Temel psikolojik ihtiyaçlar temelli sanat terapisi programının ergenlerin saldırganlık düzeyine etkisi
The effect of basic psychological needs-based art therapy program on the aggression level of adolescents
- Tez No: 952297
- Danışmanlar: DOÇ. DR. NUR DEMİRBAŞ ÇELİK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Eğitim ve Öğretim, Psychology, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Alanya Alaaddin Keykubat Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, Temel Psikolojik İhtiyaçlar (TPİ) kuramı temelinde yapılandırılan sanat terapisi programının ergen bireylerin saldırganlık düzeylerine etkisini incelemektir. Çalışma, ön test-son test ve izleme testinden oluşan kontrol gruplu yarı deneysel desenle gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu, Antalya ilinde öğrenim gören 10. ve 11. sınıf düzeyindeki toplam 14 lise öğrencisi oluşturmaktadır. Katılımcılar elverişli örneklem yoluyla deney (n=7) ile kontrol (n=7) gruplarına atanmıştır. Veri toplama sürecinde Kar-Ya Saldırganlık Ölçeği ile Temel Psikolojik İhtiyaçlar Ölçeği kullanılmıştır. Araştırma kapsamında her iki gruba da ön testler uygulanmış, sonrasında yalnızca deney grubuna TPİ kuramında yer alan özerklik, yeterlik ve ilişkisellik ihtiyaçlarını desteklemeyi hedefleyen, sanat terapisi temelli 8 oturumluk bir psikoeğitim programı uygulanmıştır. Kontrol grubuna ise herhangi bir müdahalede bulunulmamıştır. Müdahale sürecinin ardından her iki gruba son testler uygulanmış; ayrıca müdahaleden altı ay sonra, yalnızca deney grubuna izleme testi yapılmıştır. Verilerin analizinde grup içi farklılıkları belirlemek amacıyla Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi, gruplar arası farkları incelemek için ise Mann-Whitney U Testi kullanılmıştır. Elde edilen bulgular, deney grubunun saldırganlık toplam puanlarında ön testten son teste deney grubu lehine istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık ortaya koymuştur. Fiziksel saldırganlık ve öfke alt boyutlarında da deney grubu lehine anlamlı farklılıklar saptanmıştır. Sözel saldırganlık ve düşmanlık alt boyutlarının puanlarında da azalmalar gözlemlenmiş olmakla birlikte, bu değişiklikler istatistiksel açıdan anlamlı bulunmamıştır. Kontrol grubunda ise saldırganlık düzeylerine ilişkin ön test ve son test puanları arasında anlamlı bir fark tespit edilmemiştir. Ayrıca deney grubunun son test ve izleme testi puanları arasında anlamlı bir farkın bulunmaması, uygulanan programın etkisinin zaman içerisinde sürdüğüne işaret etmektedir. Temel psikolojik ihtiyaçlara ilişkin bulgular ise, kontrol grubunun Temel Psikolojik İhtiyaçların Doyumu ve Engellenmesi Ölçeği puanlarında ön test-son test arasında anlamlı bir değişim olmadığını; son testlerde deney ve kontrol grupları arasında TPİ doyumu, engellenmesi ve alt boyutlar düzeyinde istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmadığını göstermiştir. Bu sonuçlar, temel psikolojik ihtiyaçların desteklenmesini esas alan sanat terapisi temelli psikoeğitim programının ergenlerin saldırganlık düzeylerini azaltmada etkili olabileceğini göstermektedir. Bununla birlikte, söz konusu programın temel psikolojik ihtiyaç düzeyleri üzerinde doğrudan istatistiksel olarak anlamlı bir etki yaratmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
The aim of this study was to examine the effect of an art therapy program structured on the Basic Psychological Needs (BPN) theory on the aggression levels of adolescents. The study was conducted using a quasi-experimental design with a control group, including pre-test, post-test, and follow-up measurements. The study group consisted of a total of 14 high school students in the 10th and 11th grades, studying in Antalya. Participants were assigned to the experimental (n=7) and control (n=7) groups through purposive sampling. Data were collected using the Kar-Ya Aggression Scale and the Basic Psychological Needs Scale. Both scales were administered as pre-tests to both groups. Subsequently, an 8-session psychoeducation program based on art therapy techniques was implemented with the experimental group, aiming to support the needs for autonomy, competence, and relatedness as defined in BPN theory. No intervention was applied to the control group. Following the intervention, post-tests were administered to both groups, and a follow-up test was conducted with the experimental group six months later. For data analysis, the Wilcoxon Signed-Rank Test was used for within-group comparisons, and the Mann-Whitney U Test was used for between-group comparisons. The findings indicated a statistically significant difference in favor of the experimental group in the total aggression scores from pre-test to post-test. Significant differences in favor of the experimental group were also found in the subdimensions of physical aggression and anger. Although decreases were observed in verbal aggression and hostility subdimension scores, these changes were not statistically significant. In the control group, no significant difference was found between the pre-test and post-test aggression scores. Additionally, the absence of a significant difference between the post-test and follow-up test scores in the experimental group suggests that the effect of the program was sustained over time. Regarding the basic psychological needs, findings showed no statistically significant change in the control group's pre-test and post-test scores on the Satisfaction and Frustration of Basic Psychological Needs Scale. Moreover, no statistically significant difference was found between the experimental and control groups in terms of need satisfaction, need frustration, or their subdimensions in the post-tests. These results suggest that a psychoeducational program designed with art therapy techniques and grounded in the support of basic psychological needs may be effective in reducing aggression levels in adolescents. However, it was also concluded that the program did not produce a statistically significant change in the overall levels of basic psychological needs.
Benzer Tezler
- Deprem yaşamış koruyucu annelere yönelik travma odaklı bilişsel davranışçı terapi temelli grupla psikolojik danışma
Trauma-focused cognitive behavioural therapy-based group psychological counselling for foster mothers who experienced an earthquake
BEYZA ŞANAL GÜNGÖR
Doktora
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimHacettepe ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NİLÜFER KOÇTÜRK
- Exploring the effects of art-based practices and processes with refugee clients: A qualitative investigation through the experiences of mental health professionals
Mülteci danışanlarla çalışırken sanat temelli uygulamaların etkilerinin ve süreçlerinin araştırılması: Ruh sağlığı çalışanlarının gözünden nitel bir araştırma
YEŞİM AYŞEGÜL YENİAY
Yüksek Lisans
İngilizce
2022
Psikolojiİstanbul Bilgi ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ANIL ÖZGE ÜSTÜNEL BALCI
- Görsel algı ve tasarım kriterlerinin mekan olgusuna etkisi
Impact of visual perception and design criteria on spatial features
OZAN YÜCE
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
İç Mimari ve DekorasyonMimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesiİç Mimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. CEM DOĞAN
- Measuring and visualizing urban morphology through information entropy theory
Kentsel morfolojinin bilgi entropisi teorisi kullanılarak ölçülmesi ve görselleştirilmesi
HARUN EKİNOĞLU
Doktora
İngilizce
2017
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYŞE SEMA KUBAT