Şizofreni hastalarında comt rs4680 ve SLC6a4 rs1042173 gen polimorfizmlerinin sosyal biliş performansıyla ilişkisi
The relationship between comt rs4680 and SLC6a4 rs1042173 gene polymorphisms and social cognition performance in patients with schizophrenia
- Tez No: 957042
- Danışmanlar: PROF. DR. BORA BASKAK
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Psikiyatri, Psychiatry
- Anahtar Kelimeler: Şizofreni, Sosyal Biliş, COMT, SLC6A4, Schizophrenia, Social Cognition, COMT, SLC6A4
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Şizofreni (SCH), pozitif ve negatif belirtilerin yanı sıra bilişsel işlev bozukluğu ve duygudurum belirtileriyle karakterize, kronik bir ruhsal bozukluktur. Sosyal ve mesleki işlevsellikte belirgin düşüklüğe yol açar. İşlevsellik düşüklüğünün önemli yordayıcılarından birisi sosyal biliş (SB) bozukluğudur. Bu çalışmanın amacı, SCH hastalarında COMT rs4680 ve SLC6A4 rs1042173 gen polimorfizmlerinin SB performansı ve SB'yle ilişkili klinik ve metabilişsel özelliklerle ilişkisini araştırmaktır. Gereç ve Yöntem: SCH tanısı konan, klinik olarak stabil (Klinik Global İzlenim Ölçeği [KGİ] puanı<4), 18-65 yaş aralığında olan 150 olgu çalışmaya dahil edilmiştir. Katılımcılara KGİ, Gözlerden Zihin Okuma Testi (GZOT), Pozitif ve Negatif Belirtileri Değerlendirme Ölçekleri (sırasıyla SAPS ve SANS), Çocukluk Çağı Travmaları Ölçeği (ÇTÖ), Buss-Perry Agresyon Ölçeği (BPAÖ), Barratt Dürtüsellik Ölçeği Kısa Formu (BDÖ), Beck Bilişsel İçgörü Ölçeği (BBİÖ), İçgörünün Üç Bileşenini Değerlendirme Ölçeği (İÜBDÖ), İlaç Tutum Envanteri (DAI-10) uygulanmıştır. Gen polimorfizmleri periferik kan örnekleri üzerinden polimeraz zincir reaksiyonu-restriksiyon fragment uzunluk polimorfizmi yöntemiyle genotiplendirilmiştir. Bulgular: GZOT toplam puanı ve tepki süresiyle gerek COMT gerek SLC6A4 polimorfizmleri gerekse bu polimorfizmlerin etkileşimi bakımından bir ilişki bulunmamıştır. Buna karşın COMT geni rs4680 polimorfizmi ile ilişkili olarak, G/A ve A/A genotipine sahip bireylerin bir işte çalışma oranının daha düşük, intihar girişimi oranlarının daha yüksek olduğu saptanmıştır. COMT geni rs4680 G/A genotipine sahip bireylerin, diğer iki genotip grubuna göre adli olay oranının daha yüksek olduğu saptanmıştır. SLC6A4 geni rs1042173 polimorfizmi bakımından C aleli taşıyıcılarında BPAÖ toplam ve öfke, sözel agresyon ve düşmanlık alt ölçek puanları C aleli taşımayanlara göre daha düşüktür. SANS toplam puanı ve tüm SANS alt ölçek puanları, SAPS toplam puanı, garip davranış alt ölçeği ve uygunsuz duygulanım maddesi puanları ile GZOT toplam puanı arasında negatif korelasyon saptanmıştır. SANS aloji alt ölçek puanı, SAPS garip davranış alt ölçek puanı ve SAPS uygunsuz duygulanım maddesi puanı ile GZOT tepki süresi arasında pozitif korelasyon saptanmıştır. BBİÖ toplam puanı, İÜBDÖ toplam puanı, BDÖ toplam puanı ve motor-dikkat alt ölçek puanları ve son alevlenmeden bu yana geçen süre ile GZOT tepki süresi arasında negatif korelasyon saptanmıştır. GZOT toplam puanı SANS ve SAPS toplam puanları değişkenlerinden oluşan bir model tarafından yordanmıştır. GZOT tepki süresi ise İÜBDÖ ve BDÖ toplam puanlarından oluşan bir model tarafından yordanmıştır. Sonuç: COMT geni rs4680 polimorfizmi, SLC6A4 geni rs1042173 polimorfizmi ve bu polimorfizmlerin etkileşim varyantları ile SB performansı arasında anlamlı bir ilişki bulunmamaktadır. COMT geni rs4680 G/A genotipine sahip bireyler çalışma durumu açısından avantajlı iken, intihar girişimi ve adli olay yaşama açısından dezavantajlıdır. SLC6A4 geni rs1042173 polimorfizmine ilişkin olarak, C aleli taşıyıcılarında agresyonla ilişkili belirtiler daha düşük düzeyde gözlenmektedir. Negatif belirtilerin ve pozitif belirtilerin (özellikle garip davranış ve uygunsuz duygulanım) şiddeti GZOT toplam puanı ile negatif koreledir. İçgörü, dürtüsellik (özellikle motor ve dikkat alanlarında) ve son alevlenmeden bu yana geçen süre GZOT tepki süresi ile negatif koreledir. SANS toplam puanı ve SAPS toplam puanı değişkenlerinden oluşan bir model GZOT toplam puanını yordamaktayken BDÖ toplam puanı ve İÜBDÖ toplam puanı değişkenlerinden oluşan bir model GZOT tepki süresini yordamaktadır. Her ne kadar SB performansı, geçerliği ve güvenilirliği yüksek bir değerlendirme aracı olan GZOT ile ölçülmüş ve genetik polimorfizmlerle SB performansı arasında anlamlı bir ilişki saptanmamış olsa da, genotip varyasyonları ile SB'yle ilişkili bazı sosyodemografik ve metabilişsel özellikler arasında saptanan ilişkiler, dopamin ve serotonin sistemlerini etkileyen bu polimorfizmlerin SB'yle ilişkili bireysel farklılıkların oluşumunda rol oynayabileceğini düşündürmektedir.
Özet (Çeviri)
Aim: Schizophrenia (SCH) is a chronic psychiatric disorder characterized by positive and negative symptoms, cognitive impairment, and mood symptoms. It leads to a significant reduction in social and occupational functioning. One of the key predictors of functional impairment is social cognition (SC) deficits. The aim of this study is to investigate the relationship between COMT rs4680 and SLC6A4 rs1042173 gene polymorphisms and SC performance, as well as clinical and metacognitive characteristics associated with SC in patients with SCH. Materials and Methods: A total of 150 patients diagnosed with SCH, aged between 18 and 65 years, and clinically stable (Clinical Global Impression [CGI] score <4), were included in the study. The participants were assessed with the CGI, Reading the Mind in the Eyes Test (RMET), Scale for the Assessment of Positive Symptoms (SAPS), Scale for the Assessment of Negative Symptoms (SANS), Childhood Trauma Questionnaire (CTQ), Buss-Perry Aggression Questionnaire (BPAQ), Barratt Impulsiveness Scale-Short Form (BIS-11), Beck Cognitive Insight Scale (BCIS), Schedule for the Assessment of Insight – Expanded Version (SAI-E), and Drug Attitude Inventory (DAI-10). Genotyping of gene polymorphisms was performed using the polymerase chain reaction–restriction fragment length polymorphism (PCR–RFLP) method on peripheral blood samples. Results: No significant relationship was found between the RMET total score or response time and either COMT or SLC6A4 polymorphisms, or their interaction. However, individuals with the G/A and A/A genotypes of the COMT rs4680 polymorphism had lower employment rates and higher rates of suicide attempts. Furthermore, individuals with the COMT rs4680 G/A genotype exhibited higher rates of forensic history compared to the other genotype groups. Regarding the SLC6A4 rs1042173 polymorphism, carriers of the C allele had lower total BPAQ scores as well as lower scores on the anger, verbal aggression, and hostility subscales compared to non-carriers. There were negative correlations between the RMET total score and the SANS total and subscale scores, as well as the SAPS total score, bizarre behavior subscale, and inappropriate affect item score. Negative correlations were also observed between the RMET response time and the total scores of BCIS, SAI-E, BIS-11 (including motor and attention subscales), and the time since the last exacerbation. A positive correlation was found between RMET response time and the SANS alogia subscale score, the SAPS bizarre behavior subscale score, and the SAPS inappropriate affect item score. The RMET total score was predicted by a model comprising the SANS and SAPS total scores. The RMET response time was predicted by a model comprising the total scores of BIS-11 and SAI-E. Conclusion: No significant relationship was found between SC performance and the COMT rs4680, SLC6A4 rs1042173 polymorphisms, or their interaction variants. Individuals with the COMT rs4680 G/A genotype appear to be advantaged in terms of employment status but disadvantaged in terms of suicide attempts and forensic involvement. For the SLC6A4 rs1042173 polymorphism, carriers of the C allele exhibited lower levels of aggression-related symptoms. The severity of negative and positive symptoms (particularly bizarre behavior and inappropriate affect) was negatively correlated with the RMET total score. Insight, impulsivity (especially in motor and attention domains), and time since the last exacerbation were negatively correlated with RMET response time. A model including the SANS and SAPS total scores predicted RMET total score, while a model comprising the BIS-11 and SAI-E total scores predicted RMET response time. Although SC performance was assessed using the RMET -a tool with high validity and reliability- and no significant association was found between genetic polymorphisms and SC performance, the observed associations between genotype variations and sociodemographic and metacognitive features related to SC suggest that these polymorphisms, which influence dopamine and serotonin systems, may play a role in shaping individual differences related to SC.
Benzer Tezler
- Metamfetamin kullanımına bağlı psikotik bozukluk, metamfetamin kullanım bozukluğu ve şizofreni hastalarında BDNF, COMT, GRIA ve DARPP-32 gen polimorfizm sıklıklarının karşılaştırılması
Comparing the frequencies of BDNF, COMT, GRIA, and DARPP-32 gene polymorphisms in patients with methamphetamine-induced psychotic disorder, methamphetamine use disorder, and schizophrenia
YUNUS YÜRÜR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
PsikiyatriSağlık Bilimleri ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İZGİ ALNIAK
- Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu ve eşlik eden agresyonda NR3C1 ve COMT genlerinin etkisi
Effect of NR3C1 and COMT genes in attention deficit hyperactivity disorder and comorbid aggression
MERT KAAN KALE
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
PsikiyatriManisa Celal Bayar ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖZNUR BİLAÇ
- Şizofreni hastalarında DRD2 Taq1A polimorfizmi ve COMT val158met polimorfizminin yürütücü fonksiyonlar üzerine etkileşimi
The interaction of DRD2 Taq1A polymorphism and COMT val159met polymorphism on executive functions of schizophrenia
MİNE ÖZTÜRK
- Erkek şizofreni hastalarında katekol-o-metiltransferaz (Comt) val158met gen polimorfizmi ile premorbid kannabis kullanımı arasındaki ilişki
The relationship between catechol-o-methyltransferase gene val158met polymorphism and premorbid cannabis use in male patients with schizophrenia
AYŞEGÜL ERMİŞ
- Şizofrenide elektrofizyolojik değişimler ve COMT Val158Met polimorfizmi ile ilişkileri
Elektrophysiological alterations in schizophrenia and relation of them with COMT Val158Met polymorphism
SERHAT TAŞLICA