Türkçe konuşan afazisi olan bireylerin farklı bağlamlarda alınan dil örneklerinin sağlıklı yetişkinlerle karşılaştırılması
Comparison of language samples of turkish speaking individuals with aphasia in different contexts with healthy adults
- Tez No: 958014
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞIN NOYAN ERBAŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Dil ve Konuşma Terapisi, Nöroloji, Language and Speech Therapy, Neurology
- Anahtar Kelimeler: Dil Örneği Analizi, Afazi, Bağlamın Dile Etkisi, Nicel Araştırma, Language Sample Analysis, Aphasia, Contextual Influence on Language, Quantitative Research
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Dil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Dil ve Konuşma Terapisi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Toktaş, B., Türkçe Konuşan Afazisi Olan Bireylerin Farklı Bağlamlarda Alınan Dil Örneklerinin Sağlıklı Yetişkinlerle Karşılaştırılması, Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dil ve Konuşma Terapisi Programı Yüksek Lisans Tezi, Ankara, 2025. Dil örneği analizi, dil becerilerini detaylıca değerlendirmeyi olanaklı kılan, yapısal ve fonksiyonel açıdan bireyin dil performansına bütüncül bir bakış sunan dil değerlendirme yöntemidir. Araştırmamızda afazisi olan bireyler ile dil ve konuşma bozukluğu olmayan yetişkinlerin dil becerileri, doğal dili değerlendirmek açısından avantajlı olması gerekçesiyle dil örneği analizi ile değerlendirilmiştir. Katılımcılardan alınan dil örnekleri; ortalama sözce uzunluğu (OSU), kompleks cümle sayısı (KCS), fonemik/semantik parafazilerin sayısı, konuşma hızı (KH), konuşmanın akıcılığı ve verimliliği (KAV), token oranı (TTR) ve bilgi aktarma becerisi (BAB) olmak üzere yapısal ve fonksiyonel yaklaşımdan yararlanılarak analiz edilmiştir. Dil örnekleri karşılıklı konuşma, iki farklı olay resmi ve sıralı resim dizisi anlatımı olmak üzere beş farklı bağlamda alınmıştır. Gruplar arası parametrelerin karşılaştırılmasında Kruskal Wallis testleri kullanılmış; tüm istatistiksel analizler %95 güven aralığında, anlamlılık düzeyi ise p<0,05 alınarak yapılmıştır. Bağlamın dile etkisini ortaya koymak üzere aynı gruptaki bireylerin bağlam içi karşılaştırması Friedman Testi ile yapılmıştır. Anlamlılığın hangi gruplar arasındaki farktan kaynaklandığını ortaya koymak adına yapılan post hoc karşılaştırmalarda Dunn Bonferroni testi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda; afazisi olan bireylerin, linguistik parametrelerin tamamında ve bütün bağlamlarda kontrol grubundan daha zayıf dil performansı sergilediği görülmüştür. Akıcı afazisi olan bireylerin, mikrolinguistik özellikler bakımından tutuk afazisi olan bireylerden daha iyi dil performansı gösterdiği; ancak tutuk afazisi olan bireylerin, anlamlı içerik birimlerini daha çok üreterek iletişimin fonksiyonelliği bakımından üstün olduğu görülmüştür. Araştırmamızın ikinci bir bulgusu olarak bağlamın, dil becerilerine etkisi değerlendirildiğinde; her bağlamın avantajı ve dezavantajı olduğu, kapsamlı bir analiz için karşılıklı konuşma, olay resmi anlatımı, sıralı resim dizisi anlatımı ve hikaye anlatımı olmak üzere çeşitli bağlamlarda dil örnekleri alınması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Bu araştırmanın afazisi olan bireyler ile dil ve konuşma bozukluğu olmayan yetişkinler arasındaki linguistik özellikleri ortaya koyuyor olması ve farklı bağlamların dil performansına etkisini açıklaması sebebiyle alana katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
Özet (Çeviri)
Toktaş, B. A Comparative Analysis of Language Samples from Turkish-Speaking Individuals with Aphasia and Healthy Adults Across Different Contexts, Hacettepe University, Graduate School of Health Sciences, Master's Thesis in Speech and Language Therapy Program, Ankara, 2025. Language sample analysis is a comprehensive language assessment method that enables detailed evaluation of language skills, offering a holistic view of an individual's language performance from both structural and functional perspectives. In this study, language skills of individuals with aphasia and neurologically healthy adults were evaluated using language sample analysis, as it provides advantages in assessing natural language use. Language samples were elicited in five different discourse contexts: conversational interaction, two different single-event picture descriptions, and sequential picture sequence narratives. The samples were analyzed using both structural and functional approaches, focusing on the following parameters: mean length of utterance (MLU), number of complex sentences (NCS), number of phonemic/semantic paraphasias, speech rate (SR), fluency and efficiency of speech (FES), type-token ratio (TTR), and number of content imformation unıts (CIU). Group comparisons of the parameters were conducted using the Kruskal-Wallis test; all statistical analyses were performed within a 95% confidence interval, with a significance level set at p < .05. To determine the effect of discourse context on language performance within groups, Friedman tests were used. When significant differences were found, post hoc pairwise comparisons were carried out using the Dunn-Bonferroni test to identify the source of the differences. The results revealed that individuals with aphasia performed more poorly than the control group across all linguistic parameters and in all discourse contexts. While individuals with fluent aphasia demonstrated better performance in microlinguistic features compared to those with nonfluent aphasia, the latter produced more meaningful content units, indicating superior functional communicative ability. A second finding of the study was the impact of discourse context on language performance. Each context was found to have its own advantages and disadvantages, leading to the conclusion that comprehensive language assessment should involve language sampling in diverse contexts such as conversational interaction, single-event picture descriptions, sequential picture narratives, and story retelling. Given its ability to delineate the linguistic characteristics distinguishing individuals with aphasia from those without language disorders, and to elucidate the effect of discourse context on language performance, this study is expected to contribute meaningfully to the field.
Benzer Tezler
- Afazili bireylerde Türkçe üye yapısının algılanması ve üretimi
Comprehension and production of Turkish argument structure in aphasic individuals
SEDEF ULUSOY
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Kulak Burun ve BoğazAnkara ÜniversitesiKulak Burun Boğaz Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TARIK BABÜR KÜÇÜK
PROF. DR. ÖZGÜR AYDIN
- Hızlı afazi bataryası'nın geçerlik-güvenirlik çalışmasının yapılması
Validity-reliability study of the quick aphasia battery
BETÜL KUMAŞOĞLU POLAT
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Nörolojiİstanbul Medipol ÜniversitesiDil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ NAZMİYE EVRA GÜNHAN ŞENOL
- Nörojenik dil bozukluğu olan bireylerin terapilerinde dil, biliş ve iletişimi destekleyici mobil cihaz uyumlu uygulama içeriği ve yazılımının geliştirilmesi
Development of software and mobile device compatible app to support language, cognition and communication in the therapy of individuals with neurogenic language disorders
TOLGA SÖZÜÇOK
Doktora
Türkçe
2024
Dil ve Konuşma TerapisiAnadolu ÜniversitesiDil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İLKNUR MAVİŞ
- Afazili olan ve olmayan yetişkinlerin bilişsel becerilerinin kapsamlı afazi testi bilişsel tarama bölümü uyarlaması kullanılarak değerlendirilmesi
The assessment of cognitive skills of individuals with and without aphasia using adaptation of cognitive screening part of the comprehensive aphasia test
SUZAN DİLARA TOKAÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
DilbilimAnadolu ÜniversitesiDil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. AYLİN MÜGE TUNÇER