Tezhip sanatında boyut algısı
Dimension perception in illumination art
- Tez No: 938670
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET NUHOĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Güzel Sanatlar, Fine Arts
- Anahtar Kelimeler: Geometrik motifler, Grafik sanatlar, Görsel sanatlar, Görsel tasarım, Güzel sanatlar, Rumi motifler, Soyut resim, Türk tezhib sanatı, Geometric motifs, Graphic arts, Visual arts, Visual design, Fine arts, Rumi motifs, Abstract painting, Turkish illumination art
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yıldız Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sanat ve Tasarım Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Türk Sanatları Tasarımı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, İslam Sanatının bir disiplini olan tezhip sanatının boyut algısı hakkındadır. Çalışmada öncelikle İslam düşüncesinin; evren, mekân, suret, anlam, doğa, bakış ve görme anlayışı doğrultusunda gelişen İslam Sanatının temel ilkeleri, anlatım dili ve uygulamalarının tezhip sanatına etkisi incelenmiştir. Tezhipte perspektif dışında belli tekniklerle sağlanan boyut algısının farklı şekillerde var olduğu tespit edilerek, bu algının Batı Sanatında gelişen perspektif bakışla ilişki ve etkileşimi açıklanmıştır. İslam Sanatının; ikonografi ve natüralist tasvir uygulamalarına bakışı ortaya koyulmuştur. Bu bakışın tezhip sanatının ilkelerini belirlediği tespit edilmiştir. Soyut anlatım, stilizasyon, kavram ressamlığı ve cansız-dekoratif tasvir gibi kavramlarla tanımlanan tezhip sanatının gelişimine bütüncül bakışla yaklaşılarak total mirasın günümüzdeki tezhip uygulamalarına etkisi değerlendirilmiştir. Batı Sanatında gelişen perspektifin; geometrik mekân tasarımı, ışık ve renk kullanımı, gölgelendirme ve nokta-çizgi-biçim ilişkisi üzerinden yansıttığı öznel bakışın, İslam Sanatının bir kolu olan tezhip sanatında nasıl anlaşıldığı ve karşılandığı tetkik edilmiştir. Tüm geleneksel sanatlar gibi tarihi-sosyolojik zemine dayalı bir anlam dünyasına sahip olan tezhip sanatının, çağımızda nasıl bir sanat dili ve form geliştirdiği incelenmiştir. İslam Sanatının evrene ve eşyaya bakışa yüklediği anlamın, perspektifi de içeren birçok farklı bakışı ve görme çeşidini kapsadığı, dolayısıyla perspektif bakışın tezhip sanatına entegre edilebileceği, Türk rokokosu üslubundan başlayarak günümüze kadar bu yönde çaba gösterildiği tespit edilmiştir. Sanatın, içinde geliştiği toplumların inanç, bilgi ve değerleriyle şekillendiği açıktır. Çağımızda; güncel bilimsel anlayışlara dayanan evren kavrayışının sanata yansıması kaçınılmazdır. Çalışmamızda İslam Sanatının; görme ve bilme arasında ilişki kurduğu, görmeyi akli bir süreç olarak tanımladığı, bu süreçte hayal gücünün etkisini ve her görüntünün izafi olduğunu kabul ettiği vurgulanmıştır. Bu sebeple, yaşayan bir sanat dalı olarak tezhip sanatının, boyut algısını yansıtmada yeni teknik ve formlar geliştirmesi, bu sanatın temel mantığıyla çelişmeyen doğal bir süreç olacaktır. Geliştirilecek yeni teknik ve formların, tezhip sanatının geleneksel anlam dünyasına, tarihsel birikimine ve ilkelerine uyumlu bir şekilde entegre edilmesi müzehhipler için en önemli meseledir.
Özet (Çeviri)
This study is about the dimension perception of illumination art, which is a discipline of Islamic Art. In the study, first of all, Islamic thought; The effects of the basic principles, expression language and practices of Islamic Art, which developed in line with the understanding of universe, space, form, meaning, nature, perspective and vision, on the art of illumination were examined. It has been determined that the perception of dimension provided by certain techniques other than perspective in illumination exists in different ways, and the relationship and interaction of this perception with the perspective view developed in Western Art has been explained. Islamic Art; His perspective on iconography and naturalistic depiction practices has been revealed. It has been determined that this view determines the principles of the art of illumination. By approaching the development of the art of illumination, which is defined by concepts such as abstract expression, stylization, concept painting and inanimate-decorative depiction, from a holistic perspective, the effect of the total heritage on today's illumination practices has been evaluated. The perspective developing in Western Art; It has been examined how the subjective view reflected through geometric space design, use of light and color, shading and point-line-form relationship is understood and welcomed in the art of illumination, which is a branch of Islamic Art. It has been examined how the art of illumination, which has a world of meaning based on historical-sociological grounds, like all traditional arts, has developed an artistic language and form in our age. t has been determined that the meaning that Islamic Art attaches to the view of the universe and things covers many different views and types of vision, including perspective, and therefore perspective view can be integrated into the art of illumination, and efforts have been made in this direction starting from the Turkish rococo style until today. Iit is clear that art is shaped by the beliefs, knowledge and values of the societies in which it develops. In our age; It is inevitable that the understanding of the universe based on current scientific understandings will be reflected in art. In our study, Islamic Art; It was emphasized that he established a relationship between seeing and knowing, defined seeing as a mental process, and accepted the effect of imagination in this process and that every image is relative. For this reason, as a living art form, the art of illumination developing new techniques and forms to reflect the perception of size will be a natural process that does not contradict the basic logic of this art. The most important issue for illuminators is to harmoniously integrate the new techniques and forms to be developed into the traditional meaning, historical background and principles of the art of illumination.
Benzer Tezler
- Hilye-i saadet levhalarının geleneksel Türk el sanatları (tezhib) açısından incelenmesi
Başlık çevirisi yok
AYŞE ÜSTÜN
Yüksek Lisans
Türkçe
1990
El SanatlarıDokuz Eylül ÜniversitesiGeleneksel Türk El Sanatları Ana Sanat Dalı
YRD. DOÇ. DR. İSMAİL ÖZTÜRK
- XVI. yy'da tezhiblenmiş ilmi ve dini eserlerdeki süsleme farklılıkları
Başlık çevirisi yok
ASİYE KAFALIER
- Rumi (tarihi, çeşitleri ve gelişimi)
Başlık çevirisi yok
MÜNEVVER ÖZTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
1988
El SanatlarıMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiGeleneksel Türk El Sanatları Ana Sanat Dalı
YRD. DOÇ. DR. DÜNDAN TAHSİN AYKUTALP
- İstanbul'daki 16-17 yüzyıllar arası yaptırılan Osmanlı padişah türbelerinin süslemeleri
Başlık çevirisi yok
TANER ALAKUŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
1990
Sanat TarihiMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiTezhip Ana Sanat Dalı
YRD. DOÇ. DR. TAHSİN AYKUTALP
- Süleymaniye Kütüphanesi'ndeki mushaflarda 16. yüzyıl zahriye tezhibi
Başlık çevirisi yok
SEMA GÖKTUNA
Yüksek Lisans
Türkçe
1990
El SanatlarıMarmara ÜniversitesiGeleneksel Türk El Sanatları Ana Bilim Dalı
DR. ÇİÇEK DERMAN