Tümör belirteçleri ve tiroid fonksiyon testlerinde ölçüm belirsizlikleri ve test istemlerinin akılcı laboratuvar kullanımı açısından değerlendirilmesi
Measurement uncertainties and evaluation of test requests in terms of rational laboratory use in tumor markers and thyroid function tests
- Tez No: 967549
- Danışmanlar: PROF. DR. İBRAHİM MURAT BOLAYIRLI
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Biyokimya, Biochemistry
- Anahtar Kelimeler: Ölçüm belirsizliği, akılcı laboratuvar kullanımı, uygunsuz test tekrarı, tiroid fonksiyon testleri, tümör belirteçleri, Biyobelirteçler-tümör, Measurement uncertainty, rational laboratory use, inappropriate test repetition, thyroid function tests, tumor markers, Biomarkers-tumor
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa
- Enstitü: Cerrahpaşa Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Tıbbi Biyokimya Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu çalışmada tiroid fonksiyon testleri (TSH, sT3, sT4), tiroid otoantikorları (Anti-Tg, Anti-TPO) ve tümör belirteçlerinde (AFP, CA 125, CA 15-3, CA 19-9, CEA, PSA, sPSA) uygunsuz test tekrarlarını belirlemek ve ölçüm belirsizliklerini uluslararası kriterlere göre değerlendirmek amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışma, 2023-2024 yıllarına ait laboratuvar kalite kontrol verileri ile hastane bilgi yönetim sisteminden elde edilen test istem verileri kullanarak gerçekleştirildi. Ölçüm belirsizlikleri Nordtest yaklaşımına göre hesaplandı ve sonuçlar %TEa limitlerine (EFLM, Ricos, CLIA, RiLiBAK, RCPA) göre karşılaştırıldı. Uygunsuz test tekrarları, minimum test tekrar sürelerine göre belirlendi. Cinsiyet, yaş grubu, başvuru tipi alt gruplarına ve istem yapılan branşlara göre incelendi. Bulgular: İki yılın ortalama uygunsuz tekrar oranları; tümör belirteçlerinde %2-13, tiroid otoantikorlarında %9-19, tiroid fonksiyon testlerinde ise %8 civarında seyretmiştir. Lojistik regresyon analizine göre uygunsuz test tekrarlarına yaş grubu, başvuru tipi ve branş değişkenlerinin bağımsız etkileri olduğu görülmüştür (p<0.001). Dahili branşlarda, 65 yaş üzerinde ve yatan hastalarda uygunsuzluk oranları anlamlı olarak daha yüksektir. Ölçüm belirsizliği değerlendirmesinde tiroid otoantikorlarının %25-29, tümör belirtçelerinin %8-16, tiroid fonksiyon testlerinde ise %9-13 aralığında belirsizlik değerine sahip olduğu görülmüştür. CLIA ve RiLiBAK limitleri testlerimizin kabul edilebilir ölçüm belirsizliği değerlerine sahip olduğunu göstermiştir. Sonuç: Ölçüm belirsizliğinin düzenli olarak izlenmesi, laboratuvar sonuçlarının güvenilirliği ve klinik kararların doğruluğu açısından önemlidir. Akılcı laboratuvar kullanımı kapsamında testlerin kılavuz önerilerine uygun istenmesi, hem hasta güvenliği hem de sağlık hizmetlerinin verimliliği açısından büyük önem taşımaktadır.
Özet (Çeviri)
Aim: This study aimed to identify the inappropriate repeat testing and to evaluate the masurement uncertainties of thyroid function tests (TSH, fT3, fT4), thyroid autoantibodies (Anti-Tg, Anti-TPO), and tumor markers (AFP, CA 125, CA 15-3, CA 19-9, CEA, PSA, fPSA) in accordance with international criteria. Material and Method: The study was conducted using laboratory quality control data and test request data obtained from the hospital information system for the years 2023-2024. Measurement uncertainties were calculated according to the Nordtest approach, and the results were compared with %TEa limits (EFLM, Ricos, CLIA, RiLiBAK, RCPA). Inappropriate repeat tests were determined based on minimum retest intervals and analyzed by gender, age group, admission type, and requesting department. Results: The mean inappropriate repeat rates over two years ranged from 2-13% for tumor markers, 9-19% for thyroid autoantibodies and about 8% for thyroid function tests. Logistic regression analysis revealed that age group, admission type, and department had independent effects on inappropriate retesting (p<0.001). The rate of inappopriate requests was significantly higher in internal medicine departments, inpatients, and patients aged ≥65 years. Measurement uncertainty was highest for thyroid autoantibodies (25-29%), while tumor markers and thyroid function tests showed lower values (8-16% and 9-13%, respectively). Most tests demonstrated acceptable measurement uncertainty according to CLIA and RiLiBAK limits. Conclusion: Regular monitoring of measurement uncertainty supports the reliability of laboratory results and the accuracy of clinical decisions. Requesting tests in accordance with guidelines is essential for patient safety and the efficient use of healthcare resources.
Benzer Tezler
- Pseudamanas syringae ve pathavarlarının tanılanmalarında biyokimyasal ve morfolojik özelliklerin belirlenmesi üzerinde araştırmalar
Başlık çevirisi yok
A.ALEV GÖKDEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
ZiraatEge ÜniversitesiBitki Koruma Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. HİKMET SAYGILI
- Derinin primer habis melanomları kürsümüz materyalinde saptanan özellikler
Başlık çevirisi yok
EROL RÜŞTÜ BOZKURT
- Investigation of the effects of Kayabaşı series capacitors on 380 KV Turkish power system
Başlık çevirisi yok
SERDAR TÜMER
Yüksek Lisans
İngilizce
1987
Elektrik ve Elektronik MühendisliğiOrta Doğu Teknik ÜniversitesiDOÇ. DR. NEVZAT ÖZAY