حاشية: أبي بكر بن سيد طاهر القرمَكي الملطي (ت: 1134هـ/1722م) على“أنوار التنزيل وأسرار التأويل”(من سورة الانشقاق إلى سورة الناس): دراسةً وتحقيقاً.
Ebû Bekr b. Seyyid Tâhir el-Germekî el-Malatî'nin (öl. 1134/1722) Envâru't-Tenzîl ve Esrâru't-Te'vîl Hâşiyesinin Tahkik ve Tahlili (İnşikâk - Nâs Sûreleri Arası)
- Tez No: 958865
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ RECEP TURAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Tefsir, el-Germekî el-Malatî, Envâru't-Tenzîl, İnşikâk, Nâs, Tafsir, al-Garmakī al-Malatī, Anvār al-Tanzīl, al-Inshiqāq, al-Nās
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Tefsir Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez projesi, 18. yüzyıl Osmanlı ilim dünyasının tefsir birikimini ve Beyzâvî tefsiri etrafında şekillenen literatürü incelemeyi hedefleyen bir tahkik ve tahlil çalışmasıdır. Araştırmanın odağını, Malatyalı âlim Ebû Bekr b. Seyyid Tâhir el-Germekî'nin (öl. 1134/1722), Kâdî el-Beyzâvî'ye ait Envâru't-Tenzîl adlı esere yazdığı yazma hâşiyenin İnşikâk Sûresi ile Nâs Sûresi arasında kalan (Kur'an'ın son bölümü) kısmı oluşturmaktadır. İlgili dönemde medrese eğitiminin merkezinde yer alan hâşiye kültürünün dilsel, fıkhî ve kelâmî boyutlarını bu metin üzerinden tahlil etmek projenin temel çıkış noktasıdır. Mevcut planlama doğrultusunda araştırma iki ana eksende yürütülecektir: Teorik çerçeveyi oluşturan inceleme bölümünde, el-Germekî'nin biyografisi, dönemin ilmî muhitindeki yeri ve şerh-hâşiye geleneği içerisindeki metodolojisi analitik bir yöntemle ortaya konulacaktır. Uygulamalı kısımda ise, eserin kütüphanelerde tespit edilen yazma nüshaları edisyon kritik yöntemleriyle karşılaştırılacak, müellif hattına veya en sahih metne ulaşılması hedeflenecektir. Metinde geçen kapalı ifadelerin şerhi, rivayetlerin tahrici ve dilbilgisel tahliller dipnotlar aracılığıyla yapılacaktır. Bu çalışmanın, Osmanlı tefsir geleneğinin son dönemine ait karanlıkta kalmış yönlerine ışık tutması beklenmektedir.
Özet (Çeviri)
This thesis project is a critical verification and analytical study designed to examine the theological and exegetical accumulation of the 18th-century Ottoman scholarly world, specifically focusing on the literature generated around al-Baydâwî's commentary. The scope of this prospective research covers the final section of the Quran—from Surah al-Inshiqâq to Surah al-Nâs—within the manuscript gloss (hâshiyah) compiled by the Malatya-born scholar Abû Bakr b. Sayyid Tâhir al-Garmakî (d. 1134/1722) on Qâdî al-Baydâwî's Anwâr al-Tanzîl. The project originates from the need to evaluate the linguistic, jurisprudential, and theological dimensions of the madrasa-centered gloss tradition through this specific text. The proposed research layout is structured into two primary dimensions: The analytical framework will critically explore al-Garmakî's biography, his intellectual environment, and his methodology within the broader framework of commentary traditions. Simultaneously, the text-critical dimension will involve a rigorous comparative study of the available handwritten manuscripts of the text to reconstruct a highly accurate, authentic version. The critical apparatus will include the authentication of narrations, the contextual analysis of ambiguous passages, and grammatical annotations. Ultimately, this project is expected to unveil significant, previously unstudied aspects of the late Ottoman exegetical heritage.
Benzer Tezler
- Mollazâde Muhammed b. Ebî Bekr el-Kurdî'nin Hâşiyetu'l-İsâm li'l-Fevâidi'ḍ-Diyâiyye adlı esere yazdığı hâşiyenin tahkiki
تحقيق حاشية ملازاده محمد بن أبي بكر الكردي على حاشية العصام للفوائد الضيائية
MOHAMMAD SABER CHEIKHMOUS
Doktora
Arapça
2025
DinBingöl ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NUSRETTİN BOLELLİ
- ـ“ حاشية أبي القاسم الليثي السَّمرقندي على تفسير البيضاوي [سورة الفاتحة] دراسةً وتحقيقاً ”
Ebu'l-Kâsım Leysî es-Semerkandî'nin Beydâvî tefsîri hâşiyesi (Fâtiha Suresi) edisyon kritiği
ABUBAKER AYOOB HADİ AL-MASHHADANI
Yüksek Lisans
Arapça
2022
DinÇankırı Karatekin ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ABDULHEKİM AĞIRBAŞ
- كَشْفُ القِنَاعِ عَن مَتْن وَشَرْحِ أَبي شُجَاع حاشية العلامة الشبراملسي على شرح ابن قاسم الغزي لمتن أبي شجاع من كتاب الزكاة وحتى آخر كتاب النكاح - دراسة وتحقيق
Keşfu'l-Kina an Metni ve Şerhi ebî ŞucaaEbu Şucaa'ın Metni ve onun üzerine yapılan İbn Kasım el Gazzi'nin şerhinin Eş-Şebramellisi tarafından yazılan Haşiyesi Zekât Kitabı'ndan Nikâh Kitabı'nın Sonuna Kadar - İnceleme ve Tahkik
SALİH DERŞEVİ
Yüksek Lisans
Arapça
2011
DinDamascus UnıversıtyTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ABDULAZİZ HACİ
- حاشية كمال الدين طاش كبري زاده لِسورة الكهف من تفسير أبي السعودلِكمال الدّين محمد بن أحمد الشهير طاش كُبري زادَه ت، ه1030/1621م
Taşköprîzâde Kemâleddin'in“Hâşiye alâ Tefsir-i Ebissuûd li Sûreti'l-Kehf”isimli eserinin tahkik ve tahlili
MUHAMMED ELBEYATİ
- حاشية إسماعيل بن عبد الرحمن البلبيسي الشافعي(ت بعد 1179هـ)على شرح ابن قاسم الغزي على متن أبي شجاع في فقه الشافعية (من أول كتاب الطهارة إلى نهاية باب الاستنجاء)دراسةً وتحقيقاً
Hashiyat al-Bilbisi on the explanation of Ibn Qasim al-Ghazi on Abu Shuja (From the beginning of the Book of Purification to the chapter on Istinja') By Ismail bin Abd al-Rahman al-Balbisi al- Shafi'i (D. after the year 1179 AH) study and investigation
MOHAMMED ASAAD HAMMOOD AL-IESSA
Yüksek Lisans
Arapça
2023
DinÇankırı Karatekin ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ABDULSALAM YOUSUF ESSA AL-YAGOOB