Geri Dön

Enflamatuvar bağırsak hastalığı olan çocuklarda anemi sıklığı ve risk faktörleri

Anemia and risk factors in children with inflammatory bowel disease

PDF İndir

  1. Tez No: 925859
  2. Yazar: SELİN ASLAN BAYHAN
  3. Danışmanlar: PROF. DR. ZARİFE KULOĞLU
  4. Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
  5. Konular: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları, Gastroenteroloji, Child Health and Diseases, Gastroenterology
  6. Anahtar Kelimeler: Enflamatuvar bağırsak hastalığı, Crohn hastalığı, Ülseratif kolit, İndetermine kolit, anemi, Inflammatory bowel disease, Crohn's disease, Ulcerative colitis, Indetermined Anemia
  7. Yıl: 2025
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Ankara Üniversitesi
  10. Enstitü: Tıp Fakültesi
  11. Ana Bilim Dalı: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Amaç Enflamatuvar bağırsak hastalığında (EBH) aneminin karmaşık ve çok faktörlü bir etiyolojisi vardır, ancak çoğunlukla demir eksikliği ve kronik hastalık anemisinin bir kombinasyonu sonucu ortaya çıkmaktadır. Bu çalışmada EBH'li çocuklarda tanı anında anemi sıklığı, şiddeti ve tipi ve anemi ile ilişkili risk faktörlerinin belirlenmesi amaçlandı. Yöntem 1 Ocak 2002 ile 31 Aralık 2021 tarihleri arasında 18 yaş altında PORTO kriterlerine göre EBH tanısı almış, tanı anında tam kan sayımına, demir profiline, vitamin B12 ve folik asit düzeylerine bakılmış olan hastalar çalışmaya dahil edildi. Çalışmaya dahil edilen her hastanın demografik, klinik ve labratuvar bulguları oluşturulan standart bir form eşliğinde dosya bilgilerinden kaydedildi. Hastalığın anatomik tutulumu ve fenotipi Paris Sınıflandırmasına göre, hastalık aktivitesi ülseratif kolit (ÜK) ve indetermine kolitli (İK) çocuklarda pediatrik ülseratif kolit aktivite indeksi (PUCAI), Crohn hastalığı (CH) olan çocuklarda ise pediatrik Crohn hastalığı aktivite indeksi (PCDAI) ile değerlendirildi. Antropometrik veriler, Dünya Sağlık Örgütünün yayımlamış olduğu büyüme eğrileri temel alınarak, web tabanlı bir uygulamayla beden kütle indeksi (BKİ) (2 yaş üstü), boya göre ağırlık (BGA) (2 yaş altı) ve yaşa göre boy (YGB) persentil ve z skorları hesaplandı. Yaşa göre boy z skorunun -2 'den düşük olması bodurluk, BGA/BKİ z skorlarının -2'den düşük olması ise zayıflık olarak değerlendirildi. Malnütrisyon, bodurluk ve/veya zayıflığın olması olarak tanımlandı. Tüm antropometerik parametreler için z skorunun -2 ile -3 arasında olması orta derecede, -3'den daha düşük olması ise ağır derecede etkilenme, BGA veya BKİ'nin +2'den yüksek olması şişmanlık, YGB z skorunun +2'den yüksek olması ise uzun boy olarak kabul edildi. İki yaş altı çocuklarda BGA, 2 yaş üzeri çocuklarda BKİ'nin <10 persentil olması malnütrisyon riski olarak tanımlandı. Trombosit sayısının 150.000/mm3 den düşük olması trombositopeni, 450.000/mm3 yüksek olması ise trombositoz olarak kabul edildi. Eritrosit sedimentasyon hızının (ESH) 20 mm/saatten fazla olması sedimentasyon yüksekliği, C reaktif protein (CRP) değerinin 10 mg/dL'den yüksek olması CRP yüksekliği, albümin düzeyinin 3,5 gr/dL'den düşük olması hipoalbüminemi, serum B12 vitamin düzeyinin 200 pg/mL'nin, serum folik asit düzeyinin ise 7 nmol/L'nin altında olması eksiklik olarak tanımlandı. Anemi tanımlaması DSÖ kriterlerine göre yapıldı. Anemi; eritrosit morfolojisi ve boyutuna göre mikrositik (düşük ortalama korpüsküler hacim [MCV]), normositik (normal MCV) ve makrositik (yüksek MCV) olarak sınıflandırıldı. Eritrosit ortalama korpüsküler hacim ve lökosit sayısı yaşa göre referans değerlerine göre değerlendirildi. Anemi etiyolojisi ECCO yönergelerine göre EBH Anemi Çalışma Grubunun önerileri doğrultusunda belirlendi. Akut faz reaktanları negatif olan hastalarda ferritin düzeyinin < 15 mcg/L, akut faz reaktanları pozitif olan hastalarda ferritin düzeyinin <100 mcg/L olması demir eksikliği olarak kabul edildi. Demir eksikliği anemisi (DEA), hemoglobin, MCV, ferritin, serum demir ve transferrin saturasyonu (TSAT) düzeyinin düşük olması olarak tanımlandı. Kronik hastalık anemisi (KHA), hemoglobin düzeyi düşük, MCV normal/düşük, serum demiri düşük, ferritin düzeyi >100 mcg ve TSAT düzeyi normal/düşük olması olarak tanımlandı. Demir eksikliği ve kronik hastalık anemisinin bir arada olması miks anemi olarak kabul edildi. Miks anemi, hemoglobin düzeyi düşük, MCV normal/düşük, ferritin düzeyinin 15-100 mcg/L arasında olması olarak tanımlandı. Vitamin B12 ve folik asit eksikliğinin eşlik ettiği ve MCV değerlerinin yüksek olduğu anemi ise vitamin eksikliğine bağlı anemi olarak değerlendirildi. Anemiye direkt coombs pozitifliği ve hemoliz bulguları eşlik ediyorsa immün aracılı hemolitik anemi olarak tanımlandı. P<0,05 olması istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi. Dağılımı normal olan değişkenlerin ortalama ve standart sapma, normal olmayanların ortanca, minimum ve maksimum değerleri belirtildi. Çok değişkenli regresyon analizi yapıldı. Bulgular Çalışmaya 61'i ÜK (%49,6), 49'u CH (%39,8), 13'ü ise (%10,6) İK tanısı almış, ortalama hastalık süresi 14,2±23,3 ay, semptomların ortalama başlama yaşı 8,5±5,6 yıl, tanı yaşı ortalaması 9,7±5,3 yıl olan 63'ü erkek (%51,2) toplam 123 hasta dahil edilmiştir. Hastaların %23,6'sında akraba evliliği öyküsü, %9,8'inde ailede EBH öyküsü vardı. Crohn hastalığı olan çocukların ortalama semptom başlama yaşının ÜK'li hastalara kıyasla daha düşük olduğu saptandı (p=0,004). Hastalık süresi CH'li hastalarda ÜK'li hastalara göre anlamlı olarak daha uzun bulundu (p=0,005). Paris sınıflandırılmasına göre tanı anında ÜK'li hastaların %59'unda yaygın tutulum/pankolit, CH'li hastaların %46,6'sında kolonik/iloekolonik tutulum, İK'li hastaların ise %61,5'inde sol kolon tutulumu mevcuttu. Crohn hastalarının fenotipi hastaların 45'inde (%91,8) darlık ve penetrasyon bulunmayan tip (B1) idi. Crohn hastalarının birinde (%2,1) darlık (B2), üçünde (%6,1) penetrasyon (B3) olan fenotip gözlendi. Enflamatuvar bağırsak hastalığı olan çocukların %47,2'sinin hafif, %22'sinin orta, %30,9'unun ise ağır hastalığı olduğu görüldü. Tanı anında ÜK'li çocukların yarısında hafif hastalık mevcut iken, CH'li çocukların yarısında ise ağır hastalık mevcuttu. Perianal hastalık, hastaların 22'sinde (%17,9) gözlenmiş olup, CH'li hastalarda diğer gruplara kıyasla anlamlı olarak daha fazla görüldü (p=0,04). Hastaların 26'sında (%21,1) ekstraintestinal bulgular saptanmış olup, en sık dermatolojik sistem (%42,3) tutulum gözlendi. Enflamatuvar bağırsak hastalığı olan çocuklarda en sık görülen belirtiler sırasıyla; ishal (%80,5), karın ağrısı (%62,6), rektal kanama (%56,9), kilo kaybı (%37,4), ateş (%26,8) ve halsizlik (%25,2) idi. Rektal kanama, karın ağrısı ve ishal ÜK'li çocuklarda daha fazla görülürken, ishal, karın ağrısı, kilo kaybı ise CH'li çocuklarda daha sık görüldü. Rektal kanama, diğer iki gruba kıyasla ÜK'li çocuklarda (p<0,001), kilo kaybı, ateş, büyüme geriliği ve anoreksi ÜK'li çocuklara kıyasla CH'li çocuklarda (p=0,013, p=0,005, p=0,008 ve p=0,024), halsizlik ise İK'li hastalara kıyasla CH'li çocuklarda istatistiksel açıdan anlamlı olarak daha sık gözlendi (p=0,032). Bodurluk, zayıflık, şişmanlık ve malnütrisyon sıklığı sırayla %25,2, %17,9, %2,4 ve %38,1 idi. Hastaların %37,4'ünün malnütrisyon gelişme riski altında olduğu saptandı. Bodurluk, malnütrisyon varlığı ve malnütrisyon gelişme riski CH'li çocuklarda diğer hastalara göre anlamlı olarak daha sık saptandı (p=0,019, p<0,001, p=0,022). Beslenme durumu ile hastalık aktivitesi ve yaş arasında ilişki olduğu, bodurluğun 5 yaş altı çocuklarda diğer yaş gruplarına göre daha sık (p=0,035) gözlendiği, hafif hastalığı olanlarda malnütrisyon (p=0,003) ve zayıflığın (p=0,001) daha az, ağır olan hastalarda ise bodurluğun daha fazla görüldüğü saptandı (p=0,001). Hastaların %2,4'ünde lökopeni, %17,9'unda lökositoz, %40,7'sinde trombositoz, %32,5'inde CRP yüksekliği, %61'inde sedimantasyon yüksekliği ve %29,3'ünde hipoalbüminemi saptandı. C- reaktif protein yüksekliği (p=0,044) ve ASCA pozitifliği (p=0,017) CH'li çocuklarda, ANCA pozitifliği (p=0,002) ise ÜK'li çocuklarda istatistiksel açıdan anlamlı olarak daha fazla görüldü. Çalışmaya dahil edilen 123 hastanın 65'inde (%52,8) anemi olduğu, en sık orta derece aneminin görüldüğü belirlendi. Hastalık alt grupları ile anemi sıklığı ve şiddeti arasında ilişki olmadığı gözlendi. Hastaların 98'inde (%79,7) demir, 40'ında (%32,5) folik asit, 16'sında (%13) vitamin B12 eksikliği saptandı, bu açıdan gruplar arasında anlamlı fark saptanmadı. Anemi etiyolojisi incelendiğinde, DEA EBH'li çocuklarda en sık görülen anemi nedeni idi; hastaların %33,9'unda görüldü. Kronik hastalık anemisi olguların %13,8'inde, DEA ve KHA birlikteliği hastaların %30,8'inde gözlenirken, olguların %15,4'ünde sınıflandırılamayan anemi mevcuttu. Kronik hastalık anemisi CH'li hastalarda diğer hastalara kıyasla (p=0,008), demir ve folik asit eksikliğinin bir arada görüldüğü anemi tipi İK'li hastalarda CH'li hastalara kıyasla (p=0,008) ve sınıflandırılamayan anemi tipi ise ÜK'li hastalarda diğer hastalara kıyasla daha sık gözlendi (p=0,008). Anemisi olan EBH'li hastalarda ishal (p =0,033), kilo kaybı (p=0,004) ve solukluk (p=0,014) anemisi olmayan çocuklara göre daha fazla görüldü. Anemi en fazla çok erken başlangıçlı hastalıkta, en az ise erken başlangıçlı hastalıkta saptandı. Anemisi olanlar ile olmayanlar kıyaslandığında; ishal yakınması (p=0,029), hastalık lokalizasyonu (p=0,002/p=0,016), hastalık aktivitesi(p<0,001), hipoalbüminemi (p<0,001), ASCA pozitifliği (p=0,001), malnütrisyon (p>0,001), CRP ve ESH yüksekliği (p=0,024/ p<0,001) arasında ilişki olduğu görüldü. Cinsiyet, tanı yaşı, semptom süresi, perianal hastalık ve ekstraintestinal bulgular ile anemi sıklığı, şiddeti ve tipi arasında anlamlı fark saptanmadı. Rektal kanama ile KHA arasında negatif bir ilişki olduğu, rektal kanaması olan hastalarda KHA'nın daha az görüldüğü belirlendi (p=0,004). Kronik hastalık anemisi CRP düzeyi yüksek olanlarda (p=0,003), sınıflandırılamayan anemi tipi CRP düzeyi normal olanlarda (p=0,003), DEA ise ESH düzeyi normal olanlarda daha sık saptandı (p=0,038). Hastalık aktivitesi ile anemi sıklığı, şiddeti ve tipi arasında bir ilişki olduğu, hastalık aktivitesi arttıkça anemi sıklığının ve şiddetinin arttığı saptandı (p<0,001, p=0,007, p=0,036). Yapılan regresyon analizinde ağır hastalık aktivitesinin, anemi gelişme riskini hafif hastalık aktivitesine göre 4,4 kat (p=0,020, OR=4,404, %95 GA: 1,257-15,425), ESH yüksekliğinin ise anemi gelişme riskini 2,9 kat artırdığı saptandı (p=0,022, OR=2,992, %95 GA: 1,171-7,649). Sonuç Anemi tanı anında EBH'li çocukların %52,8'inde gözlenmiştir. Anemi sıklığı açısından hastalık grupları arasında fark saptanmamıştır. Anemi ile ishal yakınması, hastalık lokalizasyonu, hastalık aktivitesi, hipoalbüminemi, ASCA pozitifliği, malnütrisyon, CRP ve ESH yüksekliği arasında anlamlı ilişki olduğu, ağır hastalık aktivitesinin, anemi gelişme riskini 4,4 kat, ESH yüksekliğinin ise 2,9 kat artırdığı saptandı.

Özet (Çeviri)

Objective The etiology of anemia in inflammatory bowel disease (IBD) is complex and multifactorial, but it is mostly due to a combination of iron deficiency anemia and anemia of chronic disease. This study aims to determine the frequency, severity, and type of anemia at diagnosis in children with IBD, as well as the risk factors associated with anemia. Method Between January 1, 2002, and December 31, 2021, patients under 18 years of age diagnosed with IBD according to the Porto criteria, who had a complete blood count, iron profile, vitamin B12, and folic acid levels at the time of diagnosis, were included in the study. Demographic, clinical, and laboratory findings of each patient were recorded on a standardized form from the patient files. The disease location and phenotype of the disease were assessed according to the Paris classification, and disease activity was evaluated with pediatric ulcerative colitis activity index (PUCAI) in children with ulcerative colitis (UC) and indetermined colitis (IC), and with pediatric crohn disease activity index (PCDAI) in children with Crohn's disease (CD). Anthropometric data, including body mass index (BMI) (for children over 2 years), weight-for-height (WFH) (for children under 2 years), and height-for-age (HFA) percentiles and z-scores were calculated using a web-based application based on the World Health Organization's growth standards. Stunting was defined as a HFA z-score below -2, and wasting was defined as BMI or WFH z-scores below -2. If the patient was wasted and/or stunted, he/she was considered to have malnutrition. For all anthropometric parameters, a z score between -2 and -3 was defined as moderate impairment, and a score lower than -3 was defined as severe impairment. Overweight was defined as a BMI or WFH z-score above +2, and tall stature was defined as a HFA z-score above +2. The BMI or WFH percentile <10 was considered a risk for malnutrition. Platelet counts below 150,000/mm³ were considered thrombocytopenia, and above 450,000/mm³ were considered thrombocytosis. An erythrocyte sedimentation rate (ESR) above 20 mm/hour was considered high sedimentation, and a C-reactive protein (CRP) value above 10 mg/dL was considered high CRP. An albumin level below 3.5 g/dL was considered hypoalbuminemia, a vitamin B12 level below 200 pg/mL was considered vitamin B12 deficiency, and a folic acid level below 7 nmol/L was considered folic acid deficiency. Anemia was defined according to the WHO criteria and classified into microcytic (low mean corpuscular volume [MCV]), normocytic (normal MCV), and macrocytic (high MCV) types. The etiology of anemia was determined according to the guidelines of the ECCO IBD Anemia Study Group. Iron deficiency was considered when ferritin levels were <15 mcg/L in patients with negative acute phase reactants and <100 mcg/L in patients with positive acute phase reactants. Iron deficiency anemia was defined as low hemoglobin, MCV, ferritin, serum iron, and transferrin saturation (TSAT) levels. Anemia of chronic disease was defined as low hemoglobin, normal/low MCV, low serum iron, ferritin >100 mcg/L, and normal/low TSAT levels. Mixed anemia was considered when both iron deficiency and anemia of chronic disease were present. Vitamin deficiency anemia was defined as anemia associated with vitamin B12 and folic acid deficiencies and high MCV. Immune-mediated hemolytic anemia was defined as anemia with a positive direct Coombs test and hemolysis findings. Statistical significance was defined as a p-value of <0.05. Normally distributed variables were expressed as mean ± standard deviation, and non-normally distributed variables as median, minimum, and maximum values. Multivariate regression analysis was performed. Result A total of 123 patients were included in the study, 61 with UC (49.6%), 49 with CD (39.8%), and 13 with IC (10.6%). The mean disease duration was 14.2 ± 23.3 months, with a mean symptom onset age of 8.5 ± 5.6 years and a mean diagnosis age of 9.7 ± 5.3 years. Of these, 63 (51.2%) were male. Family history of IBD was reported in 9.8%, and consanguineous marriage was reported in 23.6% of the patients. Children with CD had a significantly younger age of symptom onset compared to those with UC (p=0.004). Disease duration was significantly longer in CD patients compared to UC patients (p=0.005). According to the Paris classification, 59% of UC patients had extensive involvement/pancolitis at diagnosis, 46.6% of CD patients had colonic/ileocolonic involvement, and 61.5% of IC patients had left colon involvement. The phenotype of Crohn's disease patients was type without stenosis and penetration (B1) in 45 (91.8%) of the patients Phenotypic features of stricturing (B2) and penetrating (B3) were observed in 2.1% and 6.1% of CD patients, respectively. In terms of disease activity, 47.2% of patients had mild, 22% had moderate, and 30.9% had severe disease. At diagnosis, half of the UC patients had mild disease, while half of the CD patients had severe disease. Perianal disease was observed in 22 patients (17.9%) and was significantly more common in patients with CD compared to the other groups (p=0.040). Extraintestinal findings were detected in 26 patients (21.1%), and dermatological system involvement was the most common (42.3%). The most common symptoms in children with IBD were diarrhea (80.5%), abdominal pain (62.6%), rectal bleeding (56.9%), weight loss (37.4%), fever (26.8%), and fatigue (25.2%). Rectal bleeding, abdominal pain, and diarrhea were more common in UC patients, while diarrhea, abdominal pain, and weight loss were more common in CD patients. Significant differences were observed in the frequency of symptoms such as weight loss, fever, growth retardation, and anorexia between UC and CD patients. The prevalence of stunting, underweight, obesity and malnutrition was 25.2%, 17.9%, 2.4% and 38.1% respectively. It was determined that 37.4% of the patients were at risk of developing malnutrition. Stunting, presence of malnutrition and risk of developing malnutrition were found significantly more frequently in children with CD than in other patients (p=0.019, p<0.001, p=0.022). Nutritional status was found to be associated with disease activity and age. Stunting was more common in children under 5 years of age (p=0.035), while malnutrition and wasting were less common in patients with mild disease (p=0.003 and p=0.001, respectively). It was observed that stunting was more common in patients with severe disease (p=0.001). Among the laboratory findings, leukopenia was present in 2.4%, leukocytosis in 17.9%, thrombocytosis in 40.7%, elevated CRP in 32.5%, elevated ESR in 61%, and hypoalbuminemia in 29.3%. CRP elevation (p=0.044) and ASCA positivity (p=0.017) were significantly more frequent in CD patients, while ANCA positivity (p=0.002) was more frequent in UC patients. It was determined that 65 of the 123 patients (52.8%) included in the study had anemia, with moderate anemia being the most common. No significant difference was found in anemia frequency and severity among disease subgroups. Iron deficiency was found in 79.7% of the patients, folic acid deficiency in 32.5%, and vitamin B12 deficiency in 13%. No significant differences were found between the groups. The most common etiology of anemia in IBD patients was iron deficiency anemia (33.9%). Anemia of chronic disease was found in 13.8%, mixed anemia in 30.8%, and unclassified anemia in 15.4% of the patients. Anemia of chronic disease was more common in CD patients compared to other groups (p=0.008), while mixed anemia with both iron and folic acid deficiencies was more common in IC patients (p=0.008). Unclassified anemia was more common in UC patients compared to other groups (p=0.008). Diarrhea (p = 0.033), weight loss (p = 0.004) and pallor (p = 0.014) were more common in IBD patients with anemia than in children without anemia. Anemia was most common in very early-onset disease and least common in early-onset disease. When those with and without anemia were compared, a relationship was observed between diarrhea (p=0.029), disease localization (p=0.002/p=0.016), disease activity (p<0.001), hypoalbuminemia (p<0.001), ASCA positivity (p=0.001), malnutrition (p>0.001), CRP and ESR elevation (p=0.024/ p<0.001). No significant difference was found between gender, age at diagnosis, duration of symptoms, perianal disease and extraintestinal findings, and frequency, severity and type of anemia. It was determined that there was a negative relationship between rectal bleeding and anemia of chronic disease, and it was less common in patients with rectal bleeding (p=0.004). Anemia of chronic disease was more common in those with high CRP levels (p=0.003), unclassified anemia was more common in those with normal CRP levels (p=0.003), and iron deficiency anemia was more common in those with normal ESR levels (p=0.038). A relationship was determined between disease activity and the frequency, severity, and type of anemia. It was observed that the frequency and severity of anemia increased as disease activity increased (p<0.001, p=0.007, p=0.036). In the regression analysis, it was found that severe disease activity increased the risk of developing anemia by 4.4 times compared to mild disease activity (p=0.020, OR=4.404, 95% CI: 1.257-15.425), and high ESR increased the risk of developing anemia by 2.9 times (p=0.022, OR=2.992, 95% CI: 1.171-7.649). Conclusion Anemia was observed in 52.8% of children with IBD at the time of diagnosis. No difference was found between the disease groups in terms of anemia frequency. It was found that there was a significant relationship between anemia and diarrhea, disease localization, disease activity, hypoalbuminemia, ASCA positivity, malnutrition, CRP and ESR elevation. The severe disease activity increased the risk of anemia by 4.4 times, and ESR elevation by 2.9 times.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    643145

    Enflamatuvar bağırsak hastalığı olan çocuklarda mikro besin eksiklikleri

    Enflamatuvar bağirsak hastaliği olan çocuklarda mikro besin eksiklikleri

    ÖZGÜN TUTKU PARLAR

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2020

    Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıAnkara Üniversitesi

    Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ZARİFE KULOĞLU

  2. Tez No

    720919

    Çocukluk çağı enflamatuar bağırsak hastalığının tanı ve takibinde anemi sıklığı ve yönetiminin değerlendirilmesi

    Anemia in pediatric inflammatory bowel disease; evaluation of frequency and management at diagnosis and FOLLOW-UP

    MUSTAFA ÇAVUŞOĞLU

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2022

    Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıSağlık Bilimleri Üniversitesi

    Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. AYŞE MERVE USTA

  3. Tez No

    698559

    Çölyak hastalığı olan çocuklarda tanı anı ve remisyondaki HMGB1 düzeyi ile klinik, laboratuvar ve histopatolojik özelliklerin ilişkisinin değerlendirilmesi

    Evaluation of the relationship between HMBG 1 level at diagnosis and remission with clinical, laboratory and histopathological features in children with celiac disease

    MURAT YAĞCI

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2021

    Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıEskişehir Osmangazi Üniversitesi

    Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ YUSUF AYDEMİR

  4. Tez No

    982666

    Kronik böbrek hastalığı olan çocuklarda bağırsak mikroflorası ile anemi ve inflamatuvar belirteçler arasındaki ilişkinin incelenmesi

    Investigation of the relationship between gut microbiota, anemia, and inflammatory markers in children with chronic kidney disease

    SİMGE IŞILDAK

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıMarmara Üniversitesi

    Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. NURDAN YILDIZ

  5. Tez No

    612800

    İnflamatuvar bağırsak hastalığı olan çocuklarda büyümenin değerlendirilmesi

    Evaluation of growht in children with inflammatory bowel disease

    UĞUR ALTAŞ

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2019

    Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıMarmara Üniversitesi

    Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. DENİZ ERTEM ŞAHİNOĞLU

Geri Dön