Geri Dön

Okul psikolojik danışmanlarının ulusal meslek standartları çerçevesinde öz yetkinlik ve hesap verebilirlik düzeyleri

Self-efficacy and accountability levels of school counselors within the framework of national occupational standards

PDF İndir

  1. Tez No: 929175
  2. Yazar: ERDEM İVECEN
  3. Danışmanlar: DOÇ. DR. FAHRİ SEZER
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
  6. Anahtar Kelimeler: Mesleki yeterlilik, öz yetkinlik, hesap verilebilirlik, psikolojik danışman, Professional competency, self-efficacy, accountability, psychological counselor
  7. Yıl: 2025
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: İstanbul Aydın Üniversitesi
  10. Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Okul psikolojik danışmanlarının, mesleklerini başarılı şekilde yapmaları, okul psikolojik danışma ve rehberlik programını doğru bir biçimde değerlendirmeleri ve uygulamaya koymaları ancak mesleki yönden yeterlik göstererek mümkün olacaktır. Bu nedenle Türkiye'de mesleki yeterliliklerinin belli standartlara göre değerlendirilmesi ve mesleki yeterliliklerinin sağlanması için gerekli adımların atılması gerekmektedir. 2017 yılında Resmi Gazete 'de yayımlanan 'Okul Psikolojik Danışmanı Seviye 7 Ulusal Meslek Standartları (UMS)' da belirlenen standartlara göre okul psikolojik danışmanlarının eğitim alanında hangi alanda eksik kalındığının, hangi eğitimlere ihtiyaç duyulduğunun veya yapılması gereken adımların belirlenmesinde ve okul psikolojik danışmanlarının mesleki bilgi ve becerilerinin ideal bir standarda ulaştırılmasında yarar sağlayacağı düşünülmektedir. Bu araştırmada, okul psikolojik danışmanlarının, mesleki yeterlik düzeylerinin Ulusal Mesleki Standartları'nda belirtilen ölçütlere göre değerlendirilmesi amaçlanmaktadır. Bu araştırma, Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı devlet okullarında ve özel okullarda çalışan 204 okul psikolojik danışmanı dahil edilerek yapılmıştır. Katılımcılar basit seçkisiz örneklem yöntemi kullanılarak seçilmiştir. Katılımcılara kişisel bilgi formu, mesleki yeterlilik standartları ölçütleri, öz yetkinlik ölçeği ve hesap verilebilirlik ölçeği uygulanmıştır. Çalışmada nicel araştırma türlerinden betimsel tarama modeli kullanılmıştır. İstatistik analiz ise SPSS programı kullanılarak yapılmıştır.Mesleki Yeterlilik Ölçütlerinde katılımcıların %12,3'ü orta düzeyde, %87,7'si yüksek düzeyde kendilerini yeterli görmektedir. Yüksek lisans mezunlarının (n=45), lisans mezunlarına (n=146) göre daha yüksek mesleki yeterlilik, hesap verilebilirlik ve öz yetkinlik düzeyi olduğu saptanmıştır (p<0,05). Üniversite sonrası alınan eğitimlerin mesleki yeterliliği artırdığı görülmekle birlikte, okul psikolojik danışmanlarının PDR programı geliştirme ve değerlendirme, müdahale hizmetleri sunma ve gelişim faaliyetlerini yürütme konularında yetersizlik yaşadığı tespit edilmiştir. Bu durum, lisans düzeyindeki bazı mesleki ders saatlerinin artırılması, mesleki derslerin seçmeli olmaktan çıkarılarak zorunlu hale getirilmesi ve ders içeriklerinin daha uygulamalı ve etkin bir yapıya kavuşturulması gerekliliğini ortaya koymaktadır. Ayrıca, alan dışı mezunların mesleki yeterlilik açısından dezavantajlı konumda olduğu görülmüş, bu nedenle mesleğe giriş süreçlerinde yeterlilik temelli bir değerlendirme sisteminin oluşturulması önerilmektedir. Üniversite eğitim programlarının, teorik bilgiyi destekleyen uygulamalı içeriklerle güçlendirilmesi ve mesleki gelişimin sürekliliğini sağlayacak yapılandırılmış hizmet içi eğitimlerle desteklenmesi, mesleki yeterliliğin artırılması açısından kritik bir gereklilik olarak değerlendirilmektedir.

Özet (Çeviri)

The successful performance of school counselors, along with the accurate implementation and evaluation of school counseling and guidance programs, is contingent upon their professional competence. Therefore, it is essential to assess their professional competencies based on established standards and take the necessary steps to ensure these competencies in Turkey. The“National Occupational Standards for School Counselors Level 7 (NOS),”published in the Official Gazette in 2017, is expected to play a pivotal role in identifying the areas where school counselors require further training, determining the steps to be taken, and elevating their professional knowledge and skills to an ideal standard. This study aims to evaluate the professional competence levels of school counselors based on the criteria outlined in the National Occupational Standards. This study was conducted with the participation of 204 school counselors working in public and private schools affiliated with the Ministry of National Education. Participants were selected using a simple random sampling method. Data collection tools included a personal information form, criteria for professional competency standards, the self-efficacy scale, and the accountability scale. The study utilized a descriptive survey model, one of the quantitative research methods. Statistical analyses were conducted using the SPSS 22.0 software package. According to the Professional Competency Criteria, 12.3% of the participants perceived themselves as moderately competent, while 87.7% perceived themselves as highly competent. It was found that postgraduate degree holders (n=45) demonstrated higher levels of professional competence, accountability, and self-efficacy compared to undergraduate degree holders (n=146) (p<0.05). While postgraduate education has been found to enhance professional competence, school counselors have been identified as experiencing deficiencies in program development and evaluation, intervention services, and professional development activities. This finding underscores the necessity of increasing the instructional hours allocated to certain professional courses at the undergraduate level, making these courses mandatory rather than elective, and restructuring their content to be more practice-oriented and effective. Additionally, it has been observed that graduates from non-counseling backgrounds are at a disadvantage in terms of professional competency. Therefore, it is recommended that a competency-based assessment system be established for entry into the profession. Strengthening university curricula with applied components that complement theoretical knowledge and supporting continuous professional development through structured in-service training programs are considered critical requirements for enhancing professional competency.

Geri Dön