Aile Sağlığı Merkezine başvuran ebeveynlerin ulusal aşı takviminde yer almayan aşılara yönelik bilgi tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi
Evaluation of the knowledge, attitudes and behaviors of parents applying to family health center towards vaccines not included in the National Vaccination Schedule
- Tez No: 952811
- Danışmanlar: DOÇ. DR. FUNDA GÖKGÖZ DURMAZ
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Meningokok aşıları, Pnömokok aşıları, Viral aşılar, Meningococcal vaccines, Pneumococcal vaccines, Viral vaccines
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: Konya Şehir Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Aile Hekimliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
AİLE SAĞLIĞI MERKEZİNE BAŞVURAN EBEVEYNLERİN ULUSAL AŞI TAKVİMİNDE YER ALMAYAN AŞILARA YÖNELİK BİLGİ TUTUM VE DAVRANIŞLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ Amaç: Bu çalışmanın amacı, Konya Emirgazi Aile Sağlığı Merkezine başvuran 0-10 yaş arasındaki çocuğa sahip ebeveynlerin sağlık bakanlığı ulusal aşı takviminde yer almayan aşılara (özel, ücretli) yönelik bilgi, tutum ve davranışlarının değerlendirilmesidir. Gereç ve Yöntem: Çalışma Konya ili Emirgazi ilçesinde bulunan Aile Sağlığı Merkezi'ne 01/07/2024-31/08/2024 tarihleri arasında başvuran 0-10 yaş arasında çocuğa sahip 374 ebeveyn ile yapıldı. Veri toplama araçları olarak Anket Formu ve Aşıya İlişkin Tutumlar Ölçeği (AİTÖ) kullandı. Form ve anket ebeveynlere yüz yüze görüşme yöntemi ile doldurtuldu. Verilerin analizinde SPSS 25.0 paket programı kullanıldı. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 kabul edildi. Bulgular: Ebeveynlerin %97,6'sının çocuğunu aile hekimine izleme düzenli götürdüğü, %97,6'sının aşılarını tam yaptırdığı, %68,7'sinin özel aşıları duyduğu, %59,6'sının rotavirüs aşısını duyduğu, %66,0'sına özel aşıların önerildiği, %65,2'sine aile hekiminin özel aşıları önerdiği belirlendi. Ebeveynlerin %70,1'inin özel aşıları yaptırmadığı, özel aşı yaptıran ebeveynlerin %85,7'sinin rotavirüs aşısını yaptırdığı belirlendi. Ebeveynlerin %65,2'sine aile hekiminin bilgi kaynağı olduğu, %74,3'ünün özel aşıları devlet tarafından karşılanmaması nedeniyle yaptırmadığı, %80,7'sinin ücretsiz olması durumunda özel aşıyı yaptırmak istediği, %62,0'sinin rotavirüs aşısını yaptırmak istediği belirlendi. Aşıya İlişkin Tutumlar Ölçeği toplam puan ortalaması 46,72±9,679 olarak bulundu. AİTÖ toplam puanı çekirdek aile (p=0,049), çalışan (p=0,049), geliri giderden fazla (p=0,038), kronik hastalığı olan (p=0,042) ebeveynlerde anlamlı düzeyde daha yüksek olarak bulundu. AİTÖ toplam puanı çocuğunu aile hekimine izleme düzenli götüren (p=0,001), çocukluk çağı aşılarının hepsini yaptıran (p=0,001), özel aşıları yaptıran (p=0,001) ve ücretsiz olması durumunda aşıları yaptırmak isteyen (p<0,001) ebeveynlerde anlamlı düzeyde daha yüksek olarak bulundu. Tutum alt boyutu ile düşünce alt boyut puanları arasında (p<0,001), tutum alt boyutu ile AİTÖ toplam puanlarıarasında (p<0,001), düşünce alt boyutu ile AİTÖ toplam puanları arasında anlamlı (p<0,001) pozitif yönde ilişki olduğu belirlendi. Üniversite ve üzeri eğitime sahip olan (p<0.001), sosyal güvencesi olan (p=0.001), çalışan (p<0.001), kamu personeli olan (p<0.001), geliri gidere eşit olan (p<0.001), çocuk sayısı 2 ve altı olan ebeveynlerin istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksek oranda özel aşı yaptırdığı tespit edildi. Çocuğunu aile hekimine izleme götüren (p=0.047), çocukluk çağı aşılarını yaptıran (p=0.047), özel aşıları duyan (p<0.001), özel aşı önerilmiş olan (p<0.001) ve ücretsiz olması durumunda aşı yaptırmak isteyen (p<0.001) ebeveynlerin istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksek oranda özel aşı yaptırdığı tespit edildi. Özel aşıları yaptıran ebeveynlerin yaptırmayanlara göre AİTÖ toplam puanı 2,768 birim daha yüksek olduğu tespit edildi (p=0.011). Özel aşıların ücretsiz olması durumunda aşı yaptırmak isteyenlerin istemeyenlere göre AİTÖ toplam puanı 5,038 birim daha yüksek olduğu tespit edildi (p<0,001). Sonuç: AİTÖ toplam puanı orta düzeyde belirlendi. Ebeveynlerin özel aşılar konusundaki bilgi düzeylerinin artırılmalı ve bunu konuda farkındalık oluşturulacak çözümler belirlenmelidir.
Özet (Çeviri)
EVALUATION OF THE KNOWLEDGE, ATTITUDES AND BEHAVIORS OF PARENTS APPLYING TO FAMILY HEALTH CENTER TOWARDS VACCINES NOT INCLUDED IN THE NATIONAL VACCINATION SCHEDULE Aim: The aim of this study is to evaluate the knowledge, attitudes and behaviors of parents of children aged 0-10 who applied to Konya Emirgazi Family Health Center towards vaccines (private, paid) that are not included in the national vaccination calendar of the Ministry of Health. Material and Method: The study was conducted with 374 parents of children aged 0-10 who applied to the Family Health Center in the Emirgazi district of Konya province between July 1, 2024, and August 31, 2024. A Questionnaire Form and the Attitudes toward Vaccination Scale were used as data collection tools. Parents completed the form and survey via face-to-face interviews. Data were analyzed using SPSS 25.0. A p<0.05 level of statistical significance was considered. Results: It was determined that 97.6% of parents took their children to their family physician for regular follow-ups, 97.6% had their children fully vaccinated, 68.7% had heard of private vaccines, 59.6% had heard of the rotavirus vaccine, 66.0% were recommended private vaccines, and 65.2% had their family physician recommend them. It was determined that 70.1% of parents did not have private vaccines, and 85.7% of parents who had private vaccines had the rotavirus vaccine. It was determined that the family physician was a source of information for 65.2% of parents, 74.3% did not have private vaccines because they were not covered by the government, 80.7% wanted to have the private vaccine if it was free, and 62.0% wanted to have the rotavirus vaccine. The total mean score on the Attitudes toward Vaccination Scale was found to be 46.72±9.679. The total score of the Attitudes toward Vaccination Scale was found to be significantly higher in nuclear families (p=0.049), working parents (p=0.049), parents with more income than expenses (p=0.038), and parents with chronic diseases (p=0.042). The total score of the Attitudes toward Vaccination Scale was found to be significantly higher in parents who regularly take their children to the family physician for follow-up (p=0.001), parents who have all childhood vaccinations (p=0.001), parents who have special vaccinations (p=0.001), and parents who are willing to have vaccinations if they are free of charge (p<0.001).A significant positive correlation was determined between the attitude sub-dimension and thought sub-dimension scores (p<0.001), between the attitude sub-dimension and Attitudes toward Vaccination Scale total scores (p<0.001), and between the thought sub-dimension and Attitudes toward Vaccination Scale total scores (p<0.001). It was found that parents who have a university degree or higher (p<0.001), have social security (p=0.001), are employed (p<0.001), are public servants (p<0.001), have equal income to expenses (p<0.001), and have 2 or fewer children have received private vaccinations at a statistically significantly higher rate. It was found that parents who take their children to their family doctor for follow-up (p=0.047), have received childhood vaccinations (p=0.047), have heard of private vaccinations (p<0.001), have been recommended private vaccinations (p<0.001), and are willing to get vaccinated if it is free (p<0.001) have received private vaccinations at a statistically significantly higher rate. It was found that parents who have received private vaccinations have a 2.768-unit higher Attitudes toward Vaccination Scale total score than those who have not (p=0.011). It was determined that if private vaccines were free of charge, the total score of those who wanted to be vaccinated was 5.038 units higher than those who did not (p<0.001). Conclusions: The total score on the Attitudes toward Vaccination Scale was determined to be moderate. Parents' knowledge of specific vaccines should be increased, and solutions should be identified to raise awareness on this issue.
Benzer Tezler
- 2-5 yaş arası çocuğu olan ebeveynlerin sağlık okuryazarlığı, çocuklarını aşılatma düzeyi ve aşı kararsızlığının değerlendirilmesi
Evaluation of health literacy, childhood vaccination uptake, and vaccine hesitancy among parents of children aged 2–5 years
HAKAN EKİNCİ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BERRİN TELATAR
- 0-2 yaş çocuğu olan ebeveynlerin rotavirüs ve menenjit aşıları hakkında bilgi düzeyleri, tutum ve davranışları
Knowledge levels, attitudes, and behaviors of parents with children aged 0-2 regarding rotavirus and meningitis vaccines
LÜTFİYE BURÇE BAYRAKCI
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiPamukkale ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TAMER EDİRNE
- 0-5 yaş arası çocuğu olan ebeveynlerin çocukluk çağı aşıları hakkında bilgi ve tutumları
Knowledge and attitudes of parents with children aged 0-5 about childhood vaccinations
ESRA TAHTA
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Aile HekimliğiPamukkale ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NİLÜFER EMRE
- Birinci basamak sağlık hizmetlerine başvuran ebeveynlerin HPV aşısı ile ilgili tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi
Evaluation of attitudes and behaviors of parents applying to primary health care services regarding HPV vaccine
NURÇİÇEK MUTLU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
Aile HekimliğiAtatürk ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YASEMİN ÇAYIR
- Karabük ilinde sağlık kuruluşlarına başvuran 0-6 yaş çocukluk çağı aşıları ile ilgili bilgi, tutum ve aşı reddini etkileyen faktörler
Factors affecting knowledge, atti̇tudes and vaccine refusal among chi̇ldren aged 0-6 who attended healthcare facilities in Karabük
SEDA AYDIN