Geri Dön

Yaşlılarda düşme sağlık okuryazarlığı ölçeğinin Türkçe versiyonunun psikometrik değerlendirmesi ve düşme sağlık okuryazarlığına etki eden faktörlerin belirlenmesi

Psychometric evaluation of the Turkish version of the falls health literacy scale in older adults and determination of the factors affecting falls health literacy

PDF İndir

  1. Tez No: 983491
  2. Yazar: ALİ YAVUZ
  3. Danışmanlar: DOÇ. DR. YASEMİN CEYHAN
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Hemşirelik, Nursing
  6. Anahtar Kelimeler: Düşme, Sağlık Okuryazarlığı, Yaşlı, Hemşirelik, Falls, Health Literacy, Elderly, Nursing
  7. Yıl: 2025
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi
  10. Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Hemşirelik Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Bu çalışma, yaşlı bireylerde Düşme Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği (DSOYÖ)'nin Türkçe versiyonunun geçerlik ve güvenirliğini test etmek ve Düşme Sağlık Okuryazarlığı (DSOY)'na etki eden faktörleri belirlemek amacıyla metodolojik ve tanımlayıcı/ilişki arayıcı olmak üzere iki aşamada yapılmıştır. Araştırma verileri, Mart-Aralık 2024 tarihleri arasında, Nevşehir il merkezine bağlı 12 Aile Sağlığı Merkezinde (ASM) toplanmıştır. Örneklem seçiminde orantılı tabakalı örneklem yöntemi kullanılmış ilk aşama 400, ikinci aşama 381 birey ile tamamlanmıştır. Veriler Tanıtıcı Bilgi Formu ve DSOYÖ ile toplanmıştır. Veriler ilk aşamada psikometrik testler, ikinci aşamada tanımlayıcı istatistikler ve regresyon analizi ile değerlendirilmiştir. İlk aşamanın dil eşdeğerliğinde kapsam geçerlik indeksi %80 üzerinde elde edilmiştir. Öznel bölümde açımlayıcı faktör analizleri sonucunda, faktör yükü 0,50'nin altında veya birden fazla faktör altında yer alan maddeler çıkarılarak 16 madde 6 faktörlü nihai yapı oluşturulmuştur. Geliştirilen ölçekte yer alan üç alt boyut korunmuştur. Bu haliyle Kaiser-Meyer-Olkin değeri 0,713; Bartlett's χ²=1879,165 (p<0,001) elde edilmiştir. Doğrulayıcı Faktör Analizi sonuçları, önerilen modelin veri ile kabul edilebilir düzeyde uyum gösterdiğini (CMIN/DF<3), maddelerin standart faktör yüklerinin 0,45–0,90 aralığında ve istatistiksel olarak anlamlı olduğunu (p<0,001) ve R² değerlerine göre maddelerin varyanslarının önemli bir bölümünün açıklandığını göstererek ölçeğin belirlenen faktör yapısının doğrulandığını ortaya koymaktadır. Toplam varyansın %69,81'inin açıklandığı, alt boyutlara ait Cronbach's alfa katsayılarının 0,648-0,822 arasında değiştiği belirlenmiştir. Hotelling's T² ve Tukey testleri, ölçeğin çok boyutlu ancak toplanabilir olmayan bir yapıya sahip olduğunu göstermiştir. Nesnel bölüm için madde güçlük indeksleri 0,76-0,97; ayırt edicilik indeksleri 0,28-0,52 arasında bulunmuş, Kuder-Richardson 20 (KR-20) güvenirlik katsayısı 0,576 olarak belirlenmiştir. Test-tekrar test analizi sonuçları ölçeğin yüksek düzeyde zamansal kararlılığa sahip olduğunu ortaya çıkarmıştır (ICC=0,953; p<0,001). Çalışmanın ikinci aşamasında, 67,22±2,76 yaş ortalamasına sahip olan bireylerden %34,9'u düşme korkusu yaşadığını belirtmiştir. Ölçeğin düşmeleri önleme deneyimi alt boyut puan ortalaması 24,72±2,24, genel sağlık ve aktif yaşam alt boyutu 6,06±0,86 ve sağlık danışmanlığı ve hizmetleri arayışı alt boyutu 21,83±2,16'dır. Regresyon analizi sonucunda, düşmeleri önleme deneyimi alt boyutunda DSOYÖ puanı; lise (β1=1,887) ve yüksekokul (β1=3,219) mezunlarında, kendi bakımını bağımsız sürdüremeyenlerde (β1=1,062), yardımcı araç kullanmayanlarda (β1=1,560) ve düşme konusunda bilgilendirilmeyenlerde (β1=0,564) daha yüksek bulunmuştur. Sağlık ve aktif yaşam alt boyutunda ise; lise mezunlarının (β1=0,700), düşme korkusu olanların (β1=0,660), son bir yılda 1-2 kez düşenlerin (β1=0,246) puanları daha yüksektir. Sağlık danışmanlığı ve hizmetleri arayışı alt boyutunda; erkeklerin (β1=0,393), lise (β1=2,125) ve yüksekokul (β1=2,706) mezunlarının, işçilerin (β1=0,827), yardımcı araç kullanmayanların (β1=0,982) ve aktivite esnasında düşme endişesi yaşamayanların (β1=0,465) puanı daha yüksek elde edilmiştir. Tanımlayıcı faktörler alt boyutların sırasıyla %16 (Adj.R²=0,163), %18 (Adj.R²=0,182) ve %27'sini (Adj.R²=0,271) açıklamıştır. Sonuç olarak, yapılan analizler Türkçe DSOYÖ'nün geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğunu göstermiştir. Eğitim düzeyi, cinsiyet, fiziksel bağımsızlık, düşme deneyimi ve düşme konusunda bilgilendirilme durumu DSOY'u etkileyen temel faktörlerdir.

Özet (Çeviri)

This study was conducted in two phases—methodological and descriptive/correlational-to test the validity and reliability of the Turkish version of the Falls Health Literacy Scale (FHLS) in older adults and to identify the factors affecting Falls Health Literacy (FHL). Research data were collected from 12 Family Health Centers in the Nevşehir provincial center between March and December 2024. A proportional stratified sampling method was used in sample selection, with the first stage completed with 400 individuals and the second stage with 381 individuals. The data were collected using the Descriptive Information Form and FHLS. The data were evaluated using psychometric tests in the first stage and descriptive statistics and regression analysis in the second stage. In the first stage, a content validity index of over 80% was obtained for language equivalence. In the subjective section, exploratory factor analyses removed items with factor loadings below 0.50 or under more than one factor, resulting in a final structure of 16 items and 6 factors. The three subscales included in the developed scale were retained. In this form, the Kaiser-Meyer-Olkin value was 0.713; Bartlett's χ²=1879.165 (p<0.001) was obtained. The results of the Confirmatory Factor Analysis indicated that the proposed model demonstrated an acceptable level of fit to the data (CMIN/DF<3), that the standardized factor loadings of the items ranged between 0.45 and 0.90 and were statistically significant (p<0.001), and that a substantial proportion of the variance of the items was explained according to the R² values, thereby confirming the predefined factor structure of the scale. It was determined that 69.81% of the total variance was explained, and the Cronbach's alpha coefficients for the sub-dimensions ranged from 0.648 to 0.822. Hotelling's T² and Tukey tests indicated that the scale has a multidimensional but non-aggregable structure. For the objective section, item difficulty indices ranged from 0.76 to 0.97; discrimination indices ranged from 0.28 to 0.52, the Kuder–Richardson 20 (KR-20) reliability coefficient was determined as 0.576. Test-retest analysis results indicated that the scale had a high level of reliability. Test-retest analysis results indicated that the scale has a high level of temporal stability (ICC=0.953; p<0.001). In the second phase of the study, 34.9% of individuals with an average age of 67.22±2.76 reported experiencing fear of falling. The scale's subscale mean scores were 24.72±2.24 for fall prevention experience, 6.06±0.86 for general health and active living, and 21.83±2.16 for seeking health counseling and services. Regression analysis revealed that the FHLS score in the subscale for fall prevention experience was higher among high school (β1=1.887) and college (β1=3.219) graduates, those unable to care for themselves independently (β1=1.062), those who did not use assistive devices (β1=1.560), and those who were not informed about falls (β1=0.564). In the health and active living sub-dimension, scores were higher among high school graduates (β1=0.700), those with a fear of falling (β1=0.660), and those who had fallen 1-2 times in the past year (β1=0.246). In the health counseling and services sub-dimension, men (β1=0.393), high school (β1=2.125) and college (β1=2.706) graduates, workers (β1=0.827), those who do not use assistive devices (β1=0.982), and those who do not experience anxiety about falling during activities (β1=0.465) obtained higher scores. The descriptive factors explained 16% (Adj. R²=0.163), 18% (Adj. R²=0.182), and 27% (Adj. R²=0.271) of the subscales, respectively. In conclusion, the analyses conducted have demonstrated that the FHLS in Turkish is a valid and reliable measurement tool. Educational level, gender, physical independence, history of falls, and level of knowledge about falls are the key factors influencing the FHLS.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    842304

    Ankara'da bir Aile Sağlığı Merkezine başvuran 18 yaş üstü hastaların COVID-19 aşıları hakkında düşünce ve davranışlarının belirlenmesi, aşı sonrası görülen yan etkilerin değerlendirilmesi

    Determination of thoughts and behaviors about COVID-19 vaccines of patients over 18 years old applying to a family health center in Ankara, evaluation of side effects observed after vaccine

    MERVE ARI

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2022

    Aile HekimliğiAnkara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi

    Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. AHMET KESKİN

  2. Tez No

    359036

    Huzurevinde ve evde yaşayan yaşlılarda düşme ile ilişkili risk faktörleri

    The risk factors associated with falls in the elderly living in nursing homes and their own homes

    ZEYNEP BULUT DOĞAN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2014

    Fizyoterapi ve RehabilitasyonHacettepe Üniversitesi

    Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Bölümü

    PROF. DR. NURAY KIRDI

  3. Tez No

    494687

    Yaşlılarda denge bozukluğunun sıklığı, biyolojik-sosyal nedenleri ve düşme riskindeki rolü

    The frequency, biological social etiology of balance disorder in the elderly and it's role in falling risk

    TAHSİN BARIŞ DEĞER

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2017

    GeriatriEge Üniversitesi

    İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ZELİHA FULDEN SARAÇ

  4. Tez No

    468642

    Bir aile sağlığı merkezine başvuran 65 yaş ve üstü yaşlılarda düşme davranışlarının belirlenmesi

    Evaluation of the falls behavi̇or of the elderly over the AGE of 65 who applied to A family health center

    BALKAN BAĞLA

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2017

    HemşirelikBahçeşehir Üniversitesi

    Hemşirelik Ana Bilim Dalı

    YRD. DOÇ. DR. SENNUR KULA ŞAHİN

  5. Tez No

    340900

    65 yaş üstü yaşlılarda elastik bant ve swissball egzersizlerinin yaşam kalitesi, düşme riski ve bazı fiziksel uygunluk değerlerine etkisi

    The effects of swissball and elastic band exercises on the quality of life and some physical parameters of elderly people aged over 65 years old

    HİLAL KILINÇ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2013

    Sağlık EğitimiMuğla Sıtkı Koçman Üniversitesi

    Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı

    YRD. DOÇ. DR. GÖNÜL BABAYİĞİT İREZ

Geri Dön