Öğretim elemanlarının fiziksel aktivite düzeyleri ile sezgisel yeme ve yeme farkındalığı ilişkisi
The relationship between intuitive eating and eating awareness according with physical activity levels of faculty members
- Tez No: 970108
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MEHMET PENSE
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Spor, Beslenme ve Diyetetik, Sports, Nutrition and Dietetics
- Anahtar Kelimeler: Sezgisel yeme, Intuitive eating
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Selçuk Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Antrenörlük Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Günümüzde sağlıklı yaşam tarzlarının benimsenmesi, bireylerin fiziksel ve psikolojik iyilik hallerini sürdürebilmeleri açısından büyük önem taşırken; fiziksel aktivite düzeyi, sezgisel yeme davranışları ve yeme farkındalığı gibi kavramlar bireylerin beslenme alışkanlıklarını ve genel sağlık durumlarını şekillendiren önemli etmenler olarak öne çıkmaktadır. Toplumu oluşturan bireylerin yaşam kalitesini artırmak ve daha konforlu bir hayat sürdürülebilmesi adına bu kavramların ortaya çıkaran ve çalışmalarıyla önemini yansıtan öğretim elamanları mesleğini dikkate alarak, bu çalışmanın amacı, öğretim elemanlarının fiziksel aktivite düzeyleri ile sezgisel yeme ve yeme farkındalığı düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi olarak belirlenmiştir. Araştırma ilişkisel tarama modeli çerçevesinde tasarlanmış; veriler, Türkiye genelinde görev yapan 370 akademisyen (Kadın: %51,6; Erkek: %48,4; yaş ortalaması 41,80 ± 12,25 yıl) üzerinden toplanmıştır. Veri toplama araçları olarak Kişisel Bilgi Formu, Sezgisel Yeme Ölçeği (SYÖ), Yeme Farkındalığı Ölçeği (YFÖ) ve Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi (IPAQ) kullanılmıştır. Verilerin istatistiksel analizinde SPSS 25.0 paket programı dahilinde; demografik bilgilerin betimsel istatistiğinde frekans ve yüzde değerler, ölçek puanlarının değerlendirilmesinde tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ile İndependent t testi, veriler arasındaki ilişkilerin belirlenmesinde ise Ki Kare ve Pearson Korelasyon analizi yapılarak, anlamlılık düzeyi 0,05 olarak alınmıştır. Elde edilen bulgular, fiziksel aktivite düzeyinin sezgisel yeme ve yeme farkındalığı üzerinde anlamlı etkiler yarattığını göstermektedir. Fiziksel olarak daha aktif olan katılımcıların özellikle“koşulsuz yeme izni”,“duygusal nedenler yerine fizyolojik nedenlerle yeme”ve“açlık ve tokluk belirtilerine güven”alt boyutlarında daha yüksek puanlara sahip oldukları belirlenmiştir (p<0,05). YFÖ alt boyutları incelendiğinde, kadınlarda yeme kontrolü, bilinçli beslenme ve farkındalık alt boyutlarında daha yüksek puanlar saptanırken; erkeklerde duygusal yeme puanları daha yüksek bulunmuştur (p<0,05). Ayrıca, beden kitle indeksi (BKİ) ile hem SYÖ hem de YFÖ alt boyutları arasında anlamlı ilişkiler tespit edilmiştir. SYÖ ve YFÖ toplam puanları arasında negatif yönlü orta düzeyde anlamlı bir ilişki bulunmuştur (r=-0,427, p<0,001). Sonuç olarak, sezgisel yeme ve yeme farkındalığının artması, bireylerin daha sağlıklı beslenme alışkanlıkları geliştirmelerini desteklemekte; fiziksel aktivitenin ise bu davranışları olumlu yönde etkileyen önemli bir faktör olduğu görülmektedir. Bu nedenle, yeme davranışlarıyla ilişkili davranışsal faktörlerin daha geniş kitlelerde incelenmesi ve sağlık politikalarına entegre edilmesi önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
The adoption of healthy lifestyle habits is increasingly vital for maintaining individuals' physical and psychological well-being. In this context, physical activity level, intuitive eating behaviors, and eating awareness are key factors influencing nutritional habits and overall health. Considering the influential role of academic staff in promoting such behaviors within society, this study aims to examine the relationship between physical activity levels and the levels of intuitive eating and eating awareness among university teaching personnel. Designed as a correlational survey model, the study collected data from 370 academics across Turkey (51,6% female; 48.4% male; M = 41,80, SD = 12,25). Data were obtained using the Personal Information Form, Intuitive Eating Scale (IES), Mindful Eating Questionnaire (MEQ), and the International Physical Activity Questionnaire (IPAQ). Statistical analyses were performed using SPSS 25.0, employing descriptive statistics, one-way ANOVA, independent t-tests, Chi-square, and Pearson correlation analyses, with a significance level set at 0,05. The results indicate that physical activity level significantly affects both intuitive eating and eating awareness. More physically active individuals scored higher in the subscales of“unconditional permission to eat,”“eating for physical rather than emotional reasons,”and“reliance on hunger and satiety cues”(p<0,05). While women showed higher scores in mindful eating subdimensions such as awareness, conscious eating, and eating control, men scored higher in emotional eating (p<0,05). Additionally, significant associations were found between Body Mass Index (BMI) and the subscales of both the IES and MEQ. A moderate negative correlation was observed between total scores of intuitive eating and mindful eating (r= -0,427, p<0,001). In conclusion, enhancing intuitive eating and eating awareness contributes to healthier eating behaviors, and physical activity emerges as a key influencing factor. The findings highlight the importance of integrating behavioral components related to eating into public health strategies and expanding research across broader populations.
Benzer Tezler
- Çocukluk ve ergenlik dönemindeki fiziksel aktivite deneyimleri ile yetişkinlikteki fiziksel aktivite düzeyleri ve beden kompozisyonlarının incelenmesi
The examining of the physical activity practices during childhood and adolescence along with physical activity level and body composition during adulthood
YASEMİN FUNDA AYHAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
SporMuğla Sıtkı Koçman ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Bölümü
DOÇ. DR. ÖZCAN SAYGIN
- Serbest zamanlarında fiziksel aktivite yapan ve yapmayan öğretim elemanlarının stres düzeylerinin ve sosyodemografik özelliklerinin incelenmesi
The examination of the stress levels of active and non-active academicians in their leisure times according to sociodemographic variables
MUHAMMET KOCAMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
SporNecmettin Erbakan ÜniversitesiRekreasyon Yönetimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MURAT ERDOĞDU
- Türkiye'de Beden Eğitimi ve Spor Yüksek okulullarında görev yapan öğretim elemanlarının fiziksel aktivite ve yaşam kalitelerinin incelenmesi
The analysis of phisical activity and quality of life of lecturers working in school of physical education and sports in Turkey
CÜNEYT KIRGIZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
SporGazi ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖMER ŞENEL
- Marmara Üniversitesi Haydarpaşa Kampüsün'de çalışan öğretim elemanlarının beslenme alışkanlıkları ve fiziksel aktivite alışkanlıklarının incelenmesi
Eating habits of academic staff and investigation of physical activity habits Marmara University Haydarpaşa Campus
MÜGE ARSLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
Halk SağlığıMarmara ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SEYHAN HIDIROĞLU
- Çocukluk ve ergenlikteki fiziksel aktivite deneyimleri ile yetişkinlikteki fiziksel aktivite düzeyi arasındaki ilişki
The relationship between childhood and adolescent physical activity experiences with adult physical activity level
UĞUR ALTAY MEMİŞ
Doktora
Türkçe
2007
SporGazi ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Öğretmenliği Ana Bilim Dalı
PROF.DR. İBRAHİM YILDIRAN