Geri Dön

Kendilik Hissi Ölçeğinin Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışması ve alkol-madde kullanım bozukluğu tanılı hastalarda kendilik hissi

Validity and reliability study of the Turkish version of the Sense of Self Scale and sense of self in patients diagnosed with alcohol and substance use disorders

PDF İndir

  1. Tez No: 952070
  2. Yazar: İMGE İLKE ÖZEL
  3. Danışmanlar: PROF. DR. MURAT ERKIRAN
  4. Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
  5. Konular: Psikiyatri, Psychiatry
  6. Anahtar Kelimeler: Alkol ve Madde Kullanımı, Cinsiyet, Kendilik Hissi, Alcohol and Substance Use, Gender, Sense of Self
  7. Yıl: 2025
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
  10. Enstitü: İstanbul Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi
  11. Ana Bilim Dalı: Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

AMAÇ: Bu çalışmanın amacı kadın alkol ve madde kullanım bozukluğu tanılı hastaların, erkek hastalardan klinik ve fenomenolojik özellikler ve kendilik hissi açısından farkını ortaya koymak ve bu amaç doğrultusunda Kendilik Hissi Ölçeği'ni geçerlik ve güvenirliğini yaparak Türkçe'ye uyarlamaktır. GEREÇ VE YÖNTEM: Hasta grubu örneklemini Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi'ne bağlı Erişkin Arındırma Merkezi'ne başvuran DSM-5'e göre alkol ve/veya madde kullanım bozukluğu (AMKB) tanısı alan 40 kadın ve 40 erkek olmak üzere 80 hasta oluşturmaktadır. Geçerlik güvenirlik için ise örneklemi 2025 yılında İstanbul'da bir üniversiteye kayıtlı lisans ve ön lisans programlarında okuyan ya da üniversiteden mezun 120 sağlıklı gönüllü oluşturmaktadır. Tüm katılımcılardan hem sözel hem yazılı olarak onam alınmıştır. Sağlıklı gönüllülere Borderline Kişilik Ölçeği, Beck Depresyon Envanteri, Beş Faktör Kişilik Envanteri, Marlowe-Crowne Sosyal Beğenirlik Ölçeği Kısa Formu, Reddedilme Duyarlılığı Ölçeği, Gözden Geçirilmiş Kendini Ayarlama Ölçeği, Rosenberg Benlik Saygısı Ölçeği ve Türkçe Kendilik Hissi Ölçeği (KHÖ) verilmiştir. Hasta popülasyonuna ise Türkçe Kendilik Hissi Ölçeği, Borderline Kişilik Ölçeği ve Beck Depresyon Envanteri verilmiş, Sosyodemografik ve Klinik Veri Formu araştırmacı tarafından doldurulmuş ve sonuçlar istatistiki analize tabi tutulmuştur. BULGULAR: Kendilik hissi ölçeği (KHÖ) puanları, alkol ve madde kullanım bozukluğu (AMKB) grubunda sağlıklı gruba göre yüksek bulunmuştur. Yaş, cinsiyet ve medeni durum ile KHÖ puanları arasında anlamlı ilişki bulunmamıştır. KHÖ puanları eğitim seviyesi ve remisyon süreleri ile ters korelasyon göstermiştir. Borderline Kişilik Ölçeği ve Beck Depresyon Envanteri puanları ile ise anlamlı seviyede pozitif yönde ilişkili bulunmuştur. AMKB hastalarında kadın ve erkek cinsiyet arasında kendilik hissi açısından fark saptanmamıştır. Kadınlarda yalnızca AKB oranı daha yüksek, intihar ve kendine zarar verme davranışları daha fazla, ek psikiyatrik hastalık kaydı daha fazla bulunmuştur. Kullanım sebeplerinde kadın hastalarda erkeklerden farklı olarak partner etkisi ve stres faktörünün daha etkili olduğu görülmüştür. SONUÇLAR: Kendilik Hissi Ölçeği (KHÖ) Türkçe dilinde geçerli ve güvenilir bir ölçektir. Alkol ve madde kullanım bozukluğu (AMKB) tanılı hastalarda kendilik hissinin zayıfladığı ve bu zayıflığın borderline kişilik özellikleri, depresif belirtiler, kendilik imgesi, boşluk duygusu, dürtüsellik, yoğun öfke ve psikoz benzeri semptomlar gibi psikopatolojik belirtilerle ilişkili olduğu bulunmuştur. Sosyodemografik değişkenlerden yalnızca eğitim süresiyle anlamlı ilişkili olan kendilik hissinin, AMKB hastalarında remisyon süresi ile ilişkili olduğu saptanmıştır. Kadın ve erkek hastalar arasında kendilik hissi açısından anlamlı fark gözlenmemiş olsa da kadınların intihar girişimi, kendine zarar verme, partner ve dış faktörler sebebiyle alkol-madde kullanma ve gebelik döneminde madde kullanımının sürmesi gibi özel riskler açısından farklılık gösterdiği belirlenmiştir. Bu bulgular, cinsiyete duyarlı müdahale yaklaşımlarının önemini vurgulamaktadır.

Özet (Çeviri)

Objective: The aim of this study is to investigate the differences in clinical and phenomenological characteristics, as well as in the sense of self, between female and male patients diagnosed with alcohol and substance use disorders; and to adapt the Sense of Self Scale (SOSS) into Turkish and to assess its validity and reliability. Materials and Methods: The clinical sample consisted of 80 patients (40 females and 40 males) who applied to the Adult Detoxification Center of Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Mental Health and Neurological Diseases Training and Research Hospital and were diagnosed with alcohol and/or substance use disorder according to DSM-5 criteria. For the validity and reliability study, a community sample of 120 healthy volunteers—either university students or recent graduates from undergraduate or associate degree programs in Istanbul in 2025—was recruited. Informed consent was obtained from all participants both verbally and in writing. Healthy volunteers completed the Turkish version of the Sense of Self Scale, Borderline Personality Questionnaire (BPQ), Beck Depression Inventory (BDI), Big Five Personality Inventory, Marlowe-Crowne Social Desirability Scale Short Form, Rejection Sensitivity Questionnaire, Revised Self-Monitoring Scale, and Rosenberg Self-Esteem Scale. The clinical sample completed the Turkish SOSS, BPQ, and BDI. A Sociodemographic and Clinical Data Form was completed by the researcher for each patient. The data were subjected to statistical analysis. Results: Sense of Self Scale (SOSS) scores were significantly higher in the alcohol and substance group compared to the healthy volunteers. No significant associations were found between sense of self scores and age, gender, or marital status. However, sense of self scores were negatively correlated with educational attainment and remission duration. Significant associations were found between SOSS scores and both borderline personality traits and depressive symptoms. No gender differences were observed in sense of self scores among patients diagnosed with alcohol and substance use disorders. However, the rate of alcohol use disorder alone was higher among women; suicide attempts and self-harm behaviors, as well as additional psychiatric comorbidities, were also more frequent in women. Regarding reasons for alcohol and substance use, partner influence and stress-related factors were found to be more prominent in female patients compared to male patients. Conclusions: The Sense of Self Scale (SOSS) was found to be a valid and reliable instrument in Turkish. Among patients diagnosed with alcohol and substance use disorders, sense of self was observed to be impaired, and this impairment was found to be associated with various psychopathological features such as borderline personality traits, depressive symptoms, self-image disturbances, feelings of emptiness, impulsivity, intense anger, and psychotic-like symptoms. Among sociodemographic variables, only the duration of education was associated with sense of self. Additionally, the sense of self was found to be associated with remission duration in patients with alcohol and substance use disorders. Although no significant gender differences were observed in overall sense of self scores, female patients exhibited distinct clinical characteristics. These included higher rates of suicide attempts, self-harming behaviors, alcohol and substance use influenced by partners and external stressors, as well as continued use during pregnancy. These findings highlight the importance of gender-sensitive intervention approaches.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    425390

    Bağlanma, anksiyete ve bilgi işleme

    Attachment, anxiety and information processing

    ECE VARLIK ÖZSOY

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2015

    PsikolojiAnkara Üniversitesi

    Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. NESRİN HİSLİ ŞAHİN

  2. Tez No

    385146

    Denetimli serbestlik tedbiri ile tedavi kararı verilen kannabis kullanıcılarında dürtüsellik ve benlik saygısı düzeylerinin takip sonuçları ile ilişkisi

    The relationship between treatment outcomes, impulsivity and self-esteem in cannabis users on probation

    NAGİHAN ÇALIŞKAN

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2015

    PsikiyatriSağlık Bakanlığı

    Psikiyatri Ana Bilim Dalı

    UZMAN VAHAP OZAN KOTAN

  3. Tez No

    224444

    Kilolu ve obez kadınlarda obezite ve benlik saygısı ilişkisinin değerlendirilmesi

    Evaluation of relation between self esteem and obesity in obese and overweight women

    NEVRA YÜCEL

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2008

    Halk SağlığıMarmara Üniversitesi

    Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı

    YRD. DOÇ. DR. AHMET TOPUZOĞLU

  4. Tez No

    958152

    Engellilerde spora katılım motivasyonu ve psikolojik dayanıklılık arasındaki ilişkinin araştırılması

    An investigation of the relationship between participation motivation in sports and psychological resilience in individuals with disabilities

    LEYLA GÜMÜŞ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    SporBingöl Üniversitesi

    Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. İDRİS KAYANTAŞ

  5. Tez No

    734923

    Koruyucu ve evlat edinen annelerin ebeveynlik becerilerini güçlendirmeye yönelik etkileşime dayalı bir erken müdahale programı

    A responsive early intervention program to strengthen the parenting skills of foster and adoptive mothers

    MÜGE KUNT

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2022

    Eğitim ve ÖğretimGazi Üniversitesi

    Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. NESLİHAN AVCI

Geri Dön