Enflamatuvar bağırsak hastalığı olan çocuklarda mikro besin eksiklikleri
Enflamatuvar bağirsak hastaliği olan çocuklarda mikro besin eksiklikleri
- Tez No: 643145
- Danışmanlar: PROF. DR. ZARİFE KULOĞLU
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları, Child Health and Diseases
- Anahtar Kelimeler: Enflamatuvar bağırsak hastalığı, Crohn hastalığı, Ülseratif kolit, Mikro besin eksikliği, Beslenme bozuklukları, Kolit-ülseratif, Çocuklar, İnflamatuar bağırsak hastalıkları, Inflammatory bowel disease, Crohn's, Ulcerative colitis, Micronutrient deficiency, Nutrition disorders, Crohn disease, Colitis-ulcerative, Children, Inflammatory bowel diseases
- Yıl: 2020
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
maç: Enflamatuvar barsak hastalıkları (EBH) olan çocuklarda alımın az olması, kısıtlayıcı diyetler, kulllanılan tedaviler, emilim bozukluğu ve gastrointestinal sistemden besin kaybı nedeniyle beslenme yetersizliği ve mikro besin eksiklikleri sık görülen komplikasyonlar arasındadır. Bu çalışmada EBH'li çocuklarda tanı anında mikro besin eksikliği sıklığının ve mikro besin eksikliği ile ilişkili faktörlerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Yöntem: 2000-2020 yılları arasında Porto kriterlerine göre EBH tanısı almış, 0-18 yaş arasında ve tanı anında en az bir mikro besin değerine bakılmış olan hastaların dosyaları geriye dönük taranmış ve tanı anındaki demografik, klinik, laboratuvar, endoskopi bulguları, hastalığın yaygınlığı, aktivitesi ve sınıflaması standart bir form dahilinde hastane kayıt sisteminden kaydedilmiştir. Antropometrik ölçümlerinin değerlendirilmesinde Dünya Sağlık Örgütü standartları kullanılmıştır. Boy kısalığı ve/veya zayıflık olması malnütrisyon olarak tanımlanmıştır. Boy kısalığı yaşa göre boy (YGB) z skorunun <-2 olması, zayıflık iki yaş altındaki çocuklarda boya göre ağırlık (BGA) z skorunun, 2 yaş üzerindeki çocuklarda ise beden kitle indeksi (BKİ) z skorunun <-2 olması, fazla kiloluluk BKİ z skorunun +1 ve +2 arasında olması, şişmanlık BKİ z skorunun ≥+2 olması olarak tanımlanmıştır. Malnütrisyon riski iki yaş altı çocuklarda BGA z skorunun, 2 yaş üstü çocuklarda ise BKİ z skorunun -2 ile -1 arasında olması olarak tanımlanmıştır. Hastalık lokalizasyonu, fenotipi ve davranışı Paris Sınıflamasına göre sınıflandırılmıştır. Hastalık aktivitesi ÜK ve İK'li hastalarda pediatrik ülseratif kolit aktivite indeksi, Crohn hastalarında ise pediatrik Crohn hastalığı aktivite indeksi kullanılarak değerlendirilmiş ve inaktif, hafif ve orta/ağır olarak sınıflandırılmıştır. Demir eksikliği ferritin düzeyine göre CRP değeri ile birlikte, K vitamini düzeyi ise INR düzeyi kullanılarak değerlendirilmiştir. P değerinin 0,05 altında olması istatistiksel anlamlı olarak kabul edilmiştir. Dağılımı normal olan değişkenler için ortalama ve standart sapma, normal dağılmayan değişkenler için ortanca ve minimum-maximum değerleri verilmiştir. 100 Bulgular: Çalışmaya 48'i (%43,6) ÜK, 48'i (%43,6) CH ve 14'ü (%12,8) İK tanısı alan ve semptom süresi ortanca 5 ay (1-132 ay) olan toplam 110 hasta [ortanca yaşı 10 yıl (0,83-18 yıl), 57 erkek] dahil edilmiştir. Akraba evliliği öyküsü hastaların %24'ünde, ailede EBH öyküsü ise %32'sinde saptanmıştır. Ek kronik hastalık öyküsü EBH'li hastaların %26,4'ünde gözlenmiş olup, en sık eşlik eden hastalığın ailevi akdeniz ateşi (%27) olduğu gözlenmiştir. Ek kronik hastalık CH'li çocuklarda diğer hasta gruplarına göre daha yüksek bulunmuştur (p═0,038). Tanı anında Paris sınıflamasına göre ÜK'li çocukların %65,3'ünde yaygın tutulum/pankolit, CH'li hastaların ise %60,8'inde kolonik/iliokolonik tutulum görülmüştür. Darlık ve/veya penetrasyon CH'li hastaların sadece 4'ünde (%9,2) saptanmıştır. Tanı anında CH'li ve ÜK'li hastaların yarısında orta/ağır hastalık, yarısında ise hafif hastalık, İK'li hastaların ise %28,5'inde orta/ağır hastalık, %71,5'inde hafif hastalık gözlenmiştir. Ekstraintestinal hastalık hastaların 14'ünde (%12,7), perianal hastalık ise 22'sinde (%20) gözlenmiştir. Hastalarda en sık görülen belirtiler sırasıyla ishal (%80), karın ağrısı (%61,8) ve kanlı dışkılama (%45,5) olup, hasta alt gruplarına göre tanı anında görülen yakınmalar karşılaştırıldığında kanlı dışkılama ÜK'li çocuklarda daha fazla görülürken (p<0,001), kilo kaybı (p<0,001), ateş (p═0,005), halsizlik (p═0,018), karın ağrısı (p═0,031) ve perianal hastalıklar (p═0,022) CH'li çocuklarda daha fazla görülmüştür. Tanı anında boy kısalığı hastaların %20,6'sında, zayıflık %20,9'unda saptanırken fazla kiloluluk %7,3'ünde, şişmanlık ise %0,9'unda saptanmıştır. Hastaların %30,3'ünde malnütrisyon riski olduğu, %22'sinde ise malnütrisyon gelişmiş olduğu belirlenmiştir. Malnütrisyon görülme sıklığı açısından gruplar arasında fark saptanmazken, malnütrisyon riski CH'li hastalarda istatistiksel açıdan anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur (p═0,022). Orta/ağır hastalığı olanlarda malnütrisyon ve zayıflığın daha sık görüldüğü gözlenmiştir (p<0,001). Hastalarda tanı anında en sık görülen laboratuvar bulguları anemi (%58,2), lökositoz (%15,5), hipoalbuminemi (%32,7), ESH (%61,8) ve CRP yüksekliğidir (%37,2). Crohn hastalarında ÜK'li ve İK'li hastalara göre serum albümin düzeyi daha düşük bulunmuştur (p═0,020). Enflamatuvar bağırsak hastalığı olan çocuklarda gözlenen mikro besin eksikleri sırasıyla; demir eksikliği (%86,4), D vitamini eksikliği/yetersizliği (%64), çinko eksikliği (%49,3), K vitamini ekisikliği (%32,7), 101 B12 vitamini eksikliği (%14,1), E vitamini eksikliği (%4,2), folat eksikliği (%3,7), hipofosfatemi (%2,9) ve hipomagnezemidir (%1,1). Hipokalsemi ve A vitamini eksikliği hastaların hiçbirinde görülmemiştir. B12 vitamini düzeyi ÜK'li hastalarda (p═0,013), A vitamini ise düzeyi CH'li hastalarda (p═0,019) anlamlı olarak daha düşük bulunmuş olmasına rağmen, mikro besin eksiklikleri açısından tanı grupları arasında fark bulunmamıştır. KMD z skoru hastaların %12,7'sinde hesaplanabilmiş olup, bunların %35'inde osteopeni, %21,4'ünde ise osteoporoz saptanmıştır. Mikro besin eksiklikleri ile cinsiyet, semptom süresi, hastalık yaygınlığı ve malnütrisyon varlığı arasında istatistiksel açıdan anlamlı farklılık bulunmamıştır. B12 ve D vitamini eksikliğinin yaş ile ilişkili olduğu, her iki eksikliğin de 12 yaş üzerindeki çocuklarda daha fazla görüldüğü saptanmıştır (p═0,005 ve p═0,010). Çinko eksikliğinin ise hastalık aktivitesi ile ilişkili olduğu, orta/ağır hastalığı olanlarda hafif hastalığı olanlara kıyasla daha fazla görüldüğü gözlenmiştir (p<0,001). Sonuç: Enflamatuvar bağırsak hastalığı olan çocuklarda en sık görülen mikro besin eksiklikleri demir, D vitamini ve çinko eksikliği olup, hastaların yarısından fazlasında görüldüğü belirlenmiştir. Çalışmamızda B12 ve D vitamini eksikliğinin yaş ile, çinko eksikliğinin ise hastalık aktivitesi ile ilişkili olduğu bulunmuştur. Malnütrisyon gelişmemiş olsa dahi bu hastalarda mikro besin eksikliklerinin görülebileceği unutulmamalıdır.
Özet (Çeviri)
Micronutrient Deficiencies in Children with Inflammatory Bowel Disease Objective: Nutritional impairment and micronutrient deficiencies are common complications in children with inflammatory bowel diseases (IBD) due to low intake, restrictive diets, treatments, malabsorption, and nutrient loss from the gastrointestinal system. In this study, we aimed to determine the frequency of micronutrient deficiency and the factors associated with micronutrient deficiency at the time of diagnosis in children with IBD. Method: Medical records of patients (<18 years) diagnosed with IBD according to Porto criteria between 2000 and 2020 who had at least one micronutrient analysis result at the time of diagnosis were analyzed retrospectively. Data were collected through standart form including demographic, disease localisation, behavior and activity, clinical type and characteristics, biochemical markers, acute phase reactans, and micronutrient levels at the time of diagnosis. Anthropometric measurements were evaluated by World Health Organization (WHO) standards. Children with short stature and/or thinnes were considered malnourished. Short stature was defined as height for age z score less than -2. Thinnes was defined as weight for height (<2 years)/body mass index (BMI) (>2 years) z scores less than -2. Overweight was defined as BMI z score between +1 and +2, and obesity as BMI z score more than + 2. Disease location, behaviour and severity of the disease were classified according to Paris classification. Disease activity was evaluated using pediatric ulcerative colitis activity index in patients with ulceratif colitis (UC) and indetermine colitis (IC), and pediatric Crohn's disease activity index in patients with Crohn's disease (CD) and classified as inactive, mild, moderate/severe. Iron deficiency was evaluated together with ferritin level and CRP value, and vitamin K level was evaluated using INR level. A p value below 0.05 was considered statistically significant. Mean and standard deviation are given for variables with normal distribution, median and minimum- maximum values are given for variables that are not normally distributed. Results: A total of 110 patients [median age 10 years (0.83-18 years), 57 male] were enrolled. Of the 110 patients, 48 (43.6%) were UC, 48 (43.6%) were CD and 14 103 (12.8%) were IC. The median duration of symptoms was 5 months (1-132 months). The consanguinity and IBD in family history were found in 24% and 32% of the patients, respectively. A history of chronic disease other than IBD was observed in 26.4% of patients, and was more common in CD than the other groups (p═0,038). Familial mediterranean fever was the most common disease associated with IBD with 27%. According to the Paris classification, at the time of diagnosis 65.3% of the children with UC had diffuse involvement/pancolitis, and 60.8% of the patients with CD had colonic/iliocolonic involvement. Stenosis and/or penetration were detected in only 4 (9.2%) of the patients with CD. Half of the patients with UC and CD had mild disease and half had moderate/severe disease, however, mild and modarete/severe disease were observed in 71.5% and 28.% of patients with IC, respectively. At diagnosis, extraintestinal and perianal diseases were present in 14 (12.7%) and 22 (20%) of the patients. The most common symptoms were diarrhea (80%), abdominal pain (61.8%) and bloody stool (45.5%), respectively. While the bloody stool was more common in children with UC (p <0.001) than other groups, weight loss (p <0.001), fever (p═0.005), weakness (p═0.018), abdominal pain (p═0.031) and perianal diseases (p═0.022) were more common in children with CD compared to other groups. The frequency of short stature, thinnes, overweight and obesity were 20.6%, 20.9%, 7.3% and 0.9%, respectively. In the children with IBD, malnutrition was observed in 22% whereas malnutrition risk was observed in 30%. While there was no difference between the groups in terms of malnutrition frequency, the frequency of malnutrition risk was found to be significantly higher in children with CD than other groups (p═0,022). Malnutrition and thinnes were more common in patients with moderate/severe disease compared to mild disease (p <0.001). The most common laboratory findings were anemia (58.2%), leukocytosis (15.5%), hypoalbuminemia (32.7%), and elavated ESR (61.8%) and CRP (37.2%). Serum albumin levels of patients with CD were found to be significantly lower than other groups (p═0,020). At diagnosis, micronutrient deficiencies in patients with IBD were as follows: iron deficiency (86.4%), vitamin D deficiency/insufficiency (64%), zinc deficiency (49.3%), vitamin K deficiency (32.7%), vitamin B12 deficiency (14.1%), vitamin E deficiency (4.2%), folate deficiency (3.7%), hypophosphatemia (2.9%) and hypomagnesemia (1.1%). Hypocalcemia and vitamin A deficiency were not seen in 104 any of the patients. Although the vitamin B12 level was found to be lower in patients with UC (p═0.013) and vitamin A level in patients with CD (p═0.019) compared to other groups, there was no difference between the groups in terms of micronutrient deficiencies. The BMD z score could be calculated in 12.7% of the patients, 35% of them had osteopenia and 21.4% osteoporosis. No relationship was found between micronutrient deficiencies and gender, symptom duration, disease extent, and malnutrition. However, it was determined that B12 and vitamin D deficiencies were associated with age and were more common in children older than 12 years of age (p═0.005 and p═0.010, respectively) while zinc deficiency was associated with disease severity (p<0.001). Conclusion: The most common micronutrient deficiencies in our study were iron, vitamin D and zinc deficiency, and were seen in about half of the patients with IBD. Vitamin D and B12 deficiencies were found to be associated with age whereas zinc deficiency was associated with disease severity. It should be kept in mind that micronutrient deficiencies may be seen even in well-nourished children with IBD.
Benzer Tezler
- Çölyak hastalığı olan çocuklarda tanı anı ve remisyondaki HMGB1 düzeyi ile klinik, laboratuvar ve histopatolojik özelliklerin ilişkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between HMBG 1 level at diagnosis and remission with clinical, laboratory and histopathological features in children with celiac disease
MURAT YAĞCI
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıEskişehir Osmangazi ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ YUSUF AYDEMİR
- İnterlökin-10 almaç geni ve diğer gen mutasyonları çocukluk çağında başlayan enflamatuar bağırsak hastalıklarından ne ölçüde sorumludur?
What extent the interleukin-10 receptor gene and other gene mutations responsible for childhood-onset inflammatory bowel disease?
ÖMER FARUK BEŞER
Tıpta Yan Dal Uzmanlık
Türkçe
2013
Çocuk Sağlığı ve Hastalıklarıİstanbul ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TÜLAY ERKAN
- Kistik fibrozisde akciğer ve bağırsak enflamasyonunun değerlendirilmesinde kalprotektin ve 8-isoprostan
Calprotectin and 8-isoprostane in evaluation of pulmonary and intestinal inflammation in cystic fibrosis
ÖZGE AYDEMİR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2008
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıHacettepe ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NURAL KİPER
- İnflamatuvar bağırsak hastalığı olan çocuklarda fiziksel büyümenin değerlendirilmesi
Nutritional status and linear growth in children with inflammatory bowel disease
SİNEM NALÇACI
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2017
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıAnkara ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZARİFE KULOĞLU
- İnflamatuvar bağırsak hastalığı olan çocuklarda büyümenin değerlendirilmesi
Evaluation of growht in children with inflammatory bowel disease
UĞUR ALTAŞ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2019
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıMarmara ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DENİZ ERTEM ŞAHİNOĞLU