecektir.
Özet (Çeviri)
Introduction and Aim Abdominal pain is among the most common reasons for admission to the emergency department. One of the complaints causing abdominal pain is acute pancreatitis. Acute pancreatitis is an important disease of the gastrointestinal system with a wide and variable clinical spectrum. While spontaneous recovery may be observed in mild forms, severe forms can lead to serious systemic complications and mortality. In emergency department practice, this disease is among the conditions that require rapid diagnosis and risk stratification. Various clinical and laboratory-based scoring systems have been developed to determine the severity of the disease. Scores such as Ranson, APACHE II, and BISAP, and the Balthazar classification based on imaging findings, are frequently used in predicting the severity of the disease. However, these systems do not have sufficient sensitivity in all patients and do not always reflect individual differences. The aim of this study is to examine the clinical, laboratory, and radiological data of patients followed up with the diagnosis of acute pancreatitis, to evaluate their relationship with existing severity scoring systems, and to reveal which parameters are more effective in predicting prognosis. Materials and Methods This study was conducted by reviewing the records of a total of 280 patients who presented to the Emergency Medicine Clinic of S.B.U. Diyarbakır Gazi Yaşargil Training and Research Hospital with ICD-10 code K85 between 01.01.2021 and 31.12.2024. A total of 153 patients, whose diagnosis was confirmed by laboratory and radiological findings, were included in the study. Inclusion criteria: Adult patients aged 18 years and older who were diagnosed with acute pancreatitis, and cases with complete clinical, laboratory, and imaging data were included in the study. Exclusion criteria: Pediatric cases under 18 years of age, patients with incomplete file records or whose laboratory/imaging data could not be accessed, and patients presenting 5 with chronic pancreatitis or other pancreatic pathologies (e.g., mass, cyst) were excluded from the study. Evaluation of complications: The development of complications in patients was evaluated based on the Atlanta Criteria. Accordingly: Local complications: acute peripancreatic fluid collection, pseudocyst, necrotizing pancreatitis, walled-off necrosis, fistula formation, Systemic complications: organ failure (impairment in respiratory, circulatory, or renal functions), sepsis, and multiple organ failure were evaluated. In radiological evaluation, the Balthazar CT score was taken into account, and a score of 2 or more was considered in favor of the presence of complications. Clinical data such as age, gender, admission time, length of hospital stay, development of complications, and outcome information (discharge or exitus), as well as admission laboratory values and radiological findings, were recorded. For statistical analysis, SPSS 23.0 program was used. Normal distribution was assessed with the Shapiro–Wilk test, and independent samples t-test, Mann Whitney U test, and chi-square test were used for comparisons. A p-value <0.05 was considered statistically significant. Results Of the 153 patients included in the study, 59.5% (n=91) were female and 40.5% (n=62) were male, with a mean age of 58.77±20.18 years. A total of 96.7% (n=148) of the patients were discharged, while 3.3% (n=5) resulted in exitus. The rate of complication development was 22.9% (n=35). The mean length of hospital stay in patients who developed complications was 7.6±6.98 days, while it was 6 4.17±3.17 days in those without complications, and the difference was found to be statistically significant (p<0.001). The length of hospital stay in patients who died was significantly longer compared to those who were discharged (9.8±12.63 days vs. 4.79±4.04 days; p=0.01). In addition, hematocrit (p<0.001) and LDH levels (p=0.01) were found to be significantly higher in these patients. No significant relationship was found between the Systemic Inflammatory Index (SII) and the development of complications or mortality (p>0.05). Although a positive correlation was observed between the Ranson score and some laboratory parameters, Ranson and SII did not show a significant difference in predicting complications and mortality (p>0.05). In contrast, the Balthazar score was found to be significantly higher in the complication group (p<0.001), but it was insufficient in predicting mortality. Conclusion In conclusion, classical scoring systems are limited in determining prognosis in patients with acute pancreatitis in the early period. There is a need for new and combined scoring systems in which clinical, laboratory, and radiological parameters are evaluated together. The development of such systems will enable earlier prediction of complications, more accurate determination of mortality risk, and personalization of treatment strategies, thereby improving patient prognosis.
Benzer Tezler
- Akut pankreatit tanılı hastalarda ekstrapankreatik nekrotik doku volümünün erken dönemde hastalık prognozunu belirlemedeki rolü
The role of extrapancreatic necrotic tissue volume in determining the prognosis of acute pancreatitis in early stage
İSA ÇAKAR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2018
Radyoloji ve Nükleer TıpAkdeniz ÜniversitesiRadyoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SÜLEYMAN METİN ÇUBUK
- Akut pankreatitin ciddiyetini belirlemede yapay zekanın yeri
The role of artificial intelligence in determining the severity of acute pancreatitis
MUSTAFA ALİ ÖZTÜRK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
İç HastalıklarıSüleyman Demirel Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALTUĞ ŞENOL
- Acil serviste akut pankreatit tanısı alan hastalarda lipaz/amilaz oranının kötü prognozla ilişkisi
The role of the lipase/amylase ratio in predicting poor prognosis in patients with acute pancreatitis presenting to the emergency department
MUSTAFA GÖKTAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
Acil TıpSağlık BakanlığıAcil Tıp Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. CANER SAĞLAM
DR. ŞAKİR HAKAN AKSU
- Akut pankreatitte prognozun belirlenmesinde ranson kriterleri ile MRCP'nin karşılaştırılması
Comparision of ranson criteria and MRCP to determinate the prognosis of acute pancreatitis
ORHAN ÇİMEN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2011
Genel CerrahiKaradeniz Teknik ÜniversitesiGenel Cerrahi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NAZIM AĞAOĞLU
- Akut pankreatit tanısıyla takip edilen hastalarda, kontrastlı bilgisayar tomografi haritaları üzerinden pankreas doku analizi yapılarak hastalığın şiddeti ve klinik seyri öngörülebilir mi?
Contrast-enhanced computed tomography maps in patients with acute pancreatitis can the severity and clinical course of the disease be predicted by pancreatic tissue analysis?
AHMET YASİN KARKAŞ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Radyoloji ve Nükleer Tıpİstanbul ÜniversitesiRadyoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET SEMİH ÇAKIR
PROF. DR. BÜLENT ACUNAŞ