Adölesanlarda uygulanan bilinçli farkındalık egzersizleri ile desteklenen transteoretik model temelli sağlıklı internet kullanımı programının problemli internet kullanımı, sosyal beceri ve öz yeterlilik düzeyine etkisi
The effect of the healthy internet use program based on the transtheoretical model supported by mindfulness exercises on problematic internet use, social skills, and self-efficacy in adolescents
- Tez No: 951083
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ALİME SELÇUK TOSUN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Halk Sağlığı, Public Health
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Selçuk Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Hemşirelik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma adölesanlarda uygulanan bilinçli farkındalık egzersizleri ile desteklenen Transteoretik Model (TTM) temelli sağlıklı internet kullanımı programının problemli internet kullanımı, sosyal duygusal öğrenme beceri ve özyeterlilik düzeylerine etkisini değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Bu araştırma paralel grup randomize kontrollü deneysel bir çalışmadır. Bu araştırma, 11 Kasım 2024- 16 Nisan 2025 tarihleri arasında Namık Kemal Ortaokulunda yapılmıştır. Müdahale grubunda 37, kontrol grubunda 37 olmak üzere toplam 74 öğrenci çalışmaya dahil edildi. Verilerin toplanmasında İnternet Bağımlılığı Ölçeği, Sosyal Duygusal Öğrenme Becerileri Ölçeği, Çocuklar İçin Öz Yeterlik Ölçeği, Sağlıklı İnternet Kullanımı Davranış Değişim Aşaması Tanılama Formu kullanılmıştır. Müdahale grubunda yer alan öğrencilere bilinçli farkındalık egzersizleri ile desteklenen TTM Temelli Sağlıklı İnternet Kullanımı Programı 8 hafta uygulanmıştır. Kontrol grubuna ise herhangi bir girişim uygulanmamıştır. KTO Karatay Üniversitesi İlaç ve Tıbbi Cihaz Dışı Araştırmalar Etik Kurulu'ndan onay, öğrenci ve velilerden yazılı bilgilendirilmiş onam alınmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde Mann-Whitney U testi, Friedman testi ve Student-Newman-Keuls, bağımsız değişkenler yönünden gruplar arası homojenlik ki-kare analizi (çok gözlü ki-kare, Yates düzeltmeli ki-kare, Fisher Kesin testi) kullanılmıştır. Müdahale ve kontrol grubu karşılaştırıldığında öğrencilerin İnternet Bağımlılığı Ölçeği (pη2=0,451) Sosyal Duygusal Öğrenme Becerileri Ölçeği (pη2=0,367) ve Çocuklar İçin Öz Yeterlik Ölçeği (pη2=0,281) son test ve 3. ay sonu izlem toplam puan ortalamaları arasında farkın anlamlı olduğu belirlenmiştir (p<0,05). Müdahale grubundaki öğrencilerin İnternet Bağımlılığı Ölçeği (pη2=0,512), Sosyal Duygusal Öğrenme Becerileri Ölçeği (pη2=0,489) ve Çocuklar İçin Öz Yeterlik Ölçeği (pη2=0,308 ) ön test, son test ve 3. ay sonu izlem toplam puan ortalamaları arasında farkın anlamlı olduğu saptanmıştır (p<0,05). Müdahale ve kontrol grubunda yer alan öğrencilerin sağlıklı İnternet Kullanımı Davranış Değişim Aşaması Tanılama Formu'na göre davranış aşamalarında son test ve 3. ay sonu izlem arasında farkın anlamlı olduğu tespit edilmiştir (Cramer' s V=0,536; Cramer' s V =0,355) (p<0,05). Bilinçli Farkındalık egzersizleri ile desteklenen TTM temelli sağlıklı internet kullanımı programının öğrencilerin internet bağımlılığı düzeyini azalttığı, sosyal duygusal öğrenme becerileri ve öz yeterlilik düzeyini artırdığı belirlenmiştir. Bu doğrultuda, hemşirelerin özellikle okul sağlığı kapsamında adölesanlara yönelik internet bağımlılığını azaltmaya yönelik yürütülecek programlarda TTM yaklaşımı ve Bilinçli Farkındalık egzersizlerini içeren yapılandırılmış programlardan yararlanmaları önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
This study was conducted to evaluate the effect of the Transtheoretical Model (TTM) based healthy internet use program supported by mindfulness exercises on problematic internet use, social emotional learning skills and self-efficacy levels in adolescents. This research is a parallel group randomized controlled experimental study. This study was conducted at Namik Kemal Secondary School between November 11, 2024 and April 16, 2025. A total of 74 students, 37 in the intervention group and 37 in the control group, were included in the study. Internet Addiction Scale, Social Emotional Learning Skills Scale, Self-Efficacy Scale for Children, Healthy Internet Use Behavior Change Stage Diagnostic Form were used to collect the data. The TTM-Based Healthy Internet Use Program supported by mindfulness exercises was applied for 8 weeks to the students in the intervention group. No intervention was applied to the control group. Approval was obtained from KTO Karatay University Drug and Non-Medical Device Research Ethics Committee and written informed consent was obtained from students and parents. Mann-Whitney U test, Friedman test and Student-Newman-Keuls, and chi-square analysis of homogeneity between groups in terms of independent variables (multivariate chi-square, chi-square with Yates correction, Fisher's exact test) were used in the evaluation of the data. When the intervention and control groups were compared, it was determined that the difference between the post-test and 3-month follow-up total mean scores of the Internet Addiction Scale (pη2=0.451), Social Emotional Learning Skills Scale (pη2=0.367) and Self-Efficacy Scale for Children (pη2=0.281) was significant (p<0.05). The difference between the mean scores of the students in the intervention group on the Internet Addiction Scale (pη2=0.512), Social Emotional Learning Skills Scale (pη2=0.489) and Self-Efficacy Scale for Children (pη2=0.308) pre-test, post-test and 3-month follow-up total scores was found to be significant (p<0.05). It was found that there was a significant difference between the post-test and 3-month follow-up of the students in the intervention and control groups in the behavior stages according to the healthy Internet Use Behavior Change Stage Diagnosis Form (Cramer's V=0,536; Cramer's V =0,355) (p<0,05). It was determined that the TTM-based healthy internet use program supported by Mindfulness exercises decreased the level of internet addiction of students and increased their social emotional learning skills and self-efficacy level. In this direction, it is recommended that nurses should benefit from structured programs including TTM approach and Mindfulness exercises in programs to be carried out to reduce internet addiction for adolescents, especially within the scope of school health
Benzer Tezler
- Bilinçli farkındalık temelli stres azaltma programının adölesanlarda dijital oyun bağımlılık düzeyleri, algılanan stres ve uyku kalitesine etkisi
The effect of mindfulness-based stress reduction program on digital game addiction levels, perceived stress and sleep quality in adolescents
KEMAL YARAN
Doktora
Türkçe
2026
HemşirelikAtatürk ÜniversitesiHalk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HASRET YALÇINÖZ BAYSAL
- Adolesan intihar girişimlerinin psiko-sosyal nedenleriyle ilgili araştırma
Başlık çevirisi yok
NAZMİYE YÜKSEL
- Ergenlerde anababa yoksunluğunun früstrasyon toleransına etkisi
Başlık çevirisi yok
TALİP ÇABUK
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
PsikiyatriDokuz Eylül ÜniversitesiPsikiyatri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CEVDET ARSAN