Yaşlılarda sağlık okuryazarlığı, fiziksel aktivite düzeyi ve uyku kalitesi arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examining the relationship between health literacy, physical activity levels and sleep quality in the elderly
- Tez No: 951237
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜL BÜLBÜL MARAŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Geriatri, Sağlık Eğitimi, Geriatrics, Health Education
- Anahtar Kelimeler: Fiziksel aktivite, Sağlık okuryazarlığı, Uyku kalitesi, Yaşlı bireyler, Health literacy, Older adults, Physical activity, Sleep quality
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İzmir Demokrasi Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Yaşlı Sağlığı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Yaşlı Sağlığı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, yaşlı bireylerde sağlık okuryazarlığı ile fiziksel aktivite ve uyku kalitesi arasındaki ilişkinin incelenmesi amacıyla yürütülmüştür. Araştırma, Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Nöroloji ve Geriatri polikliniklerine Ekim–Aralık 2024 döneminde başvuran, 65 yaş ve üzeri 250 gönüllü bireyle gerçekleştirilmiştir. Tanımlayıcı ve kesitsel nitelikteki çalışmada, Tanımlayıcı Bilgi Formu, Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği-32, Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi, Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi kullanılmıştır. Veriler, bağımsız gruplar t testi, tek yönlü varyans analizi ve Pearson korelasyon analizi ile değerlendirilmiştir. Katılımcıların %95,2'sinin yeterli veya mükemmel düzeyde sağlık okuryazarlığına sahip olduğu, %28'inin fiziksel olarak inaktif ve %32,4'ünün kötü uyku kalitesine sahip olduğu belirlenmiştir. Yaş arttıkça sağlık okuryazarlığı ve fiziksel aktivite düzeyleri azalmakta, uyku kalitesi bozulmaktadır. Eğitim düzeyi yükseldikçe sağlık okuryazarlığı artmakta; kronik hastalığı ve gündüz uyuma durumu olan bireylerde ise sağlık okuryazarlığı ve fiziksel aktivite düzeyleri düşük, uyku kalitesi daha kötüdür. Kendini“orta yaşlı”olarak algılayan bireylerin sağlık okuryazarlığı ve fiziksel aktivite düzeyleri daha yüksektir. Korelasyon analizine göre sağlık okuryazarlığı ile fiziksel aktivite düzeyi arasında pozitif (r=0,182; p<0,01), sağlık okuryazarlığı ile uyku kalitesi ve fiziksel aktivite ile uyku kalitesi arasında negatif ilişkiler bulunmuştur (r=-0,330; r=-0,178; p<0,01). Uyku kalitesi puanının yüksek olması daha kötü uykuya işaret ettiğinden, bu bulgular sağlık okuryazarlığı ve fiziksel aktivitenin artmasının daha iyi uyku kalitesine katkı sağlayabileceğini göstermektedir.
Özet (Çeviri)
This study aimed to examine the relationship between health literacy, physical activity, and sleep quality among older adults. The research was conducted with 250 voluntary participants aged 65 and above who presented to the Neurology and Geriatrics outpatient clinics of Ege University Medical Faculty Hospital between October and December 2024. This descriptive and cross-sectional study utilized the Descriptive Information Form, Turkey Health Literacy Scale-32, International Physical Activity Questionnaire, Pittsburgh Sleep Quality Index. Data were analyzed using independent samples t-tests, one-way ANOVA, and Pearson correlation analysis. Results showed that 95.2% of the participants had adequate or excellent levels of health literacy; 28% were physically inactive and 32.4% had poor sleep quality. As age increased, both health literacy and physical activity levels decreased, while sleep quality worsened. Health literacy increased with education level, whereas participants with chronic diseases or who reported daytime sleeping had lower health literacy and physical activity levels and worse sleep quality. Those who perceived themselves as“middle-aged”had higher levels of health literacy and physical activity than those who identified as“elderly.”Pearson correlation analysis revealed a significant positive relationship between health literacy and physical activity (r = 0.182, p < 0.01), and significant negative relationships between health literacy and sleep quality (r = -0.330, p < 0.01), as well as between physical activity and sleep quality (r = -0.178, p < 0.01). Since higher scores on the Pittsburgh Sleep Quality Index indicate worse sleep quality, these findings suggest that improvements in health literacy and physical activity may contribute to better sleep quality among older adults
Benzer Tezler
- Yaşlılarda düşme sağlık okuryazarlığı ölçeğinin Türkçe versiyonunun psikometrik değerlendirmesi ve düşme sağlık okuryazarlığına etki eden faktörlerin belirlenmesi
Psychometric evaluation of the Turkish version of the falls health literacy scale in older adults and determination of the factors affecting falls health literacy
ALİ YAVUZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
HemşirelikKırşehir Ahi Evran ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YASEMİN CEYHAN
- Orta yaşlı ve yaşlı bireylerde E-sağlık okuryazarlığı ve sosyo-ekolojik modele göre etkileyen faktörlerin belirlenmesi
E-health literacy in middle aged and elderly individuals and determination of affecting factors according to socio-ecological model
BURCU AYŞE NUR ATAMAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Sağlık EğitimiHacettepe ÜniversitesiKalp ve Solunum Fizyoterapisi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MELDA SAĞLAM
- Bir geriatri kliniğine başvuran yaşlı bireylerde sağlık okuryazarlığının aktif yaşlanma üzerine etkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effect of health literacy on active aging in old individuals attending to a geriatric clinic
GİZEM GÜNEŞ TÜZÜN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜNEŞ ARIK
DOÇ. DR. İSMAİL KASIM
- Pınarhisar'da 50 yaş ve üzeri yetişkinlerde sağlık okuryazarlığının kolorektal kanser tarama davranışlarıyla ilişkisi
Relationship between health literacy and colorectal cancer screening behaviors in adults aged 50 years and over in pinarhisar
NÜKET PANCAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Halk SağlığıKırklareli ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ YELİZ MERCAN
- Kütahya'daki yaşlıların beslenme okuryazarlığı durumları ve sağlıklı beslenmeye ilişkin tutumları
Nutritional literacy status of the ELDERLY and their attitudes to HEALTHY eating in kütahya
ELİF ÖZTOPRAK KOL
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Halk SağlığıKütahya Sağlık Bilimleri ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ NALAN BOSTAN AKMEŞE